Elbasynyń týyndysy tanystyryldy

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuń­ǵysh Prezıdenti kúni qar­sańynda oraı­­las­tyrylǵan shara barysynda El­basy týyndysy túrki álemi jáne dala ór­ke­nıetiniń negizgi baǵyttaryn qaý­za­ǵan mańyzdy baıandamalar men sóı­legen sóz­deri berilgen jáne dala ór­ke­nıetiniń tarıhı hám rýhanı muralaryn jańǵyrtýdyń, túrki memleketteri ın­teg­rasııasyn damytýdyń zamanaýı úr­dis­terin qamtıtyn mańyzǵa ıe ekeni aı­tyldy.

Jıyn basynda Qazaqstan Respýb­lıkasy Tuńǵysh Pre­­zı­dentiniń keńesshi­si, Qazaq­stan Respýblıkasy Tuńǵysh Pre­zıdenti – Elbasy kitapha­nasy Keń­se­siniń aqparat­tyq-taldamalyq qamtamasyz etý bóliminiń meńgerýshisi Ádil Tur­synov Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Keńsesiniń basshysy Mahmud Qasymbekovtiń úndeýin oqyp berdi. Úndeýde «Elbasynyń bul kitaby – ózi­niń mazmuny men taqyry­by jaǵynan óte aýqymdy ári biregeı basylym. Jınaqqa Qa­zaqstannyń mem­lekettik tá­ýelsizdiginiń negizin qalaý­shy, kórnekti saıasatker Nur­sul­tan Na­zarbaevtyń irgeli ma­qalalary men res­mı sóı­legen sózderi, sonyń ishinde Túrki keńesindegi mańyzdy baıandamalary engizilgen. Olar Eýrazııa aımaǵyn mekendegen kóshpeli halyqtardyń tarıhı damý erekshelikteri men kezeńderin, jalpy adamzat da­mýyndaǵy túrki ór­kenıetiniń rólin, Uly dalanyń ula­ǵat­ty urpaqtarynyń shyǵar­mashylyq, qoǵamdyq-saıa­sı murasyn qamtıdy. Ási­re­se Tuńǵysh Prezıdent Nur­sul­tan Nazarbaevtyń túr­ki halyqtarynyń rýhanı mu­rasyn, mádenıetin, tili men dástúrin jańǵyrtýdaǵy, qal­py­na keltirýdegi strate­gııa­lyq mańyzy bar bastama­la­ryn erekshe atap ótý kerek. Konferensııaǵa qatysý­shy­lardyń baıandamalary El­basy Nursultan Nazar­baev­­tyń ıntegrasııalyq kóz­qa­ras­tary men bastamalary­nyń gý­manıtarlyq jáne tarıhı áleýetin aıqyn ári tereń tanytýǵa múmkindik beredi dep senemin» delingen.

Odan keıin mártebeli basqosýdy ashyp, sóz sóılegen Elbasy kitaphana­synyń bas­­shysy Ámirhan Rahym­ja­­nov Qazaqstannyń Tuń­ǵysh Prezıdenti túrki eýra­zııa­­­shylyǵynyń basty ıdeo­log­teriniń biri ekenin basa aıtyp: «Bul kitap – Qazaqstannyń mádenı-tarıhı damýy, Uly dala oıshyldarynyń mu­­­rasy, túrki álemin ıntegrasııalaý ıdeıa­sy­nyń mazmuny, sondaı-aq Qa­zaq­stan Respýb­lıkasynyń Tuńǵysh Pre­zı­den­ti jarııalaǵan qazirgi qoǵam men mem­lekettiń rýhanı-saıası damýynyń ózekti má­seleleri týraly zertteýlerden turady. Qazirgi Qazaqstannyń táýelsiz damýy jolynda Nursultan Ábishuly úsh qurlyq – Azııa, Eýropa jáne Afrıka aýmaǵyna taralǵan, halqy 300 mıllıon adamdy quraıtyn úlken keńistik – Túrki álemin saq­taý, damytý jáne ıntegrasııa­laý máselesine erekshe mán be­rip keledi. Dúnıejúzi tarı­hyn­da túrkiler álemi tarıhı ózgeristerdiń qýatty katalızatory bolyp tabylady. О́tken ǵasyrlarda Túrki ále­miniń mańyzy men qazirgi tańdaǵy yqpalyn túsiný úshin álemniń geografııalyq kartasyna úńilý jetkilikti. Túrki mádenıeti Eýrazııa qurlyǵy ha­lyqtarynyń mádenı tarıhynda erekshe oryn alýmen qatar, babalardan qalǵan murasy – túrki órkenıeti úshin ǵana emes, búkil álem úshin sarqylmas baı rýhanı qundylyqtar qazynasy», dedi.

