Nur-Sultandaǵy «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń bazasynda qor naryǵynyń reseılik qatysýshylary (ınvestorlar) úshin jeke bırja qurylýy múmkin. Bul týraly reseılik Frankrg.com habarlady. Jańa bırja qurýdaǵy maqsat – olar osy bastama arqyly Reseıge kapıtal tartqysy keledi jáne jeke ınvestorlardyń sanksııalar jaǵdaıynda jáne sheteldik ınfraqurylym tarapynan mámileler men tólemder júrgizýge tolyq tyıym salynǵan jaǵdaıynda Ortalyq bankte saýda jasaýyna múmkindik bergileri keledi.
Qazir Qazaqstanda bırja qurý ıdeıasyn RF Ortalyq banki, Sankt-Peterbýrg qor bırjasy jáne iri brokerler ózara talqylap jatqan kórinedi. Sankt-Peterbýrg qor bırjasy men Freedom Holding jobanyń aksıonerleri bolýy múmkin. Qatysýshylar ishinde Qazaqstan, Qytaı jáne AQSh-tan da oıynshylar bolmaq. Derek kózimen jaqyn tanys azamattardyń aıtýynsha, bul ıdeıany RF Ortalyq banki qoldap otyr.
Qazaqstandyq qarjy sarapshysy Aıbar Oljaı eger reseılikter bólek bırja ashpaı, AHQO aıasyndaǵy AIX bırjasyna kirer bolsa, bul prosess Qazaqstandy TMD boıynsha eń iri ınvestısııalyq ortalyqqa aınaldyratynyn jetkizdi.
«Bul Qazaqstanǵa ne beredi? Eń aldymen, AHQO-nyń shyn máninde óz damýynda jaqsy serpin alatynyn aıtý kerek. «Astana» bırjasyna halyqaralyq kapıtaldyń kelýi kóbeıedi. Ol tek ishki emıtentter emes, Qazaqstan aýmaǵynan tys kompanııalar men ınvestorlardyń osynda jaıǵasyp, bir-birimen saýda jasaıtyn alańy bolmaq. Biraz ýaqyttan keıin AHQO-ǵa qarasty AIX bırjasynda sheteldik kompanııalardyń IPO-syn kórip qalýymyz múmkin. Bul – elimiz úshin úlken oqıǵa. Álemniń qarjy ortalyqtary: Batysta – Nıý-Iork, London, shyǵysta – Shanhaı, Tokıo, Taıaý Shyǵysta – Dýbaı, al TMD boıynsha endi Máskeý emes, Nur-Sultan bolyp bekitiletin sııaqty. Qazir Freedom Holding tarapynan Reseıdegi ınvestısııalyq operasııalardy Qazaqstanǵa aýystyrý nıeti baıqalady. Tımýr Týrlov Qazaqstannyń Reseıge qaraǵanda ınvestısııalyq, retteýshilik bolashaǵy myqty ekenin biledi, sondyqtan ol barlyq bıznesin Reseıden bizge aýystyratyny anyq. Onymen birge, qazir Máskeý men Sankt-Peterbýrgtegi qalǵan kapıtal men ınvestorlar da astana jaqty betke alatyny sózsiz», deıdi sarapshy.
Jańa bırja reseılik qatysýshylarǵa qandaı múmkindikter syılaıdy. Telegramdaǵy Bitkogan qor naryǵynyń reseılik qatysýshylary úshin paıda bolatyn ıgilikterdi bylaı tizbeleıdi: Birinshiden, olar úshin sheteldik emıtentter boıynsha saýdany qalpyna keltirý, eýrooblıgasııalardy ornalastyrý jolymen valıýtalyq kapıtal tartý jáne portfelde turyp qalǵan aksııalardy satý múmkindigi paıda bolady. Ekinshiden, bırjada esh shekteýsiz jáne bankterdiń shekten tys komıssııasynsyz valıýtamen operasııa jasaı alady. Reseılik bıznes kórshi eldiń bankteri arqyly sheteldik kontragentter qoıǵan shottar boıynsha tólem jasap, syrtqy saýda operasııalaryn júrgize alady.
Odan keıingi múmkindik – reseılik kompanııalar qaıtadan sheteldik ınvestorlar úshin qyzyqty bola bastaıdy. Sanksııalyq qysym, logıstıkalyq tizbektiń buzylýy jáne ınflıasııalyq qysymnyń ósýi qor naryǵy men ınvestorlardyń kóńil kúıine bolymsyz áser ete bastaıdy. Tıisinshe, ájeptáýir kesh jıǵan jáne sonysyna perspektıvasy bar aktıvter satyp alýǵa qabiletti ınvestorlar ortaǵa shyǵa bastaıdy. Sondaı-aq qazaq bırjasy arqyly reseılik kompanııalarǵa qarjy quıý múmkindigi ashylady. Atap óterlik tórtinshi faktor – sheteldik klıentter reseılik bırjalyq taýar óndirýshilermen fıýchers jáne opsıon túrinde mámile jasaı alady.
«Bir qaraǵanda ıdeıanyń perspektıvasy óte úlken. Biraq eskermeýge bolmaıtyn jaıttar da bar. Usynylyp otyrǵan nusqa batys bıligi tarapynan qarsylyqqa ushyrap, sanksııa engizilý qaýpine baılanysty iske aspaı qalýy yqtımal. Ideıany júzege asyrýdyń «qosymsha aerodromy» – BAÁ, biraq ol rette «dos el emes» túrindegi qıyndyq týyndaýy múmkin. Ideıa júzege asa qalǵan kúnde reseılik ınvestorlardyń sheteldik alańǵa kirýine jáne sheteldik kapıtaldyń Reseıge kelýine jaǵdaı jasaıtyn ýaqytsha shara bo- lady», dep jazady kanal sarapshylary.
RF Ortalyq banki janyndaǵy eksperttik keńestiń múshesi, telegramdaǵy InvestFuture kanalynyń avtory Kıra Iýhtenko óz aldyna bólek qurylýy múmkin bırjanyń keleshegine kúmánmen qaraıdy.
«Sheteldikter reseılik kompanııalarǵa aqsha quıǵysy kele me ózi? Másele sonda. Aktıvterdiń kez kelgen ýaqytta buǵattalyp qalýy yqtımal ekeni beırezıdentterdiń oıynan ázir shyqpaıdy. Geosaıası jeńildiktiń ońaıshylyqpen jasala salmasy da belgili. Reseılik ınvestorlardyń Qazaqstandaǵy bırja arqyly amerıkalyq jáne eýropalyq qundy qaǵazdarmen saýdalasý múmkindigi jaıly da osylaı aıtamyz. Ondaı jaǵdaıda ekinshi qaıtara sanksııa salý – ýaqyttyń máselesi. Qysqasha, reseılikter úshin Qazaqstanda bırja ashý óte kúmándi áreket. Ideıa avtorlary sebeppen emes, saldarmen kúresip álek», deıdi K.Iýhtenko.