Búginde memleket tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý júıesiniń damýyna, kásiptik jáne tehnıkalyq mekemelerde oqytylatyn kásipter men mamandyqtardyń túrlenýine asa kóńil aýdaryp otyr. Osy oraıda Jetisýdaǵy kásiptik bilim beretin mańdaıaldy oqý ornynyń biri – Taldyqorǵan servıs jáne tehnologııa kolledjiniń dırektory, Bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri, Y.Altynsarın medaliniń ıegeri Lázzat BAZARQULOVAMEN az-kem áńgimelesken edik.
– Lázzat Tileýbaıqyzy, qazirgi ǵylymı-tehnıkalyq úrdistiń qarqyndy damýyna baılanysty bilim berý júıesiniń aldyna jańa talaptar qoıylyp otyr. Kolledjdegi bilim berýde qandaı baǵyttarǵa basymdyq beriledi?
– Árıne, kásibı mamandardy daıarlaýdaǵy jalpyǵa birdeı mindetti memlekettik standartyn júzege asyrýdyń negizgi mindeti – ǵylym men bilimdi tájirıbemen ushtastyrý. Tájirıbe barysynda bolashaq maman óziniń kásibı mamandyǵy boıynsha alǵashqy tájirıbesin jınaqtaı bastaıdy. Qazirgi tańda kásiptik salada jan-jaqty bilimdi, bilikti, isker, básekege qabiletti maman daıarlaýda árbir bilim alýshyny jan-jaqty izdenýge, ózdiginen tyń jańalyqtar ashýǵa, qaı salada bolsyn, ǵylymı jumysqa degen beıimdiligin qalyptastyrý kózdelýde. Búginde egemendi elimizdiń damyǵan otyz eldiń qatarynan kórinýi úshin jastarymyz bilimdi jáne básekege qabiletti bolýy kerek.
– Taldyqorǵan servıs jáne tehnologııa kolledji – oblystaǵy kásiptik-tehnıkalyq bilim berýde kósh bastap kele jatqan, bilimdi de bilikti ustazdar qyzmet atqaratyn, kásibı maman daıarlaýda tájirıbesi mol, irgeli oqý oryndarynyń biri. Jalpy, bilimgerler qandaı mamandyqty meńgerýde?
– Oqý ornynda stýdentter tigin óndirisi jáne kıimderdi úlgileý, dızaın, shashtaraz óneri jáne sándik kosmetıka, tamaqtandyrýdy uıymdastyrý, esepteý tehnıkasy jáne baǵdarlamalyq qamtamasyz etý, aqparattyq júıeler, dánekerleý isi mamandyqtary boıynsha bilim alýda. Kolledj qabyrǵasynda básekege qabiletti, bilikti maman daıarlaý úshin qajetti materıaldyq-tehnıkalyq baza qurylyp, kabınetter, zerthanalyq bólmeleri, oqý-óndiristik sheberhanalary talapqa saı jasaqtalǵan. Oqý oshaǵynyń ótken jyldaǵy úlken jetistigi – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen elimizde alǵash ret júzege asyp jatqan respýblıkalyq «Jas maman» jobasyna enýi. Jobanyń negizgi maqsaty – 100 suranysqa ıe mamandyq boıynsha 180 kolledj ben 20 JOO-nyń modernızasııalaý, bilikti mamandar daıarlaýdaǵy halyqaralyq tájirıbesin engizý. Sonyń nátıjesinde kolledjdiń Aspaz-kondıter biliktilikteri boıynsha oqý-óndiristik sheberhanalary men arnaıy tehnologııa kabınetteri Eýropa, Italııa, Fransııa, Shvesııa syndy elderdiń sońǵy úlgidegi qural-jabdyqtarymen jabdyqtaldy.
– Kásiptik bilim berý uıymdarynda materıaldyq-tehnıkalyq bazanyń myqty bolýy – basty kórsetkish. О́ıtkeni zaman talabyna saı tehnıkalyq jabdyqtar kún saıyn ózgerýde. Búgin alǵan pesh nemese tigin mashınasy erteń óndiris talabyna saı bolmaýy múmkin. Ol úshin ne isteý kerek?
