Shetel basshylary ekken aǵashtar

Qazir qaı elde bolsyn, kógaldandyrýǵa mem­le­kettik deńgeıde basa kóńil bóli­ne­di. Sondyqtan jasyl baqqa kóshet otyr­ǵyzýmen erekshelenetin is-sharalar kóbeı­di. Mundaı ıgi dástúr elder arasyndaǵy dostyqtyń dánekeri retinde de dáripteledi. Sonyń bir aıǵaǵy – Qazaqstan astanasyna at basyn burǵan, taban tiregen memleketter, úkimetter basshylarynyń aǵash egý úrdisi. Mundaı mártebeli meımandar ekken, menmundalaǵan aǵashtar «Otan-Ana» moný­mentiniń mańaıyndaǵy alańda jáne «Ata­meken» etnomemorıaldyq kesheni ja­nyndaǵy Týtóbeniń eteginde ósip tur.

Prezıdentter, premerler bas qosqan dóń­gelek ús­teldeı dóńgelengen bul baq­­tarda nebir saıa­­satkerlerdiń izi saırap jatyr. Ár aǵash­­tyń túbinde kimniń otyr­ǵyz­ǵa­ny ja­zyl­ǵan taqtaıshalar – dóńgelek ústelde esim-soıy jazylyp turatyn kývertkalar is­petti. Mundaǵy tarıhtan syr tartatyn ár aǵash – kezindegi asa mańyzdy sapardyń sáý­leli sáti. Qaz-qatar tizilgen, biri boı­shań, biri orta, biri pás aǵashtar kimniń erte, kimniń keıin kelgeninen habar berip tur­ǵandaı. Biraq keıbir eldiń bu­rynǵy bas­shysy ekken aǵash keıingi basshy­sy ek­ken aǵashtan báseń tartyp, bu­taq­ta­ry da sırek sııaqty kórinedi.

Elimizge kelgen el basshylary baqqa Tıan­-Shan shyrshalaryn ekken. О́zi kórkem, ań­qyǵan hosh ıisi bar, ósimtal bul shyrsha – úsh ǵasyrdan astam ýaqyt jasaıtyn, dińi eki metrge, bıiktigi ondaǵan metr­ge deıin je­tetin aǵash. Bir boı alyp ketse, tabı­ǵat­tyń qatal minezine, topyraqtyń tas­­ta­ǵyna qaramastan, órshelenip óse be­re­di.

Osyndaı qanshama ýaqyt jasaıtyn aǵash egý memleketter arasyndaǵy yn­ty­maqtastyqtyń, baýyrlastyqtyń uzaq jyl­dar­ǵa jalǵasýyna nıet etý ekeni túsi­nikti. Jańa aıtqanymyzdaı, bir el­diń birneshe basshysynyń otyrǵyzǵan aǵashyna qarap, ara­daǵy baılanystyń úzilmegenin ań­ǵa­rýǵa bolady. Buǵan Túrkııanyń al­dyń­ǵy prezıdenti Abdýlla Gúl men qa­zir­gi basshysy Redjep Taııp Erdoǵan, Qyrǵyzstannyń burynǵy prezıdentteri Asqar Aqaev pen Qurmanbek Bakıev, О́zbekstannyń birinshi prezıdenti Islam Kárimov pen qazirgi prezıdenti Shavkat Mırzııoev, QHR-dyń burynǵy tóraǵasy Hý Szıntao men qazirgi tóraǵasy Sı Szınpın jáne basqa elderdiń birqatar basshysy ekken aǵashtary dálel.

Bir qyzyǵy, «Otan-Ana» monýmentiniń mańyndaǵy baqty aralap júrgende túbi bir, tamyrlas halyqtardyń basshy­la­ry ekken aǵashtardyń boıy da shamalas, bu­­taqt­ary da tyǵyz ekenin baıqadyq. My­­sa­ly, bir qatarda turǵan Túrkııa­nyń bu­rynǵy prezıdenti Abdýlla Gúl, Ázer­baı­jan prezıdenti Ilham Álıev jáne Tú­rikmenstan prezıdenti Gýrbangýly Berdi­muhamedov ekken aǵashtardyń boıy da, qa­lyńdyǵy da, túsi de uqsas eken.

Osy mańaıdaǵy eń bıik aǵashtardyń biri – Tájikstan prezıdenti Emomalı Rah­mon ekken shyrsha. Muny biz atalǵan prezıdenttiń ákesi de, sheshesi de ata-baba­synan dıqan bolǵanymen baıla­nystyrdyq. Bálkim, baǵbandyq E.Rah­mon­ǵa da qanmen berilgen qasıet bolar.

Koreıa respýblıkasynyń burynǵy prezıdenti Lı Men Baktyń ekken aǵashy da eńse tiktep, jaıqalyp tur. Ol prezıdent bolmaı turyp, Koreıa astanasynyń meri kezinde Seýl ormany jobasyn qolǵa alǵan. Bul jasandy ormanda 400 myń­ǵa jýyq aǵash ósip, qalanyń bas­ty sımvolynyń birine aınalǵan. 2006 jyldyń mamyrynda tanymal «Time» jýr­naly «Seýl beton djýnglıden jasyl oazıske aınalyp, basqa azııalyq qalalarǵa qor­shaǵan ortaǵa qalaı qamqorlyq jasaý kerektigin úlgi etip otyr» dep jazdy, buǵan Lı Men Baktyń sýretin qosa bergen. Pre­zıdenttiń osy nıetine qarap Qazaqstan asta­nasynda ekken aǵashy da jaıqalyp tur-aý dep topshyladyq. Biraq onyń shyr­shasy bıik, qalyń bolǵanymen, bir ja­ǵynyń butaǵy japyrylyp qalǵandaı ósipti. Osy kezde onyń ornynan ketkennen keıin jemqorlyqqa qatysy bary anyq­ta­lyp, isti bolǵany eriksiz esimizge tústi.

Atalǵan baqtarǵa aǵash ekken memle­ket basshylarynyń ishinde taqtan ketip basynan baq taıǵandary da, baqı­lyq bolǵandary da barshylyq, árıne. Osyndaıda qazaqtyń «Atadan mal qalǵansha, tal qalsyn» degen maqaly oıymyzǵa oralady. Jalpy aǵash egý, joǵaryda aıtqanymyzdaı, elder arasyndaǵy berik qarym-qatynastyń nyshany ǵana emes, eń bastysy – saýapty is. Aǵashyń saıaly bolsa, jemisti bolsa, bul – aınalańa ózińnen keıin de paıdańnyń tı­ge­ni. «Han keledi, ketedi, halyq qalady» de­gendeı, bastysy halyqtar arasyndaǵy dos­tyq jasaı bermek.