Bul 1977 jyly bolǵan oqıǵa. «Sozaq aýdanyna ataqty partızan, jazýshy Qasym Qaısenov kele jatyr» degen súıinshi habar lezde-aq tarady. Tanymal tulǵany qarsy alý úshin Teriskeıdiń taıly-tuıaǵyna deıin qamdandy. Dańqy jer jaratyn ańyz adamdy kórý kimge de bolsyn arman ǵoı.
Qasym atynan at úrketin adam bolǵanymen, óte qarapaıym jan eken. Kezdesýge kelgendermen emen-jarqyn sóılesip, ashyq pikirlesip júrdi. Jurt ony jaqyn tanı bastady.
– Túrki álemine belgili Baba Túkti Shashty Ázız babanyń basyna baryp táý etemin, – dedi kezdesýlerden keıin.
Ánsheıinde «batyr ańǵal keledi» dep jatamyz. Joq, batyrlar ańǵarympaz, paıymdaǵysh, sezimtal da bolady. Basyna talaı tulǵalar baryp táý etken Baba Túkti Shashty Ázız áýlıeniń qudiretin sezip tur ǵoı.
Zııarattan soń ataqty partızan jazýshy «Qumkent» keńsharynyń klýbynda jergilikti turǵyndarmen emen-jarqyn kezdesý ótkizdi. Árıne, qadirli qonaqty qurmettep, bıdiń nemese bı túsken úıdiń birinde qazaqy meımandostyqpen kútý de kerek. Mine, osy kezde tańdaý aýyldyq keńestiń tóraǵasy Dosbol Sámetovke tústi. О́ıtkeni osy úıdegi Rábısha Amanbekqyzy – talaı zııaly qaýym ókilderine dám-tuzyn usynǵan usynyqty jan. Onyń KSRO halyq ártisi Bıbigúl Tólegenovamen túıdeı qurdastyǵy bar. «Shirkin, Rábıshanyń tamaǵyna dám jetpeıdi ǵoı» dep ketetini umytylar ma?
Aǵyl-tegil aqjarylqap áńgimeden soń ádettegideı jınalǵandar estelik sýretke tústi. Sýretti túsirgen jergilikti fototilshi Muhtar Aıtbaev edi.
Sonymen, birinshi qatarda otyrǵandar (ońnan solǵa qaraı) Qanar Kúzembaev – soǵys ardageri, ulaǵatty ustaz, Baıysh Isaev – aýdandyq partııa komıtetiniń hatshysy, Qasym Qaısenov – Halyq qaharmany, S.Túzelov – aýdandyq ishki ister bóliminiń bastyǵy, Dosbol Sámetov – aýyldyq keńestiń tóraǵasy. Al partızan-jazýshynyń aldynda otyrǵan – Dosbol Sámetovtiń kishi uly Muhanbetqalı. Búginde ol Almatydaǵy «Dáýir» baspasynda qyzmet etedi.
Q.Sátbaev atyndaǵy orta mektepte taban aýdarmaı ustazdyq etken Esen Dosbolov aǵamyz búginde jetpis jasqa quryq saldy. Qazir aýyldyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy.
– Qasym aǵa sheshilip sóıledi. Kóp áńgime aıtty. Úlkenderdiń qolyna sý quıyp júrip bir áńgimesin qulaǵym shalyp qalǵany bar. Sonda aǵa: «Bul meniń «Jaý tylynda» atty kitabyma enbegen oqıǵa. Ormandamyz. Nemister sheginip bara jatqan ýaqyt. Jaraly jyrtqyshtaı azýly jaý jolyndaǵynyń barlyǵyn aıaýsyz qyryp-joıyp barady. Bir hýtorǵa kelsek, tek shal-shaýqan, kempir-sampyr ǵana qalypty. Men sý ishetin bolyp, bir qudyqtyń qaqpaǵyn ashyp edim, esimnen tanyp qala jazdadym. Fashıster qudyq ishine hýtordyń barlyq balasyn derlik tastapty. Alǵashynda atqan. Sosyn qoı sııaqty sıraqtarynan súırep ákelip qudyq ishine tastaı bergen ǵoı. Beıkúná balalar qudyqtyń betimen birdeı tolyp qalypty. Yńyrsyǵan daýys tula boıymdy titirkendirgeni sondaı, óz-ózimdi ustaı almadym. Aza boıymyz qaza bolyp ormanǵa qaıttyq. Ormanda eki fashıst kezikti. Tanaýynan ustap turyp, ótkir kezdikpen tamaǵynan oryp jiberdim. Partızandarǵa arnaıy qarý-jaraq, azyq-túlik jetkizilmeıdi. Bárin ózimiz tabamyz. Oq shyǵyndamaý úshin adam óltirýdiń júz aılasyn úırendim. Bul maqtanysh emes. Jaýyzǵa óz tilimen ǵana ún qatý kerek. Búginde soǵystaǵy soıqandardy oılasam, tóbe shashym tik turady», dep edi partızan aǵa. Ol kisiniń biraz áńgimesi esimde. Áıtkenmen, osy áńgime oıyma jıi oralady», deıdi Esen Dosbolov.
Sóz joq, soǵys bolǵan jerde sumdyq kóp. Bul áńgimeni oqyrmandardy shoshyndyrý úshin emes, sum soǵystyń aıtylmaı kele jatqan aqıqattarynyń biri retinde jetkizgimiz keldi. Surapyl soǵys jyldary osyndaı da sumdyqtar bolǵan.
Sabyrbek OLJABAI