«Jetisý óńirinen Qytaıǵa qaraı birqatar aýyl sharýashylyǵy ónimi eksporttalady. Soǵan baılanysty Qytaı tarapy óz standarttaryna saı zerthanany qazirgideı tek Qytaı jaǵynda emes, shekaranyń Qazaqstan jaq betine de salsa, eksporttaý barysyndaǵy prosedýralardy birshama jeńildeter edi». Bul oblys ákimi Beıbit Isabaevtyń Qytaıdyń Almatydaǵy Bas Konsýly Szıan Veımen kezdesýde aıtqan usynysy. Aldaǵy ýaqytta ekijaqty yntymaqtastyq sheńberi keńeıe túspek.
Jetisý oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, resmı qonaqtardy jyly qabyldaǵan óńir basshysy Bas konsýldyń kezdesý týraly ótinishin rızashylyqpen qabyldaǵanyn jáne olardyń usynystaryn tyńdaýǵa ázir ekenin jetkizgen.
Esterińizge sala keteıik, bıyl Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy dıplomatııalyq baılanystardyń ornaǵanyna 30 jyl tolyp otyr. Osy ýaqyt ishinde jan-jaqty qarym-qatynas tereńdeı túsip, ekonomıkalyq baǵytta úlken jumystar atqaryldy. Búginde shuraıly Jetisý jerimen shektesip jatqan alyp derjava ólkeli óńirmen áleýmettik-ekonomıkalyq baılanystardy odan ári nyǵaıtýǵa múddeli. Osyǵan oraı birneshe usynys-tilegin bildirip, alda atqarylar sharýanyń josparyn syzyp ketti.
Máselen, olar Jetisý oblysy men shekaralas Shyńjań ólkesi arasynda baýyrlastyq baılanys ornatylsa degen nıette. Sonymen birge mádenı-rýhanı baǵytta da áriptestikke daıyn. Oǵan qosa iskerlik qarym-qatynastardy jańa deńgeıge kóterip, «Qorǵas» aımaǵynda iri jobalardy júzege asyrýǵa belsene qatysýǵa yqylasty. Bul rette týyndaǵan máselelerdi jedel sheshýge yqpal etetin óńirlik deńgeıde úılestirý mehanızmin qurý týraly tilegin jetkizdi.
«О́ıtkeni shekara aımaǵynda jergilikti bılik deńgeıinde sheshiletin máseleler týyndaǵan jaǵdaıda tek ortalyq organdar arqyly jumys isteýge týra keledi jáne ol birshama ýaqytty alady. Sondyqtan bizge is barysynda týyndaǵan máselelerdi talqylap, sheshýge jergilikti bılikpen jumys istegen áldeqaıda tıimdi bolar edi», deıdi S.Veı.
Oblys ákimi Beıbit Isabaev óz sózinde aldymen jalpy Jetisý ólkesiniń Qytaımen shekaralas aımaqtarynyń halyqaralyq kólik dálizi retindegi, ekonomıkalyq, týrıstik jáne basqa da baǵyttardaǵy ınvestısııalyq múmkindikterine toqtaldy. Sonyń ishinde «Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyndaǵy, «Dostyq» beketindegi qolǵa alynatyn jobalar jaıynda da qysqasha aıtyp ótti. Máselen, AEA aýmaǵynda qazir 600 gektardan astam jerge ınjenerlik ınfraqurylym tartylǵan. Búginde biryńǵaı reestrde jobalarynyń jalpy somasy 500 mlrd teńge bolatyn 28 qatysýshy tirkelgen. 2016 jylǵa deıin sonyń 20 jobasyn iske asyrý josparlanyp otyr. Qytaımen aradaǵy saýda, ekonomıkalyq, ınvestısııalyq yntymaqtastyqqa keıingi jyldardaǵy indettiń órshýi biraz tejeý boldy. Biraq qos tarap ta epıdemıologııalyq jaǵdaıdyń retteletine senim artady.
Ekinshi taraptyń usynysyna qatysty Beıbit Isabaev Shyńjań ólkesimen áriptestik qatynastardy ornyqtyrýǵa qazaqstandyq taraptyń da yqylasty ekenin aıtty. Al «Qorǵas» HShYO ortalyq organǵa qaraıtyn bolǵandyqtan, bul máseleni ózara aqyldasa otyryp sheshetinin jetkizdi. Jetisýlyqtar rýhanı-mádenı baılanystardy ornyqtyrýǵa qarsy emes. Sol sııaqty «Qorǵas» aımaǵynda asa iri qytaılyq ınvestordyń bastaǵan úlken jobasy indettiń kesirinen úsh jyldan beri tek 10 paıyzy ǵana ilgeri jyljyǵanyn tilge tıek etip, Bas konsýldan osy jobanyń sátti iske asyrylýyna yqpal etýdi surady.
«Oblystyń 2026 jylǵa deıingi ınvestısııalyq portfeli jasaqtalǵan. Oǵan jalpy somasy 1 trln teńge bolatyn, 8 myń jumys ornyn quraıtyn 172 joba engizilgen. Biraq sonyń ishinde qytaılyq iri ınvestorlar joq», deıdi B.Isabaev. Sonymen qatar iri kompanııalardy Jetisý jerindegi ınvestısııalyq múmkindikterden habardar ete júrýdi surady.
Jalpy, Jetisý óńiri óz aldyna derbes aımaq retinde qaıta qurylýyna qatysty bólinis prosedýralary júrip jatyr. Qyrkúıekten bastap jeke oblys retinde áleýmettik-ekonomıkalyq damýǵa baǵyttalǵan is-josparlarǵa tolyq kólemde kirispek. Sondyqtan Qytaı tarapynan aıtylǵan máselelerdi oblys ákimi jan-jaqty saralap, kezdesýdi yntymaqtastyq notasynda támamdady.
Jetisý oblysy