Zorlyq-zombylyqpen kúres jahandyq sıpat alýda

Eýropalyq odaq pen BUU-nyń kópjyldyq seriktestigimen «Jaryq sáýlesi» jahandyq bas­tamasy álemniń 20-dan astam elinde jáne óńirlik baǵdarlamalar negizinde júzege asyp keledi. Jyl saıyn qomaqty qarjy bóli­netin joba zańnamadaǵy, saıa­sattaǵy olqylyqtardy joıýdy, áleýmettik ınstıtýttar jumysyn jetildirýdi, genderlik ádil normalardy arttyrýmen qatar áıel­der birlestikteriniń áleýetin nyǵaıtýǵa yqpal etedi.

Búginde Qazaqstanda zorlyq-zombylyqqa qarsy zańnama kú­­sheıtilgenimen, turmystyq jaǵ­daıda quqyǵy buzylǵan áıel­der men qyzdardyń taǵdyry qoǵamdyq ınstıtýttar tarapynan ózgeshe qadamdardy tıimdi etýdiń mańyzdylyǵyn kórse­tip otyr. Derekterge súıensek, ótken jyly elimiz boıynsha ot­basylyq qatynastardaǵy qu­qyq buzýshylyqqa baılanys­­ty 50 myńnan astam ákimshilik is tir­kelse, «Qazaqstannyń daǵ­darys ortalyqtary odaǵy­nyń» málimetterine sáıkes sońǵy 3,5 jyl­da bul ortalyqtardan 1 myń­­nan astam qyz-kelinshek óz quqy­ǵyn qorǵaýǵa kómek surap, pana izdegen.

Eýropalyq odaq Ortalyq Azııa­daǵy bul bastamany júzege asyrýǵa 4 mln eýro qarastyryp otyr. BUU agenttikteri atal­ǵan joba seriktesi retinde nor­ma­tıvtik-quqyqtyq aktilerdi jáne quqyqtyq salany jetildirý bo­ıynsha jumys istep keledi. Osy oraıda EO-nyń Qazaqstandaǵy elshisi Kestýtıs Iаnkaýskas Orta­­lyq Azııa elderi jáne Aýǵan­­- stan­men birlese genderlik zor­­lyq-zombylyqqa qarsy kúres jalǵa­sa beretinin atap ótti. Búginde EO men Qazaqstan arasyndaǵy Keńeıtilgen yntymaqtastyq týraly kelisimderi qoǵamdyq ómirdiń barlyq salasynda qarym-qatynasty odan ári nyǵaıtýǵa negiz bolyp otyr. «Genderlik zor­lyq-zombylyqqa qarsy birlese kúsh jumyldyrý áleýmettik qyz­metter, quqyq qorǵaý jáne den­saýlyq saqtaý organdarynyń arasyndaǵy úılesken jumys­qa baılanysty, dep atap ótti IýNFPA (BUU Halyqqa qyzmet etý qory) Qazaqstandaǵy ókili, Qyrǵyzstan, Túrikmenstan boıyn­sha aımaqtyq dırektor Ronnı Lındstrom. Spıkerdiń aıtýynsha, IýNFPA jyldar boıy genderlik zorlyq-zombylyqqa qarsy vedom­stvoaralyq yqpaldastyqty kú­sheıtý maqsatynda aımaq elde­rine qoldaý kórsetip keledi. My­saly, IýNFPA-nyń Túrkistan obly­syndaǵy pılottyq jobasy zorlyq-zombylyqtan zardap shekkenderge psıhoáleýmettik qoldaý kórsetýdi maqsat etedi ári mundaı sharalar ulttyq jáne aımaqtyq deńgeıde iske asýda. Sonymen birge BUU Qazaqstandaǵy turaq­ty úıestirýshisi Mıkaela Frı­berg-Storı, BUU Damý baǵdar­lamasynyń Qazaqstandaǵy tu­raq­ty ókiliniń orynbasary Vıta­lıı Vremısh bul baǵyttaǵy joba­lardyń tıimdiligin atap ótti.

Semınarda Shyǵys Eýropa reprodýktıvti densaýlyq ıns­tıtýtynyń Ortalyq Azııa elde­rinde júrgizgen aýqymdy zert­teýleri qorytyndysy jarııalanyp, zorlyq-zombylyq qurban­daryna quqyq qorǵaý organdary, densaýlyq saqtaý uıymdary tarapynan jáne áleýmettik qoldaý kórsetý baǵytyndaǵy standartty operasııalyq áreketterdi júzege asyrý tetikteri talqylandy. So­nymen birge Ortalyq Azııa elde­rindegi genderlik zorlyq-zom­bylyq týraly derekterge sholý jasaı otyryp, sarapshylar áıelder men qyzdarǵa qatysty zańǵa qaıshy áreketterdi joıý maqsatynda halyqaralyq bir­lesken is-qımyldardyń jal­ǵasa beretinin atap ótti. BUU-nyń Áıelderge qatysty dıskrımı­na­sııanyń barlyq túrin joıý týraly konvensııasy irgeli halyqaralyq jáne aımaqtyq tájirıbelerdi halyqaralyq normalarǵa jaqyn­datý máselesin kóterdi.

«Jaryq sáýlesi» jobasy aıasynda kóptegen ilkimdi joba júzege asyp keledi. Aımaq elderi úshin uıymdastyrylǵan «Zorlyq-zombylyqqa qarsy AT tehnologııalar» ıdeıalar baıqaýyna stýdentter qatysyp, genderlik teń­dikke qarsy jáne zardap shekkender bazasyn jasaqtaýda jańa tehnologııalardyń múmkindigin ıgerdi. Qazaqstan, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Kosovo, Reseı jáne Armenııa elderiniń genderlik kemsitýshilikpen kúres jáne zor­lyq-zombylyqtan zardap shek­kendermen jumys isteý sala­syn­daǵy jetekshi sarapshylary óz tájirıbelerimen bólisti. Hakatondarǵa qatysqan kórshi­les elderdiń jas ınnovatorlary ózgelerge kómektesý úshin baǵ­darlamalyq sheshimder ázirledi («Light Algorithm», «Burulai», «ClickHelp Bot», Safe YOU platformasy). AT ıdeıalar baıqaýynda Ortalyq Azııa elderiniń jastary ortaq maqsatta kezdesýge, jańa daǵdylardy ıgerýge jáne zorlyq-zombylyqqa qarsy turýdyń sıfr­ly sheshimin usynýǵa múmkindik aldy. Onyń barysynda genderlik zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý, zorlyq-zombylyq týraly derek­terdi jınaý jáne vızýalızasııa­laý, zorlyq-zombylyqtan aman qalǵandarǵa kómek kórsetý sııaq­ty mańyzdy sheshimder qaras­tyrylǵan.

ALMATY