Saqtandyrý naryǵyna synaq

Geosaıasat áseri

Máselen, Nomad Life ómirdi saqtandyrý kompanııasy keı­bir jobalaryn birlese júzege asy­ratyn seriktes-bank­ter ha­lyqaralyq sank­sııaǵa ushy­ra­ǵan. Bul ­pro­­sesterdiń júzege asýyn baıaýlatty. Jaǵymsyz saldardy joıý úshin ýaqyt qajet. Kom­panııa ókilderi tór­­tinshi toq­sanǵa qaraı kóptegen prob­lema sheshilip, jaǵdaı rettelip jatqanyn, belsendi ósimdi ári qaraı jal­ǵas­tyrǵysy keletinin jetkizdi. «In­ves­tısııalyq port­felge keler bol­saq, bizde re­seı­lik emıtentterdiń baǵaly qaǵazdary men depozıtteri bolǵan joq. Investısııalyq strategııa halyqaralyq reıtıngtik agent­tik­ter­diń ınvestısııalyq reı­tın­gine ıe quraldardy ınves­tı­sııalaýǵa baǵyttaldy. Jaǵym­syz saldardyń týyn­damaýy bul stra­te­gııanyń du­rys­tyǵyn kórsetti», delinedi kompanııa jaýabynda.

Freedom Life ómirdi saqtan­dyrý kompanııasynyń basqarma tóraǵasy Azamat Erdesov Reseı men Ýkraına arasyndaǵy áskerı qaq­tyǵystyń jalpy ekono­mı­kaǵa kesiri tıgenin, biraq atal­ǵan oqıǵalardyń naqty saqtan­dy­rý isinde keri turǵyda kóri­nis tappaǵanyn aıtady. 2022 jyldyń 15 qyrkúıeginde S&P Global Ratings reıtıng agenttigi «Free­dom Fipapse Life» AQ-nyń qarjylyq ornyqtylyq jáne nesıe reıtıngin «V»-dan «V+»-ke, ulttyq shkala boıynsha reıtıngti «kzBBB-»-dan «kzBBB»-ǵa joǵarylatqan. Kompanııa kapı­ta­lynyń kóbeıýin kútý jáne tu­raqty kiris aıasynda «Turaqty» boljamy berildi. Agenttik 2022 jyldyń alǵashqy jeti aıyndaǵy qolaısyz makro­eko­no­mıkalyq jáne qarjy naryǵynyń jaǵ­daıyna qaramastan, Freedom Life kompanııasynyń operasııalyq kórsetkishteri naryqtaǵy ortasha kórsetkishten joǵary bolǵa­nyn atap ótti. 2022 jyldyń 1 tamyzyndaǵy qarjylyq esepti­lik deregi boıynsha menshik kapıtalynyń tıimdiligi (ROE) 47,4 paıyzdy, al aktıvter ta­bys­tylyǵy (ROA) 6,3 paıyzdy qurady. Al bul ýaqytta sek­tordyń ortasha kórsetkishi sáı­kesinshe 35,2 jáne 6,0 paıyzdy quraǵan edi.

Al «Evrazııa» saqtandyrý kom­pa­nııa­synyń ókilderi Qazaq­s­tan­nyń jahan ekonomıka­synyń bir bóligi jáne bolyp jatqan jaǵdaılardyń bizdi de aınalyp ótpeıtinin jetkizdi. «Alaıda saq­tandyrýshylar óz táýe­kel­derin basqara alady jáne kór­shi elderde jaǵdaıdyń nashar­laýy biz úshin qıyn faktor bolyp sanal­maıdy. Kerisinshe, biz kez kelgen qıyndyqtan pozıtıv iz­deýge tyrysamyz. Qazir qazaq­­standyq saqtandyrýshylar RF-da táýekelderdi qaıta saqtan­dy­rý­dy toqtatty. Bul óz kezeginde Qazaqstanda táýekeldi ustap turý­dyń artýyna jáne qaıta saqtan­dyrý sapasynyń jaqsarýyna alyp keldi. О́ıtkeni ony qazir álde­qaıda dástúrli ıýrısdıksııa­lar – Eýropa, Ulybrıtanııa, AQSh ne­mese el ishindegi sapaly qaıta saqtandyrýlar paıdalanady. Biz qaıta saqtandyrýdy usyna­myz jáne Reseı, Belarýs jáne Ýkraı­na­dan táýekelder qabyl­daýdy toqtattyq. Reseılik syıym­dy­lyq­tardy ornalastyrý týraly su­ranys kóbeıdi. Alaı­d­a biz oǵan saqtyqpen qaraı­myz. Jalpy, bul daǵdarys bıznesimizge áser etken joq. Re­seı­lik baǵaly qaǵazdar emı­­tent­teriniń tehnıkalyq defol­ty­na baılanysty problema bar. Olar sanksııaǵa silteme jasaı otyryp, «shottar boıynsha tóleýden» bas tartady. Degenmen qazaqstandyq ınvestorlar baǵaly qaǵazdar boıynsha rýblmen syıaqy alýǵa daıyn. Bul másele sheshiledi dep úmittenemiz», dedi N.Jantóreev.

