Dalanyń jupary sińgen aqjaýlyǵynda aq bas shyńdy Alataýdyń asqaqtyǵy bar. Zerli alqa taǵynǵan, shymqaı kók jibek jamylǵan, dúrııa kóılek kıingen meıirimniń eń uly mekeni. Jalǵannyń jaryq sáýlesi jaýqazyndaı janyna úıir, jaılaýy jasyl jelekti jomart júrek ıesi. Aıtyńyzshy, bul dúnıede omyraýyna kóktemniń gúl destesin oranǵan anadan artyq jan bar ma?!
Ana týraly Iollyǵtegin jyraý «Umaı tekti anamnyń arqasynda inim Kúltegin er boldy» dese, álem ámirshisi atanǵan Shyńǵys han «Tańdaıymdy aqqa jarytyp, borbaıymdy boqtan aryltyp, aıaǵymdy úzeńgige, qolymdy attyń jalyna jetkizgen anama myń taǵzym» degen eken. Sondyqtan batysta «mystan» dep júz myńdaǵan jazyqsyz áıeldi otqa órtep jatqanda bizdiń babalarymyz «jumaq – analardyń aıaǵynyń astynda» dep, áıel-anaǵa arnap Aısha bıbi, Táj-Mahal syndy eńseli eskertkishter turǵyzdy.
Ejelgi túrkilerdiń Jer-ana mıfologemasy keıinnen ot-ana, Otan-ana uǵymyna aýysyp túrlenýi ananyń oshaqtyń ıesi, ottyń qamqorshysy, shańyraqtyń kıesi qyzmetin atqarýyna baılanysty qalyptasqan dástúrden týǵan. Talaı dúrbeleń men alapat ashtyqty bastan keshken halqymyzdyń shańyraǵynda oty óshpeı, túndigi jabylyp qalmaı, tútini qaıta túzý ushýyna áz analarymyzdyń qosqan úlesi sheksiz. Jazýshy Jaqan Syzdyqovtyń «Áli qarttyń áńgimesi» jyrynda ashtyqta adam balasy esinen adasyp, taǵylyq jaǵdaıǵa dýshar bolǵanda, ana baıǵustyń perishte bóbegin aman qorǵaı bilgen jantalasy kórinis tabýy sol bir jyldardaǵy zulmattyń aýyr qasiretin elestetkendeı.
Taǵy bir mysal, keshe ǵana toqsannyń tórine shyqqan qos abyz ǵulamamyz – Orazaq Smaǵulov pen Mekemtas Myrzahmetovtiń sábı shaǵy osy asharshylyqqa tap kelip, ekeýin de tónip kelgen ajaldan meıirban analarymyzdyń qaısar kúsh-jigeri qutqaryp qalǵany belgili. Sol bir alapat jyldary náreste Orazaq aǵa baqılyq bolǵan anasynyń omyraýyn eki kún boıy emip jatyp, ózi pánıden kóshse de perishtedeı perzentin qorǵaǵan abzal jannyń alqaýymen ashtyqtan aman qalypty. Al Mekemtas aǵanyń álsiregen anasyn bir top ash qasqyr qýalap qamalaǵanda, arany ashylǵan ıt-qusqa qyz balasyn qurban qylǵan baıǵus ana jalǵyz ulyn shańyraq ıesi bolǵandyqtan qorǵap, urpaǵyn jalǵap, aman saqtap qalypty.
Qýǵyn-súrgin, repressııa, soǵys jyldarynda da analarymyz atylyp ketken arystardyń tútinin óshirmeı, asyl murasyn kózdiń qarashyǵyndaı saqtap, búginge tabystaǵany aqıqat. Alpysynshy jyldary halqymyzdyń sany otyz paıyzǵa jetpeı qalǵanda da analarymyzdyń uly túısigi oıanyp, ult qutqarýshysyna aınalyp, demografııalyq serpilis bolǵany taǵy da altyn qursaq analarymyzdyń aq besiginiń arqasy emes pe?! Muzǵa alaý jaqqan Jeltoqsan arýlarynyń erligi Tomırıs hanshanyń erligimen barabar boldy. Al ótpeli ólara zamanda erlerdiń eńsesi túsip, jumyssyzdyq beleń alǵanda analarmyz ala dorba arqalap, bir qolymen besigin terbetip, bir qolymen kásibin dóńgeletip otbasynyń asyraýshysyna aınalǵany ómirge degen qushtarlyqtyń keremet kórinisi. Sondyqtan esigin de, besigin de taptatpaǵan, tabaldyryǵynan jamandyqty attatpaǵan, eńseli eldigimizdi saqtap qalǵan anaǵa myń taǵzym!
Ákeden qapııada erte aıyrylyp qalǵan biz de ananyń meıirim shýaǵyna bólenip jetildik. Anamyz ákemizden qalǵan árbir buıymdy áz tutyp, onyń ómir jolynan saǵynyshqa toly estelikter aıtatyn. Osylaısha ákemizdiń nar beınesin naýsha keýdemizge qalyptastyra bildi. Kókeıden ketpeıtin bir jaıt – bertinde inimiz shańyraq kóterip, qonys jańǵyrtqanda eski qonysta qalyp qoıǵan anamyz tek ákemiz túsine enip, ıshara etkennen keıin ǵana jańa úıge kóship keldi. Bul – qara shańyraǵyn ulyqtap, tútin tútetken, qutty oshaǵyn qydyr tutqan bizdiń anamyzdyń sara salty.
Túptep kelgende, barshamyzdyń analarymyz osyndaı!
Sondyqtan bolsa kerek, qazaq ádebıetiniń kóshin bastaǵan shoqtyǵy bıik shyǵarmalar áıel men ana taqyryptarynan bastaý alady. Sol arqyly ult ádebıetinde ardaqty analardyń obrazdar galereıasy jasaldy. О́kinishtisi, sońǵy jyldary kórkem ádebıette osy aıaýly analarymyzdyń asyl beınesin laıyqty dárejede kórsete almaı júrgen sııaqtymyz. Keshegi Domalaq ana, Aıǵanym, Zere sekildi qazaq analarynyń jıyntyq obrazy búgingi jas býyn oqyrmanǵa qanshalyqty tanys? Besik qara shańyraqtyń qasterli múlki bolsa, aq jaýlyqty ana berekeniń kilti ispetti. Osy oraıda Elordamyzdyń tórinde ultymyzdy uıytyp, eldigimizdi terbetip otyrǵan aq jaýlyqty ardaqty ananyń besik ustaǵan alyp eskertkishi boı kóterse degen tilegimiz bar.