Osy oraıda, Elbasy týyndysy jaıly tolymdy pikir aıtyp, kitaptyń saıa­sı-rýhanı mańyzy jáne halyqaralyq keńistikte alar orny men túrki álemin ıntegrasııalaýdaǵy úrdisi týraly oılaryn ortaǵa salǵan tulǵalardyń pa­ıymyna nazar aýdarsaq:

Dúısen QASEIINOV,

TÚRK­SOI Bas hatshysy:

– Qazaqstan Respýblıka­synyń Tuń­ǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Naza­rbaev­ty «Túrki áleminiń abyzy», «Túr­ki áleminiń kóshbasshysy», «Túr­ki ıntegrasııasynyń arhıtektory» dep ataý dástúrge aınalyp ketti. Mundaı qurmetti ataýdy túrkitildes halyqtar ómir súretin ulan-ǵaıyr ter­rıtorııa­nyń túkpir-túkpi­rin­degi saıasat áleminiń serkeleri tarapynan ǵana emes, qara­paıym halyq ókilderi aýzynan estip, shyn yqylastaryna bólený – qazirgi zamannyń saıa­satkeri úshin úlken mártebe. Elbasy sonaý táýelsizdik jyl­­darynyń bas kezeńinen bas­­tap, baýyrlas túrkitildes ha­­lyqtardyń mádenı baıla­nystaryna basymdyq berdi. Sonyń arqasynda túrki ha­lyqtary arasyndaǵy alǵashqy halyqaralyq uıym – TÚRKSOI 1993 jyly, keıinnen Nursul­tan Ábishuly­nyń tikeleı bastamasymen túrkitildes el­der­d­iń ıntegrasııalyq uıymdary – TúrkPA, Túrik Keńesi, Túrki Akademııasy quryld­y. Búgingi tanystyrylǵan kitaptyń túrik tiline aýdarylyp, basylyp shyqqany óte jaqsy. Ǵalymdar men saıa­sat­kerlerdiń pikirinshe, kitapta usynylǵan Elbasy­nyń maqalalary qazaq halqy úshin ǵana emes, túbi bir túrki jurtynyń bárine ortaq baǵdarlamalyq týyndy ekeni ma­ńyzdy. Sonymen qatar joba jetek­shi­si M.Qasymbekovke kitapty bas­paǵa daıyn­daǵany úshin alǵys bildiremiz.

Iаlchyn TOPChÝ,

Túrkııa Respýblıkasy Prezı­den­tiniń Keńesshisi:

– Elbasy osy qundy eń­beginde máde­nıeti­miz­diń barsha túrki álemine, ótkeni men búgini jáne bolashaǵyna, álemdik ór­kenıetke qosqan úlesi týraly baıandaı­dy. Túrki áleminiń azamaty retinde kó­­kirek kózi­mizdi ashqan osynaý qundy eń­­bekti bergen Nursultan Ábish­ulyna rı­zashylyǵymdy bil­dirgim keledi jáne oǵan zor den­saýlyq pen baq-bereke ti­leı­­min. Osy múmkindikti paıdalana oty­ryp, TÚRKSOI Bas hatshysyna, bas­qa da árip­tes­terime jáne mańyzdy sha­rany uıymdastyrǵan barsha jan­darǵa alǵy­symdy jetkizgim keledi.

