1857 jyly Parıjde eki ádebı shyǵarmanyń taǵdyryna baılanysty eki sot otyrysy ótedi. Qańtar aıynda «Bovarı hanymnyń» avtory Gıýstav Flober sotqa tartylsa, shildede «qoǵamdyq moral normalaryn buzǵany» úshin «Zulymdyq gúlderi» («Svety zla») poetıkalyq jınaǵynyń avtory Sharl Bodler sýdıa aldynda jaýap berdi.
Arada talaı jyl ótti. Zaman ózgerip, qoǵam aýysty. Ádebı ortadan alastalǵan «Bovarı hanym» – keıin naǵyz fransýz romanyna aınalsa, «Zulymdyq gúlderi» – álemdik poezııaǵa yqpal etken fransýz ádebıeti tarıhyndaǵy áıgili kitaptardyń biri dep myń márte moıyndaldy. Eń qyzyǵy, bul jınaq alǵash ret 1949 jyly, ıaǵnı shamamen 100 jyl ótken soń qaıta basylǵan. Al oǵan deıin Fransııa senzýrasy kitaptyń jaryqqa shyǵýy tipten múmkin emes dep bildi.
О́tken 9 sáýirde sol «búlikshil» Sharl Bodlerdiń týǵanyna 200 jyl tolypty. Onyń poezııasyn súıip oqýǵa da, oqymaýǵa da bolady: moderndik stılge degen kózqarasyńyzǵa baılanysty. Biraq aqynnyń sýret ónerindegi «ımpressıonıster» sııaqty poezııadaǵy «modern» stıliniń bastaýshysy ekenin joqqa shyǵara almaımyz. «Moraldyq qundylyqtarǵa baǵynbaıtyn óleńder» jazǵan Bodler zulymdyqtan sulýlyq kóre aldy. Bodlersiz Fransııanyń «qarǵys atqan» aqyndary atanǵan – Artıýr Rembo, Pol Verlen, Stefan Mallarmeni elestetý de qıyn. Tipti orys hám eýropalyq sımvolızmniń arǵy jaǵynan Bodlerdiń «daýsy shyǵatyndaı».
Kóziniń tirisinde Bodler ádebı ataqtylardyń tar sheńberinde ǵana belgili bolypty. Ony Monparnastaǵy beıitke jerlegende qulpytasynda tipti esimi de jazylmaǵan. Onda: «Jak Opıktiń ógeı uly jáne Karolın Arshanbo-Defaıdyń uly. 1867 jyly 31 tamyzda 46 jasynda Parıjde qaıtys bolǵan», delingen.
Al qazir Bodler týraly zertteýlerdiń sany óte kóp. Onyń qysqa ómirbaıanyndaǵy árbir fakt túbirine deıin dáleldenip, ár óleńi kórkemdik turǵydan taldanǵan. AQSh-ta Bodlerdiń bıblıografııasyn jınaýmen aınalysatyn arnaıy ınstıtýt bar.
Bodlerdi qazaq tilinde tuńǵysh ret Tumanbaı Moldaǵalıev, keıinnen Temirhan Medetbek sóıletti. Sóz sońynda oqyrman qaýym tarazysyna jas aqyn Edilbek Dúısen tárjimalaǵan Bodlerdiń bir óleńin usynýdy jón kórdik.
Aýrý!
Ajal!
Seniń arqań, kúlge aınaldy
jan-kúıim,
Jalyny óshken júregimniń
buryshynda qalǵıyn.
Bir ýys qum bolǵany ǵoı –
úlbiregen erniń men
moıyldaıyn kózderińniń
áldı-áldı-áldıi.
Qıqymdarǵa kózin satqan mendik
Jannyń janary,
Seniń kúńgirt sheńberińdeı,
kúńgirt bolyp qalady.
O, qaıdasyz,
toǵysqanda jaryq penen
jalqy sát,
Meni tegi,
elitetin áserlerdiń sharaby?!
Biraq ol da mendeı jalǵyz óler,
sezip syz demin,
«Ýaqyt» degen qaba saqal qarııa
bar, tynymsyz,
Jan shoshyrlyq qanatymen
óshirer óz izderin.
Kúnderimniń janalǵyshy,
Qara oılardyń qanisheri
Máńgi oıymnan shyǵartpady,
sátke deıin osynaý,
Pańdaný men tańǵalýǵa bólep
ketken jan, Seni!