Qaı kezde de qyraǵy ıtter – qaýipsizdik qalqany, barlyq derlik quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleriniń taptyrmas kómekshisi bolyp qala beredi. Jaqynda Almatydaǵy О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken baspasóz brıfıngine qaladaǵy talaı qylmystyq oqıǵaǵa kýá bolǵan belgııalyq Astra deıtin tóbet te qatysty.
IIM Kınologııa ortalyǵynyń basshysy, polısııa polkovnıgi Nusqabek Zaýlanbaev qyzmet túrine qaraı ıtter kúdikti adamdardy, esirtki, jarylǵysh zattar men shabýyldaýshylardy izdeýshi ıtter bolyp bólinetinin aıtady. Spıker qylmysty ashýda qyzmettik ıttiń róli kún saıyn artyp kele jatqanyn naqty derektermen dáıekteı kele: «Elimizde sońǵy 8 aıda izdestirý ıtteriniń qatysýymen 4292 qylmystyń beti ashylsa, onyń 618-i esirtki qylmysy. Osylaısha, 355 kılo esirtki zattary tárkilenip alyndy. Onyń 6 kılo 130 grammy sıntetıkalyq zattar», dedi.
Kınologııa ortalyǵynyń basshysy bıyl tamyz aıynda Almaty oblysynda ótken «Qarasora» jedel aldyn alý is-sharasy aıasynda ıisshil ıttiń arqasynda 290 gramm geroın tabylyp, tárkilengenin de mysalǵa keltirdi. Ortalyq qyzmetkeri ıtterdiń adamdy ıisi, izi arqyly tabýǵa jáne jarylǵysh zattar men esirtki quraldaryn izdeýge qalaı úıretiletinin túsindirip ótti. Itterdiń keremet ıis sezgishtik qasıeti odorologııalyq sáıkestendirýge, ıaǵnı ıisterdi tekserýge múmkindik berip, qylmystardyń izin sýytpaı ashýǵa septesip otyrǵanyn da aıtty.
«Kınologııa ortalyǵy ıtterdi qyzmet etýge mashyqtandyryp qana qoımaı, kınolog mamandardy da oqytady. Almaty qalasynyń Túrksib aýdanynda ornalasqan ortalyqta qyzmettik ıtterdi sapaly daıyndaý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Jaqsy materıaldyq-tehnıkalyq baza quryldy, munda belgııalyq, nemis jáne shyǵys eýropalyq ıtter ósiriledi. Jyl saıyn qylmyspen kúres jáne qoǵamdyq tártipti qorǵaýdy júzege asyratyn 50-ge jýyq qyzmettik ıt daıyndalady. Sonymen qatar oqytý kýrsynan 150-den astam kınolog pen sonsha ıt daıyndyqtan ótedi», deıdi Nusqabek Zaýlanbaev.
Arnaıy daıyndyq bólimshesiniń aǵa jedel ýákili, polısııa kapıtany Rýslan Qanafın ortalyqqa pogon taqqan kınologter arnaıy oqý-jattyǵýdan ótý úshin óz ıtterimen birge keletinin aıtady. «Bastapqyda barlyq ıt synaqtan ótedi, basqa tilmen aıtqanda, ıtterdiń «talanttary» belgili bir baǵytta anyqtalady», deıdi nusqaýshy.
«Bul rette barlyq ıt áleýmettený men beıimdelýden ótedi, óıtkeni olar Almatyǵa klımattyq jaǵdaıy basqa ózge óńirlerden de keledi. Sonymen qatar kınologter aldymen ıtter aýyrǵan jaǵdaıda kórsetiletin medısınalyq kómek kórsetý kýrstarynan ótedi. Sondaı-aq kınologter ıtterdi oqytý taktıkasyna, minez-qulqyn temperamentin ajyrata bilýge daǵdylanyp, kýrs sońynda synaq tapsyrady», deıdi Rýslan Qanafın.
Polısııa kapıtany úıretilgen ıtter esirtkimen «tamaqtandyrylady» degen ańyzdardy joqqa shyǵardy. Barlyq oqý-jattyǵý belgili bir ádiske negizdelgen. Dámdi tazartý, oıyn ádisi, basý ádisi jáne basqa da túrleri bar. Keńinen taraǵan ádis – dop qoldaný oıyny.
О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda BAQ ókilderine belgııalyq tóbet Astra týraly beınebaıan kórsetildi. Asyl tuqymdy ıtter pıtomnıgi bastyǵynyń mindetin atqarýshy, polısııa aǵa leıtenanty Ashat Alnur óz qamqorlyǵyndaǵy tóbettiń jarylǵysh zatty qalaı izdeıtinin kórsetti.
Mamandar BAQ ókilderiniń suraqtaryna jaýap bere otyryp, barlyq qyzmettik ıt qorshalǵan arnaıy aımaqta ustalatynyn, úı janýarlaryn kúnine 2 ret qurǵaq jemmen asyraıtyndaryn aıtty. Kınologterdiń aıtýynsha, qyzmettik ıtter 8 jyldan keıin «zeınetke» shyǵady. «Biraq tóbetterdiń densaýlyǵy odan ári qyzmet etýge jarasa, merzim 10 jylǵa deıin sozylýy múmkin», deıdi ortalyq qyzmetkerleri.
ALMATY