Qýanysh SULTANOV,

Par­lament Májilisiniń depýtaty:

– Aldymen joba jetekshisi – Mahmud Bazarqululy bas­taǵan ǵalymdar toby­nyń aıtýly eńbegin atap ótkim keledi. Ekinshiden, bul jumystyń búgingi kún úshin de jáne bo­lashaq urpaq úshin de qun­dy­lyǵy óte zor. Qazirgi jas­tar: «Biz kimbiz, tamyrymyz ben shyqqan te­gimiz qandaı, qa­shan paıda boldyq? Ta­rıh tol­qynynda qandaı daýyldar men shyń­dardan óttik? Biz álemdik órkenıettiń damýyna qandaı úles qostyq?» degendeı suraqtar qoıady. Al bul kitapta osy suraq­tardyń bárine jaýap bar. Bul eń­bek – Elbasynyń túrki ıntegrasııasy men ynty­maqtastyǵy boıynsha atqarǵan qyzmetiniń qorytyndysy ispettes.

Sultan RAEV,

Túrki keńesi Bas hatshysynyń

orynbasary:

– Túrki álemi Ortalyq Azııa já­ne Eýrazııamen birge adamzattyń álem­dik tarıhı-mádenı murasynda je­tek­shi oryndardyń birine ıe, dál osy keńistik megarýhanı orta­lyq ári adam­zattyń órke­nıet­tik faktory bolyp sanalady. О́rkenıettiń damýyna túrkilerdiń qosqan úlesi orasan zor jáne basym mán berip, tereń zertteý­ge laıyq. Elbasy N.Nazarbaevtyń «Uly dala murasy» kitabynda túrki órkenıeti men túrkilerdiń ja­handyq mádenıettegi róli, tarıhy jarqyn ja­zylǵan. El­basynyń atalǵan eńbeginiń negizgi úndeýi – Uly dalanyń álem ta­rıhyndaǵy róline jańa­sha kózqaras ekeni anyq.

Nızamı DJAFAROV,

Ázer­baıjan Respýblıkasy Par­lamentiniń depýtaty:

 – «Uly dala murasy» ki­taby – avtordyń uly tarıhı qyzmetin jáne tulǵalyǵyn túsiný, sondaı-aq qazaq halqy­nyń rýhyna tereń úńilip, ja­ńasha qaraý bolyp sanalady. Bul mu­ra tek Qazaqstanda, ıa túrki elderinde ǵa­na emes, bú­kil álemde oqylyp, talda­natynyna senimdimin. Bul týyndy sar­qylmas rýhanı qazyna retinde tarıhı qundylyǵyn eshqashan joǵaltpaıdy. Nur­sultan Nazarbaev óz kitabynda tek qazaqtardyń ǵana emes, jalpy túrki halyqtarynyń – túrki áleminiń ótkeni, búgini men bolashaǵy týraly aıtady.

* * *

Sonymen qatar konferensııa barysynda Mádenıet jáne sport mınıstri A.Raıym­qulova, Syrtqy ister mınıs­triniń birinshi orynbasary Sh.Nuryshev, Halyqaralyq Túrki akademııasynyń pre­­zıdenti D.Qydyráli, Ankara ýnı­ver­sıtetiniń rektory, pro­fessor N.Ýný­var, Gazı ýnı­versıtetiniń rektory, professor M.Iyldyz, L.N.Gýmılev atyn­da­ǵy Eýrazııa ulttyq ýnı­versıteti­niń pro­rektory D.Qamzabek jáne taǵy bas­qa­lar­dyń shaǵyn baıandamalary tyń­­daldy.