Aqtóbede taǵy bir azǵyndyq áreket áshkere boldy. Jeti jastaǵy balany tórt jetkinshek mektep dárethanasynda uryp-soǵyp, zorlaǵan. Aıýandyqtyń sheginen shyqqan jetkinshekter – 9-synyptyń oqýshylary. Estigen eldiń jaǵasyn ustatqan bul oqıǵa bıyl kóktemde anyqtalǵanymen, kúdikke ilingen jetkinshekter men mektep ákimshiligine qatysty qylmystyq is jaqynda ǵana qozǵalǵan.
Jeti jasar balanyń zorlyq kórgeni týraly aıtyp, alǵash bolyp dabyl qaqqan – jábirlenýshiniń ájesi. Jýrnalısterge bergen suhbatynda keıýana nemeresin shomyldyrmaq bolǵanda búldirshinniń búkil denesine qol tıgizbeı, qatty aýyratynyn aıtyp shyrqyraǵanyn aıtqan. Áldeneden sekem alǵan ájesi nemeresin suraqtyń astyna alady. Sol kezde ǵana búkil sumdyqtyń beti ashylǵan. Jetkinshek ózinen 7-8 synyp joǵary oqıtyn 4 balanyń soqqynyń astyna alyp, zorlaǵanyn aıtyp bergen. Soraqysy sol, bul aıýandyqtyń barlyǵyn 9-synyp oqýshylary mekteptiń dárethanasynda jasaǵan. Tórt essizdiń úsheýi azǵyndyq jasap jatqanda bireýi syrtta «kúzette» turǵan.
Jetkinshektiń minez-qulqyndaǵy ózgeristi anasy men ájesi naýryz aıynda baıqaǵan. Sol kezden bastap bala tym ashýlanshaq bolyp, mektepke barǵysy kelmeıtinin aıtyp, qıǵylyq sala bastaǵan. Týǵandary sol kezde-aq bilim oshaǵynda álimjettik jasalatynyn bilip, 9-synyp oqýshylarynyń jasy kishilerge kúsh qoldanatyny jóninde mektep muǵalimderine eskertken eken. Alaıda ata-analardyń bul janaıqaıyna tipti synyp jetekshisi de jete mán bermegen kórinedi. Osy oqıǵadan keıin mektepte beınebaqylaý kamerasynyń ornatylmaǵany da anyqtalyp otyr.
Qazirgi tańda bul aıýandyqqa qatysty eki birdeı qylmystyq is qozǵalǵan. Onyń birinshisi Qylmystyq kodekstiń 121-babynyń 4-bóligi boıynsha tirkelgen. Aqtóbe oblysy Polısııa departamentiniń habarlaýynsha, osy fakti boıynsha qajetti tergeý is-sharalary júrgizilip, barlyq tıisti sot-medısınalyq saraptamalar taǵaıyndalǵan. Budan buryn Aqtóbe oblysy ákimdiginiń Bilim basqarmasy Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetine bilim oshaǵynyń laýazymdy tulǵalaryn jaýapkershilikke tartý týraly ótinish jibergenin habarlaǵan bolatyn. Osyǵan sáıkes oblystyń Bilim salasyndaǵy sapany qamtamasyz etý departamenti mektep qyzmetkerlerine qatysty qyzmettik tergeýdi bastaǵanyn málimdegen edi. Qazirgi tańda zábir kórgen bala men onyń otbasyna qajetti barlyq quqyqtyq qoldaý, sonyń ishinde psıhologııalyq kómek kórsetilýde.
Al ekinshi qylmystyq is oqýshy zorlanǵan mektep ákimshiligine qatysty Qylmystyq kodekstiń 141-baby – «Balalardyń ómiri men densaýlyǵynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi mindetterdi tıisinshe oryndamaýǵa» sáıkes qozǵalǵan.