– Ol úshin ýaqyttan qalmaı, árdaıym oqý oryndarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn zamanǵa laıyq jańartyp otyrý kerek. «Jas maman» jobasy osyndaı múmkindik berdi. Endi bizde oqyp shyqqan túlekter jumys oryndaryna sońǵy úlgidegi tehnıkanyń syryn meńgerip barady. Bul kolledj úshin de úlken bedel. Ekinshiden, bolashaq mamandardy daıarlaýda oqý prosesin óndirispen baılanystyrý basty másele. О́ıtkeni oqý oryndary men óndiristik kásiporyndardaǵy baılanyssyz bilikti maman daıarlaý múmkin emes. Bolashaq mamandardyń kásiptik jaramdylyǵy óndiristik oqytý barysynda baıqalady. Olardyń kóbi ózderin jan-jaqty kórsetý barysynda jumysqa ornalasýǵa joldama alady. Osyǵan oraı aldymyzda búgingi qoǵam qajettiligine saı mamandardy daıarlaý mindeti tur. Ári ol mamandarymyz básekege qabiletti, qazirgi óndiriske beıimdele alatyn tulǵa bolýy qajet.
– Búginde kásibı bilim berý bańǵytyndaǵy dýaldy oqytý uǵymy qalyptasty. Sizderde bul júıe qalaı júzege asyryldy?
– Dýaldy júıe boıynsha bilimger-túlekter bilim alýmen qatar, kásiporyndarda jumys isteýdi bastaıdy. Oqýdy bitirgende bul bilimgerler sol kásiporynnyń jumys erekshelikterimen jáne qondyrǵy-qurylǵylarymen tolyq tanysyp, jumysqa ornalasýǵa múmkindik alady. Taldyqorǵan servıs jáne tehnologııa kolledjinde dýaldy júıeniń alǵashqy tájirıbesi 2012 jyly «Tigin óndirisi jáne kıimderdi úlgileý» mamandyǵy boıynsha bastaldy. Taldyqorǵandaǵy «Ajar» tigin fabrıkasymen seriktestik týraly kelisimshart jasalyp, búgingi tańda atalǵan mamandyq boıynsha bilikti mamandar daıarlanýda. Kolledjdegi dýaldy oqytý tájirıbesi dástúrli sabaq berýge qaraǵanda óziniń basymdylyǵyn kórsetip, teorııalyq pen praktıkalyq daıarlyqty qatar alyp júrýge jaǵdaı jasady.
– Lázzat Tileýbaıqyzy, ustaz úshin shákirtterimen maqtaný jaqsy dástúr ǵoı. Sizdi óz bilimgerlerińiz qalaı qýantady?
– Bizdi qýantatyny – ár talapker kolledjge oqýǵa kelgende bir maqsat qoıyp keletini. Bolashaqta bilikti maman bolyp, óz isin ashamyn dep senedi. Kóp jaǵdaıda bul arman-maqsattar júzege asyp jatady. Oǵan dálel qaladaǵy úlken meıramhanalarda, sán salondarynda, jarnama ortalyqtarynda, atelelerde eńbek etip, abyroı-bedelge ıe bolyp, jeke kásibin de ashyp otyrǵan jastardyń deni bizdiń túlekter. Jalpy, qazirgi jastardyń kəsiptik bilimge degen qyzyǵýshylyqtarynyń arta bastaǵanyn baıqaýǵa bolady. Onyń ústine, elimizge kásibı mamandar asa qajet. Osy oraıda jastardyń tegin kásiptik bilim alýyna meılinshe jaǵdaı jasalǵan. Olar búginde jumys taba almaı qalamyn degen qorqynyshtan da ada. О́ıtkeni biz oqytqan orta kásibı mamandar eńbek naryǵynda árdaıym suranysqa ıe.