Turǵyn úı qurylysy – sheshilmeı jatqan túıinderi shash etekten keletin sala. Ásirese úlestik qurylys degende aryz ben shaǵym qarsha boraıdy. Qazaqstannyń qaı qalasyna barsańyz da qurylysy qańtarylyp qalǵan turǵyn úı keshenderin taýyp alý qıyn emes. Byltyr elorda ákimdigi 13 myń úleskerdiń problemasyn sheshti. Bıyl jyl sońyna deıin 40 qurylystyń problemasyn birjaqty etpek. The Steppe málimetinshe, Almatyda 24 nysan qurylysy uzaqqa sozylýy turǵysynan ózindik rekordtan úmitker.
Almaty qalasyndaǵy Medeý aýdanynda – 7, Almalyda – 6, Bostandyq pen Alataýda – 3, Áýezovte – 2, Jetisý, Naýryzbaı, Túrksib aýdandarynda 1 qurylys nysany áli aıaqtalmaı tur. Qurylysqa kedergi keltirgen faktorlar ishinde qarjy jetispeýshiligi men sot prosesi jıi aıtylady.
«Bıyl bes aıdyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanda sapasyz qurylys salasynda – 2, saraptamalyq nemese ınjınırıngtik jumystardy tıisinshe oryndamaý salasynda – 2, sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti normatıvteriniń erejelerin nemese talaptaryn buzý salasynda 4 qylmystyq quqyq buzýshylyq tirkeldi. Sondaı-aq taý-ken nemese qurylys jumystaryn júrgizý kezinde qaýipsizdik erejelerin buzý salasynda 71 jaǵdaı tirkeldi. Sońǵy bap boıynsha buzýshylyqtar sany jylyna 7 eseden astam ósti», deıdi Ranking sarapshylary.
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Qaıyrbek О́skenbaevtyń aıtýynsha, 2022 jyldyń birinshi toqsanynda qurylys nysandarynda jalpy somasy 169 mln teńgeni quraıtyn 615 ákimshilik quqyq buzýshylyq esepke alynypty. Profıldi komıtet 32 tekseris júrgizip, 26 uıǵarym jasalǵan. 18 laýazymdy tulǵa ákimshilik jaýapkershilikke tartylypty.
«Jalpy alǵanda úlestik qurylys problemalary sheshilip jatyr. Mysaly, «Qazaqstan Turǵyn úı kompanııasy» AQ «Kazreestr» biryńǵaı aqparattyq júıesin damytý jumystaryn júrgizýde. «Kazreestr» – turǵyn úı qurylysyndaǵy úlestik qatysý kelisimsharttaryn tirkeıtin aqparattyq júıe. Atalǵan júıe kelisimsharttardy tirkeý týraly anyqtama berýge ketetin ýaqytty únemdeıdi. «Kazreestrdi» damytý aıasynda bıyl kelisimsharttardy tirkeý ýaqytyn taǵy birneshe saǵatqa qysqartý josparlanyp otyr. Sondaı-aq qurylys kompanııalarynyń jeke kabınetin qurý da mańyzdy qadam sanalady», dep jazady Ranking.
Úlestik turǵyn úı qurylysy naryǵyn jetildirý jáne úleskerler qarajatynyń saqtalýyn qamtamasyz etý maqsatynda qosymsha sharalar qabyldaý boıynsha mynadaı usynystar berilip otyr.
Birinshiden, «Turǵyn úı qurylysynda úlestik qatysý týraly» Zańyn buzǵany úshin jazany kúsheıtý. Úleskerden aqshany zańsyz jolmen alyp, qarajatty maqsatsyz paıdalanǵany úshin jaýapty tulǵalardy qylmystyq jaýapkershilikke tartý. Ekinshiden, «Qazaqstan Turǵyn úı kompanııasy» AQ kepildigin alý arqyly úlestik qurylys júrgizip jatqan qurylys salýshyny reıtıngtik baǵalaý júıesin engizý qarastyrylyp otyr. Atalǵan mehanızm boıynsha, qarjylyq ornyqty kompanııalar úshin ádettegi kepildendirý mehanızmi saqtalady, al reıtıngi tómen kompanııalarǵa halyq qarjysy ýákiletti memlekettik organ arqyly beriledi.
Qaı kezde de, jaýapkershilikti kúsheıtýge sep bolatyn faktor – qatal talap pen qatań jaza. Jaýapkershilikten jaltarǵan qurylys kompanııasy sonda ǵana yǵady. Úlestik qurylys salasyn ashyq etýge baǵyttalǵan sharalar jemisin beredi, úleskerler problemasy sheshiledi dep úmittenemiz.