Álemdik ekonomıkanyń órisi tarylady

Boljamǵa súıensek, álemdik ósim 2021 jyly baǵalanǵan 6,1 paıyzdan 2022 jáne 2023 jyldary 3,6 paıyzǵa deıin tómendeıdi. Qor sa­rap­shylarynyń sózine qaraǵanda, Ýkraı­nadaǵy soǵys asa kúrdeli gýma­nıtarlyq daǵdarystyń týyndaýyna sebep boldy. Sondyqtan ekono­mı­kalyq shyǵyn da kúrt kóbeıip, ósim baıaýlaıdy. Bul óz kezeginde ınflıasııanyń qarqyn alýyna jol ashyp beredi. Qazirdiń ózinde álemniń kóptegen elinde otyn men azyq-túlik baǵasy qatty ósip jatyr. Mundaı qymbatshylyqtyń ásirese, áleýmettik álsiz toptarǵa soqqy bolyp tıeri sózsiz.

Orta merzimdi perspektıvada keler jyly jahan ekonomıkasy 3,3 paıyzǵa tómendeıdi dep kútiledi. Soǵys saldarynan týyndaǵan baǵa ósi­mi qymbatshylyqqa odan saıyn jel berip, ınflıasııa deńgeıi ekonomıkasy damyǵan elderde – 5-7, naryǵy endi eńse tiktep kele jatqan elderde – 8-7, al damýshy naryqtarda 9-10 pa­ıyz mejesinde qalyptaspaq. Bul rette gýmanıtarlyq daǵdarystyń jolyn kesý, ekonomıkalyq quldyraýdyń aldyn alý, jahandyq ótimdilikti qol­daý, qaryz daǵdarysyn sátti bas­qara bilý, klımattyń ózgerýimen kú­resý jáne pandemııany toqtatý erek­she mańyzǵa ıe bolmaq.

Sondaı-aq batys tarapynan Más­keýge salynyp jatqan sanksııalar aǵyny kómirsýtegi baǵasynyń kenetten qymbattap ketýine áser etti. Baıandamaǵa zer salsaq, byltyrmen salystyrǵanda bıyl munaı baǵasy 55, al gaz baǵasy 147 paıyzǵa qym­bat­­taıdy. Bul rette Reseı gazy men mu­naıynan tolyqtaı bas tartý sharasy Eýropada jáne damýshy naryq­tarda, sonymen qatar AQSh-ta pa­ıyz­dyq stavkalardyń jo­ǵa­ry­la­ýy­na, ınflıasııanyń jedel­de­ýine sebep bolatynyn eskertedi.

Buǵan deıin Dúnıejúzilik banktiń basshysy Devıd Mılpass ta 2022 jyly álem ekonomıkasynyń ósimi 4,1-den 3,2 paıyzǵa tómendeıdi dep boljam aıtqan edi. Buǵan sebep bolatyn basty faktorlar – Ýk­raı­­nadaǵy daǵdarys, Qytaıdaǵy COVID-19-ǵa baılanysty paıda bol­ǵan lokdaýn, energııa tasymaldaý­shy­lar, tyńaıtqysh pen azyq-túlik baǵa­synyń ósýi.