Aqtóbe oblystyq PD-niń resmı ókili Erbolat Sarqulovtyń málimdeýinshe, mektep muǵalimderiniń jáne basshylyǵynyń jaýapsyzdyǵy men nemquraılylyǵyna qatysty bul is boıynsha da qazirgi tańda tergeý júrgizilip jatqan kórinedi. Bul bap boıynsha bilim berý mekemesiniń jaýapty qyzmetkerleri eki jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylýy múmkin. Nemese belgili bir qyzmetpen aınalysý quqyǵynan úsh jylǵa aıyrylyp, 2 myń aılyq eseptik kórsetkishke deıingi mólsherde aıyppul arqalaıdy. Bul degenińiz shamamen 6 mıllıon teńge. Alaıda balalyq baldáýreni byt-shyt bolǵan búldirshinniń bolashaǵyn bul aqsha bútindeı almasy anyq.
Quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi komıtettiń málimetine mán bersek, ótken jyly elimizde Qylmystyq kodekstiń 122-babyna sáıkes 41 qylmystyq is tirkelse, bıyl bul san qazirdiń ózinde 57-ge jetken. 122-bap – «On alty jasqa tolmaǵan adammen jynystyq qatynas nemese seksýaldyq sıpattaǵy ózge de áreketter jasaýǵa» qatysty norma. Al kámelettik jasqa tolmaǵandarǵa qatysty jasalǵan zorlyq-zombylyq boıynsha 2020 jyly 9 is qaralsa, bıylǵy jyl bastalǵaly 14 qylmystyq is áshkerelengen. Bul derekter elimizde pedofılderdiń qatary qalyńdaı túskenin ańǵartady.
Qazirgi ýaqytta Qazaqstannyń túzeý mekemelerinde kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty seksýaldyq sıpattaǵy qylmystary úshin 1600-ge jýyq sottalǵan jazasyn ótep jatyr. Al quqyq qorǵaý organdarynda bir jarym myńǵa jýyq pedofıl men 2800-den astam zorlaýshy tirkelgen.
Bas prokýratýranyń Quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi komıteti birneshe jyl buryn pedofılder týraly derekterdiń elektrondy kartasyn usyndy. Ol jerden osy baptar boıynsha tirkelgen barlyq qylmystyq is týraly aqparatty, sonyń ishinde zorlaýshylarǵa qatysty málimetterdi – olardyń aty-jónderi, jasy, tipti fotolaryna deıin infopublic.pravstat.kz. arnaıy saıtynan kórýge bolatyndaı etip jasady.
2016 jyly «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine balanyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıylyp, kóp uzamaı pedofılderdi hımııalyq pishtirý jazasy qoldanysqa engizildi. 2019 jyldan bastap zorlaý nemese nápsiqumarlyq sıpattaǵy kúsh qoldaný áreketteri aýyr sanattaǵy qylmysqa jatqyzylyp, balalarǵa qatysty zorlyq kórsetkenderdi 20 jylǵa deıin nemese ómir boıy bas bostandyǵynan aıyrý jazasy engizildi. Sonymen qatar, pedofılııa faktilerin bile tura, quqyq qorǵaý organdaryna habarlamaǵandar da qatań jazalanady. Budan bylaı mundaı aqparatty jasyryp qalǵandar 6 jylǵa deıin sottalýy ábden múmkin.
Jaza qataıtylǵanymen, bul azǵyndyqty aýyzdyqtaý múmkin bolmaı tur. Aqtóbedegi sııaqty jas balaǵa jasóspirimder jabylyp qorlyq kórsetetindeı kúıge túsýimiz qasiret emes pe?! Bul azǵyndyqtyń astarynda ne jatyr? Mundaı jaýyzdyqty jetkinshekter qaıdan juqtyryp, zorlyqshyl bolýdy kimnen úlgi etip júr? Pedofılderdi hımııalyq pishtirýmen de qorqyta almadyq. Odan qatal jaza da aıýandyqty toqtatpaı tur. Nege? Múmkin, bul adamdyq azaıyp, nadandyq jaılaǵan aqparat aǵynyna qarsy tura almaı jatqanymyzdan bolar. Tuǵyr bolar tárbıemizdiń tamyryn bosańsytyp alǵanymyz taǵy bar... Taǵy ne?