Ulttyq Bank tóraǵasynyń orynbasary Asyljan Baımaǵambetov bazalyq mólsherlemeni kóterý sebepteri týraly túsindirip berdi, dep jazady Egemen.kz.
Ulttyq bank ókili naqtylap ótkendeı, bul sheshim maýsym aıynda 7,9% rekordtyq kórsetkishke jetken qazirgi ınflıasııanyń qarqyn alýyna oraı qabyldanǵan qısyndy jaýap boldy. «Inflıasııanyń ósýi – jergilikti qubylys emes ekenin basa aıtqym keledi. Tipti, sońǵy aılarda asa joǵary ınflıasııanyń yqpaly búkil álemde sezildi dese de bolady. Qazaqstandaǵy ınflıasııanyń ósýi ýaqytsha, sondaı-aq ornyqty ishki jáne syrtqy faktorlardyń teris yqpalynan týyndady»6 deıdi Asyljan Baımaǵambetov.
UB ókili aıtyp ótkendeı, ınflıasııanyń ósýine janar-jaǵar maı, elektr qýaty jáne jekelegen azyq-túlik taýarlary edáýir qymbattaǵany áser etti.
Reseıden keletin «ınflıasııa ımporty» ishki baǵalarǵa qosymsha qysym kórsetti. «Kórshi elde de baǵalar tez kóterilip jatyr – onda ınflıasııa 6,5%-ǵa deıin jyldamdady. Bul – sońǵy 5 jyldaǵy eń joǵary belgi. Buǵan jaýap retinde Reseıdiń Ortalyq banki mólsherlemeni 6,5%-ǵa deıin birden 100 bazıstik tarmaqqa kóterý jónindegi sońǵy sheshimdi qosqanda, sońǵy aılarda negizgi mólsherlemeni birneshe ret kóterdi», deıdi A. Baımaǵambetov.
Birikken Ulttar Uıymynyń boljamdaryna sáıkes bul úrdis 2022 jyly da jalǵasady. «Fıskaldyq yntalandyrý men jeńil aqsha-kredıt saıasaty baǵanyń ósýi úshin mańyzdy faktor boldy. Álemniń ortalyq bankteri ekonomıkanyń qalpyna kelýin qoldap, arzan qarjy resýrstaryn qoljetimdi etý úshin mólsherlemelerdi jappaı tómendetti. Osy bir qarjylyq yntalandyrýǵa, karantındik shekteýlerdi alyp tastaýǵa, jappaı vaksına egýge baılanysty iskerlik jáne tutynýshylyq belsendilik tez qalpyna kele bastady. Bul jaǵdaı baǵany aspandatyp, taýarlar men qyzmetterge suranysty kúsheıtti. Tıisinshe ınflıasııalyq kútýler de ósti, osydan baǵalarǵa qosymsha qysym boldy», deıdi UB ókili.
Inflıasııanyń ósýine ortalyq bankterdiń reaksııasy týraly UB ustanymy tómendegideı: Eger álemdik ekonomıkanyń ahýalyna qatysty aıtar bolsaq, ol áli kúnge deıin turaqtylyǵyn saqtaı almaı otyr. Koronavırýstyń jańa shtamdary men álem boıynsha vaksınasııanyń birkelki júrgizilmeýi álem ekonomıkasynyń odan ári qalpyna kelýin tejep-aq keledi.
Soǵan qaramastan, kóptegen elder qazirdiń ózinde oń ósý aımaǵyna shyqty, jahandyq suranys qalpyna kele bastady, bul jaǵdaı shekteýli usynys aıasynda baǵanyń ósýin boldyrmaıdy. «Damyǵan elder ekonomıkany yntalandyrý baǵdarlamalaryn toqtatýǵa kóshe bastasa, damýshy elder aqsha-kredıt talaptaryn ret-retimen kúsheıtip jatyr. Qazaqstandy aıtpaǵanda, EAEO elderi – Reseı, Armenııa, Belarýs, Qyrǵyzstan ınflıasııaǵa jaýap retinde ózderiniń negizgi mólsherlemelerin ósirip qoıdy. Jyl basynan beri negizgi mólsherlemeler Túrkııa, Brazılııa, Ýkraına, Grýzııa jáne Tájikstan sekildi basqa da kóptegen damýshy elderde de kóterildi. Eýropa elderinen Vengrııa men Chehııada mólsherlemeler ósirildi. Jalpylaǵanda, jyl basynan beri 18 ortalyq bank mólsherlemeni ósirdi.
