Jýyqta Germanııadaǵy baqýatty ómirdi beınelegen bir beınejazba ýatsap álemin sharlap ketti. Atalǵan eldiń bir shaǵyn eldi mekenindegi, bizdińshe aıtsaq, aýylyndaǵy, ádemi kórinis. Qaz-qatar tizilgen eki-úsh qabatty sándi kottedjder. Jaıqalǵan tal-terek. Jasyl kilem sekildi qulpyrǵan shópter. Jarqyraǵan asfalt. Aýyl kórkine tamsanyp qaraı bergiń keledi.
Bir ǵajaby, munda kedeı adamdar turady eken. Al endi kedeıleriniń jaǵdaıynyń ózi ájeptáýir. Olar jumyssyz úıde otyrǵannyń ózinde memleketten aıyna 1 500 eýro járdemaqy alady eken. Bizdińshe aıtqanda, 750 myń teńge ǵoı. Bizdegi orta turmystaǵy adamdardyń úıine aı saıyn mundaı qarjy kire me, kirmeı me, ol jaǵyn aıta almaımyn.
Mine, osy beınejazba bizdiń kýrstastar chatyna da kelip tústi. Talqylaı jóneldik.
«Germanııaǵa baryp kedeı bolsa, qaıtedi?!» dep jazdy bir kýrstasymyz.
«Germanııa qazaqtar turatyn jer emes, olar bizderdeı keń emes», dep jazdy ekinshi kýrstasymyz.
«Ras-aý, bizdiń jerimiz de, kóńilimiz de keń ǵoı. Basqa elge baryp ómir súre almaspyz. Týǵan jerdeı jer bolmas, týǵan eldeı el bolmas», dep jazdy úshinshi kýrstasymyz.
«Olar bizdi qabyldamaıdy da ǵoı, Germanııaǵa barý úshin aldymen nemis bolýyń kerek qoı», dep jazdy tórtinshi kýrstasymyz.
Sodan jańaǵy «Germanııa – qazaq turatyn jer emes» degen dosymyz bir áńgimeniń shetin shyǵardy. Tarazda sheshesi jaǵynan jegjattarynyń bir qyzy erte ýaqytta nemis jigitine turmysqa shyqqan eken. Ol jigittiń ózi shyntýaıtyna kelgende qazaq. О́ıtkeni ákesi – qazaq, sheshesi – nemis. Elimizdegi nemister Germanııaǵa qoparyla kóshken kezde, shesheleriniń barsha týysy sol jaqqa baryp qonystanady, bular da qyzdy-qyzdymen sol elge otbasymen qonys aýdarady. Bul jaqtan bozbala bolyp barǵan balasy erjetip, avtokólik jóndeıtin sheberhanaǵa jumysqa turady. Qazaqstanmen qarym-qatynasyn úzbeıdi. О́ıtkeni biz jaqtan jeńil kólik satyp alýǵa barǵandar sol jigitke jolyǵyp, kólik tańdap alýǵa, mashınany jolǵa daıyndaýǵa kómek alyp júredi. Jigittiń ózi de elge jıi kelip ketedi. Sodan álgi jigittiń kóńili buzylyp, basqa baýyrlaryn alyp, Qazaqstanǵa qaıta qaıtyp keledi. Shúkir, bul jaqta da turmystary jaman emes eken.
Shamasy, ákeleri kóp ótpeı qaıtys bolsa kerek. Endi Germanııada jalǵyz shesheleri turyp jatqan kórinedi. Ol kisi de jylma-jyl Qazaqstanǵa kelip turady eken. О́ıtkeni balalary da osynda ǵoı.
Sodan birde týystary dastarqan basyndaǵy erkin áńgime kezinde: «Endi nege ózińiz qaıtyp kelmeısiz?» dep suraıdy álgi kempirden. Sonda álgi apamyz: «Shirkin, óz erkime salsa, Germanııada bir kún de turmas edim. Qustaı ushyp Qazaqstanyma jeter edim. Tek meni ol jaqta toqtatyp turǵan 1500 eýro járdemaqysy ǵoı. Sol qarjymen eptep mundaǵy balalaryma kómektesemin. Ol jaqta bizdiń qazaqtyń qonaqjaılylyǵy men keńpeıildigi joq. Janyńa únemi birdeńe jetpeı júredi», depti.
Osy oqıǵadan týatyn qorytyndy – el retinde bizdiń qazaqtyń jaqsy halyq ekendigi. Tek osy otbasy ǵana emes, Germanııaǵa qonys aýdarǵan barsha nemistiń sol jaqtan Qazaqstanǵa ystyq sálemderin joldap, táýelsizdik merekesi kezinde Qazaqstannyń kók týyn kóterip, qazaqtyń ánin shyrqap jatatyndyǵy sonyń bir dáleli bolsa kerek. Olardyń arasynda da Qazaqstanǵa qaıtyp kelgenderi az emes ekeni belgili. Demek bul – ol jaqqa ketken nemis aǵaıyndarymyzdyń janyna da birdeńe jetpeı júr degen sóz.
Qazir el ishindegi adamdardyń da ári-sári kóńil kúı ústinde ekeni belgili. Almatydaǵy qańtar oqıǵasy sol kóńil kúıge kóleńkesin túsirip ótkendeı. О́mirdiń qaýipsizdigi máselesi aldyńǵy qatarǵa shyǵyp otyr. Degenmen kóptegen qazaqstandyq Memleket basshysy áıgilegen «Jańa Qazaqstannan» jaqsy úmit kútýde. Jastar jaǵy óz bolashaqtaryn «Jańa Qazaqstanmen» baılanystyrǵysy keledi. Ol úshin, árıne, memlekettik bılik júıesine tereń reformalar kerek. Sol reformalar jedel jáne nátıjeli júrgen jaǵdaıda ǵana «Arqada qys jyly bolsa, arqar aýyp nesi bar» degendeı, jastardyń shetelderge ketýi de kilt toqtaıtyny anyq. Halyqqa eń qajeti – bolashaqqa degen senimniń bolýy. Sol senim bolsa, asty-ústi kenge toly Qazaqstanda bári tabylatyndyǵy da kúmánsiz.