Aýyldarda mádenıet oshaqtary jetispeıdi

Joǵarǵy Sot sýdıasy Qanat Mýsınniń tóraǵalyǵymen ótken komıssııa otyrysynda máde­­nıet jáne óner salasyndaǵy qyz­met­kerlerdiń áleýmettik-eko­no­mıkalyq jáne eńbek quqyq­ta­ryn qamtamasyz etýdiń ózekti máseleleri keńinen sóz boldy. Baıandama jasaǵan Aqtoty Raıym­qu­lova jergilikti atqa­rýshy or­gan­dardyń aqpa­raty­na sáıkes bú­gin­de respýb­lı­ka boıynsha aı­maq­tarda 353 mádenıet nysany, onyń ishinde 127 mádenıet úıi, 113 kitaphana, 85 aýyldyq klýb, 10 teatr, 8 mýzeı, 2 konsert zaly jáne 2 mádenı-demalys uıymy jetispeıtinin aıtyp ótti.

«Mádenıet nysandaryn oń­taı­­landyrýǵa baılanysty jer­gi­likti atqarýshy organdar osy sa­ladaǵy ǵımarattardy qys­qar­­typ jatyr. Bul úrdis taldaý ju­mys­tary kezinde anyq baı­qal­dy», degen mınıstr óńirlerde mádenıet uıymdaryn jappaı biriktirý tájirıbesi barlyq jerde qoldanylatynyn jetkizdi.

Bul, ásirese monoqalalar men aýyl halqynyń mádenı qun­dy­lyqtarǵa qoljetimdiligin shek­teıtinin aıtqan ol: «Eldi mekenderdegi mádenıet nysandary kórsetetin qyzmetterdiń halyqqa qoljetimdiligin qam­ta­masyz etý úshin jergilikti atqa­rý­shy organdarǵa eń tómengi memlekettik normatıvterdi saq­taý usynylady. Bul másele, atap aıtqanda, aýyl-aımaqtar men monoqalalarǵa qatysty. Mádenıet uıymdarynyń qyzmetterine teń qoljetimdilikti qamtamasyz etý jastardyń damýyna oń áserin tıgizeri sózsiz. Sol sebepti balalar men jasóspirimderdiń shy­ǵar­mashylyq áleýetin artty­rý­ǵa erekshe mán bergen jón», dep atap ótti vedomstvo basshysy.

Mınıstr sondaı-aq qazirgi tańda jergilikti jerlerde jas mamandardy áleýmettik qol­daý­ǵa baǵyttalǵan birqatar baǵ­dar­la­manyń jumys istemeıtinin de búkpesiz aıtty. «Mysaly, «Dıp­lom­men – aýylǵa!» jobasy el óńirlerindegi kadr tapshylyǵy problemasyn sheshpeıdi», degen ol búgingi kúni aýyldyq jer­ler­degi mádenıet uıymdaryna 1200-den astam kadr qajet ekenin aıt­ty.

«Arhıv salasyna bilikti kadr jetispeýshiliginiń basty sebebi –arhıvshi mamandyǵy mártebesiniń tómendiginde jatyr». Osylaı degen A.Raıymqulova joǵary oqý oryndarynyń bul baǵyt boıynsha mamandar daıarlaýǵa múddeli emes ekenin de synǵa aldy. Mysaly, búginde «Arhıv júrgizý», «Qujat júrgizý» jáne «Qujattamalyq qamtamasyz etý» mamandyqtary boıynsha mamandar daıarlaýdy elimiz boıynsha jalǵyz joǵary oqý orny – ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti júzege asyrady. «Sondyqtan óńirlerdiń joǵary oqý oryndarynda arhıv isi jáne qujattama salasy boıynsha mamandyqtar ashý, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi «Arhıvtaný», «Qujattaný» jáne «Qujattamalyq qamtamasyz etý» mamandyǵy boıynsha memlekettik granttardy ulǵaıtýy qajet», dedi baıandamashy.

Bul rette komıssııa músheleri oblystardyń, respýblıkalyq ma­ńyzy bar qalalardyń, astana­nyń jergilikti atqarýshy organ­da­ry qyzmetiniń tıimdiligin jyl saıynǵy baǵalaý júıesine aýyl­dyq jáne qala mańyndaǵy eldi mekenderdiń mádenıet obek­ti­lerimen qamtamasyz etilýi sııaq­ty ólshemderdi engizýdi usyn­dy.

Memlekettiń basym mindet­te­ri­niń biri – mádenıet jáne óner me­kemeleri qyzmetkerleriniń áleý­mettik-ekonomıkalyq jáne eńbek quqyqtaryn qamtamasyz etý. Sol sebepti de jıynda sóz alǵan komıssııa músheleri bul sala qyzmetkerleriniń áleýmettik qorǵalý dárejesi – kez kelgen órkenıetti qoǵamnyń, memlekettik saıasattyń áleýmettik baǵytynyń basty ındıkatory bolyp tabylatynyn atap ótti.

Jıynǵa qatysqan Parlament, Úkimet, sot organdarynyń, bilim, ǵylym, mádenıet jáne óner meke­me­leriniń, halyqaralyq jáne úki­met­tik emes uıymdardyń ókil­deri, zańgerler tabysty memlekettiń má­denı saıasaty qoǵam men memleket tynys-tirshiliginiń barlyq mańyzdy aspektilerin damytýdyń sapaly ólshemi ekendigin atap kórsetti.

Otyrysta sondaı-aq arhıv mekemeleri, kitaphana júıesi úshin bilikti kadrlardy daıarlaý jáne qaıta daıarlaýdyń ózekti máse­leleri jan-jaqty talqy­lan­dy.

Memlekettik áleýmettik tapsyrys sheńberinde mádenıet jáne óner salasyndaǵy áleýmet­tik mańyzy bar jobalardy qar­jy­landyrý kólemin ulǵaıtý, sondaı-aq elimizdiń arhıv mekeme­le­ri úshin jańa ǵımarattar salýdy qarjylandyrý týraly máselelerdi qaraý usynyldy.

Budan basqa, komıssııa múshe­le­ri mádenıet pen óner salalarynda ǵylymı-zertteý jumystaryn damytý, mádenıet obektileri qyzmetin sıfrlandyrý, sondaı-aq Qazaqstannyń álemdik mádenı proseske yqpaldasý áleýetin jandandyrýǵa erekshe nazar aýdar­dy.