Osyndaı is-áreketter ınflıasııalyq prosesterdiń jedeldeýine jaýap retinde Ulttyq Bank tarapynan sharalar qabyldaýdyń mańyzdy ekenin bildiretin belgi bolyp tabylady», deıdi UB ókili.
Bazalyq mólsherleme boıynsha sheshim jylyna 8 ret qabyldanady.
Bul ınflıasııanyń ishki jáne syrtqy faktorlarynyń ózgerýine únemi den qoıýǵa múmkindik beredi. «Sheshim qabyldar aldynda biz árqashan eldegi jáne syrtqy sektordaǵy makroekonomıkalyq jaǵdaıdy muqııat taldaımyz. Sheshimderimizdiń jartysy makrokórsetkishterdiń boljamdaryn da eskere otyryp qabyldanady. Biz naqty ınflıasııanyń onyń boljamdy mánimen salystyrǵanda qalaı qalyptasatynyn únemi baqylap otyramyz» deıdi UB ókili. Aqsha-kredıt saıasaty suranys arqyly ınflıasııaǵa áser etedi.
A. Baımaǵambetov aıtyp ótkendeı, Ulttyq Bank bazalyq mólsherlemeni belgileı otyryp, adamdardyń tutynýshylyq jáne jınaqtaý tártibine yqpalyn tıgizedi. «Mysaly, mólsherlemeler tómendetilgen kezde kredıtter qoljetimdi bola bastaıdy jáne adamdar kóbirek tutynyp, jumsaı bastaıdy. Keri jaǵdaı mólsherlemeler joǵarylaǵan kezde oryn alady – teńgemen depozıtter tartymdyraq bola túsedi jáne halyqqa tutynýǵa qaraǵanda jınaqtaý tıimdirek bolady. Bul óz kezeginde ınflıasııanyń tómendeýine yqpal etedi», deıdi UB ókili.
Sondyqtan bazalyq mólsherleme – bul «sıqyrly» taıaqsha emes, onyń ósýi usynys tarapynan ınflıasııanyń ósý faktorlaryn joımaıtynyn eskertken Ulttyq bank ókili Úkimettiń júrgizip otyrǵan júıeli jumysy mańyzdy ekenine toqtaldy.
«Sonymen qatar, mundaı jaǵdaılarda mólsherlemeniń artýy jáne qajet bolǵan jaǵdaıda naryqtyń ony odan ári arttyrýǵa daıyn ekendigi týraly belgisi depozıtterdiń dollarsyzdandyrý deńgeıin ustap turýǵa múmkindik beredi, teńge baǵamyn qoldap qana qoımaı, aqsha jáne valıýta naryqtarynda jaǵymsyz jaǵdaılardyń damýyn tejep, aldyn alady. Nátıjesinde teńge baǵamynyń shamadan tys turaqsyzdyǵy joıylyp, ınflıasııany turaqtandyrady», deıdi Ulttyq bank ókili.
Baǵany ákimshilik retteýge keletin bolsaq, suranys pen usynystyń aıtarlyqtaı qysqa merzimdi teńgerimsizdigi kezeńinde janama retteý ádisteri paıdaly bolýy múmkin. «Biraq bul sharalar ýaqytsha bolýy kerek. Eger ákimshilik turǵyda áser etý ádisteri uzaq merzimdi bolsa, onda bul baǵa belgilerin burmalaý arqyly óndirýshilerdiń qyzmetin yntalandyrmaıdy, kerisinshe, onyń keri áseri bolýy múmkin. Naryqtyq ekonomıkada baǵa suranys pen usynys balansynyń kórsetkishi bolýy kerek» dep sózin túıindedi UB ókili. Biz osyǵan deıin bazalyq mólsherlemeniń ishki naryqqa áseri jáne Ulttyq banktiń qandaı sheshim qabyldaıtyny týraly jazǵanbyz.