Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasymen bes jyldan beri iske asyrylyp kele jatqan «Máńgilik el jastary – ındýstrııaǵa!» – «Serpin-2050» áleýmettik jobasynyń maqsaty ishki kóshi-qondy retteý arqyly jumys kúshi tapshy, joǵary jáne kásiptik-tehnıkalyq oqý oryndaryndaǵy stýdentter sany az óńirler men artyq jumys kúshi bar, joǵary jáne kásiptik-tehnıkalyq oqý oryndarynda oryn jetispeıtin óńirlerdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyndaǵy teńgerimsizdikti boldyrmaý ekeni málim.
Bul baǵdarlama óńirlerdiń yntymaqtastyǵyn, olardyń turǵyndarynyń ózara qarym-qatynasyn kúsheıtip, tutastaı alǵanda, halqymyzdyń birligin nyǵaıtýǵa da oń yqpalyn tıgizip otyrǵandyǵy anyq.
Sonymen qatar Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ústimizdegi jylǵy 17 mamyrda ótkizgen eńbek jáne jumyspen qamtý máseleleri jónindegi jıynda atap kórsetkendeı, «Serpin» baǵdarlamasynyń tıimdiligin arttyrý kerek. Máselen, osy baǵdarlamany iske asyrýǵa byltyr respýblıkalyq bıýdjetten bólingen 9,5 mıllıard teńge qarjynyń jumsalý tıimdiligi eshqandaı syn kótermeıdi. Sebebi «Serpin» áleýmettik jobasy boıynsha ýnıversıtetter men kásiptik-tehnıkalyq kolledjderdi támamdaǵan túlekterdiń ózderi bilim alǵan óńirlerde jumysqa ornalasýy qanaǵattanarlyqtaı emes: 2018 jyly joǵary oqý oryndaryn bitirgen alǵashqy túlekterdiń 23 paıyzy ǵana oqyǵan óńirlerinde jumysqa ornalasqan. Sondaı-aq kolledjderdi támamdaǵan serpindik túlekterdiń 24 paıyzy ǵana ózderi bilim alǵan óńirlerde jumysqa qalǵan.
Mysal úshin, M.О́temisuly atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetin 2018 jyly bitirgen 145 túlektiń 24-i ǵana oblys aýmaǵyndaǵy bilim berý uıymdarynda jumys isteýde, ıaǵnı 16,5 paıyzy ǵana. Sol jyly kolledj bitirgen 113 túlektiń ishinde 6 túlek qana Jaıyq óńirinde qalǵan, ıaǵnı 5 paıyzy ǵana.
Taǵy bir nazar aýdararlyq jaıt – «Serpin» áleýmettik jobasy men jumys kúshi artyq óńirlerdiń turǵyndaryn jumys kúshi tapshy óńirlerge qonys aýdarý baǵdarlamasynyń maqsaty bireý bolǵanymen, olardyń arasynda sáıkessizdik bar. Atap aıtqanda, «Serpin» baǵdarlamasy boıynsha Almaty, Jambyl, Qyzylorda, Mańǵystaý jáne Túrkistan oblystary mektepteriniń túlekterin basqa 9 oblysta oqytý kózdelgen bolsa, qonys aýdarý baǵdarlamasy boıynsha atalǵan oblystardan qonys aýdarýshylardy qabyldaýshy óńirler bolyp jumys kúshi tapshy ári demografııalyq jaǵdaıy máz emes 4 oblys aıqyndalǵan.
Osy rette «Serpin.kz» saıtyndaǵy aqparatty sózbe-sóz keltirsek, «búgingi kúni bul jobanyń damýyna keıbir aımaqtardan qatysýǵa qarsylyq bildirýleri kedergi jasap jatqanyn da aıta ketý kerek». Bizdińshe, jumys kúshi jetkilikti, demografııalyq jaǵdaıy tómen emes óńirlerdiń «Serpin» áleýmettik jobasyna onsha yqylas tanytpaýyn túsinýge bolady. О́ıtkeni olar eń aldymen jergilikti mektep túlekteriniń óńirlik ýnıversıtetter men kolledjderge túsip, mamandyq alýlaryna jáne keıin jumysqa ornalasýyna múddeli.
«Serpin» baǵdarlamasy boıynsha oqýǵa túsken stýdentterdi jataqhanamen qamtamasyz etý máselesi de tolyq sheshimin tappaı otyr. Mysaly, 2018-2019 oqý jylynda M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıteti ońtústik óńirlerden kelgen 260 stýdentke jataqhanada oryn bolmaǵandyqtan, olar úshin Petropavl qalasyndaǵy jeke páterlerdi jaldaýǵa májbúr bolǵan. Sol úshin ýnıversıtettiń óz qarajaty esebinen serpindikterdiń árqaısysyna aı saıyn 15 myń teńgeden aı saıynǵy jalpy somasy 3,9 mıllıon teńge ótemaqy tóleýge týra kelgen.
Osyǵan oraı, Úkimettiń qaraýyna mynadaı usynystardy engizdik.
«Serpin» áleýmettik jobasyn jumys kúshi artyq óńirlerdiń turǵyndaryn jumys kúshi tapshy óńirlerge qonys aýdarý qarastyrylǵan «Eńbek» nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasymen sáıkestendirý qajet. Atap aıtqanda, «Serpin» baǵdarlamasyna qatysatyn oblystardyń sanyn qysqartyp, tek jumys kúshi artyq óńirlerdiń turǵyndaryn qonys aýdarý kózdelgen jumys kúshi tapshy 4 óńirdi – Qostanaı, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan jáne Shyǵys Qazaqstan oblystaryn ǵana qaldyrǵan jón.
Sondaı-aq qonys aýdarýshylardyń otbasylaryndaǵy mektep bitirýshi túlekterge «Serpin» áleýmettik jobasyna birinshi kezekte qatysý quqyǵyn bergen jón. Bul osyndaı balalary bar qonys aýdarýshy otbasylardyń barǵan óńirlerinde turaqtap qalýyna oń áserin tıgizetin qosymsha áleýmettik qoldaý bolar edi.
«Serpin» áleýmettik jobasy boıynsha oqýǵa túsýshilerdi qabyldaıtyn ýnıversıtetter men kolledjderdiń stýdenttik jataqhanalaryndaǵy oryn jetispeýshiligi problemasyn arnaıy qarastyryp, ony sheshý úshin qajetti sharalardy qoldaný qajet. Bul problemany oqý oryndary men jergilikti stýdentterdiń múddelerin eskere otyryp, olarǵa teris áserin tıgizbeıtindeı etip sheshken jón.
Káribaı MUSYRMAN,
Parlament
Májilisiniń depýtaty,
Nur Otan partııasy
fraksııasynyń múshesi