«Halyq-Life» AQ basqar­ma tóraıymy Janar Jubanııa­zo­vanyń sózine qaraǵan­da, syrt elderde bolyp jatqan geosaıası daǵdarys eli­miz­­degi ómirdi saq­tandyrý salasyna aıtar­lyq­taı ózgeris ákelgen joq

«Shamasy, bul Úkimettiń teń­ge­rimdi saıasatyna baılanysty bolar, álemdegi syrtqy táýekel­der­diń el múddesine áseri az. Bizdiń azamattar burynǵydaı suranystaǵy ómirdi saqtandyrý qyzmetterin paıdalanýda. Al derekke keler bolsaq, kompanııanyń naryqtaǵy jaǵdaıy óte jaqsy. Byltyrǵy kórset­kish­termen salys­tyrsaq, qandaı da bir ózge­shelik joq. Byltyr 1 qyr­kúıektegi jaǵdaı boıynsha kom­panııa 82,6 mlrd kóleminde saq­tan­dyrý syılyqaqylaryn jınap, na­ryq­taǵy úlesi 34 paıyzdy qurasa, bıyl da osy kórsetkish sol qal­pyn­da qaldy», deıdi.

Mıgrasııa áseri

Soǵys bastalǵaly Ýkraı­na­dan birneshe myń ýkraın azamaty keldi degen derek bar. Tıisinshe Reseıde ishinara mobılızasııa jarııalanǵaly beri 200 myńnan astam RF azamaty Qazaqstanǵa kelgen (sońǵy bir aptada). Olardyń tarapynan saqtandyrý ónimderine usynys tústi me? Janar Jubanııazovanyń jaýabyna súıen­sek, ázirge, saqtan­dy­rýshy kompanııalar eli­mizge kelgen reseılikter men ýkraın­dyq­tar tarapynan saq­tan­dyrý ónimine suranysty baıqa­maǵan. «Onyń sebebi, olardyń bizdiń elde turý josparynyń joqtyǵy ári qysqa merzimdiligi bolar» deıdi.

Nomad Life basshylyǵy da Reseı men Ýkraına azamat­ta­rynyń kompanııaǵa júgin­begenin aıtady. Elimizge kelý­shiler sanynyń ar­typ jat­qanyna qaramastan, basqa el azamattarynyń ómirdi saq­tan­dyrý týraly ótinishteriniń ulǵaıýy tir­kel­gen joq. «Bul oqı­ǵa­larǵa baı­lanysty túbe­geıli ózgeris kút­peı­miz. Basqa el azamattary buryn qa­z­aq­stan­dyqtarmen birdeı shart­tarmen saqtandyrý qyz­metin paıdalanyp keldi. Iаǵnı sheteldikter sanynyń ósýi, mysaly, tarıftik nemese azyq-túlik saıasatyn óz­ger­týdi qajet etpeıdi», dep jaýap berdi kom­panııa.

Freedom Life ómirdi saqtan­dyrý kompanııasynyń basshysy Azamat Erdesov beırezıdentter saqtandyrý shartyn jasaý kezinde el terrıtorııasynda bol­ǵan jaǵdaıda Qazaqstan azamattarymen birdeı saqtandyrý ónimderin paıdalana alady.

– Bizdiń ónimder halyqaralyq prak­tıkada paıdalanylatyn saq­­­tan­dyrý baǵdarlamalaryna sáı­kes keledi. Árıne, ózge el azamat­tary úshin beıre­zıdent­ter­diń salyq tó­leý erek­she­ligin eskerý kerektigi túsi­nikti. Konsýltasııalar júrgi­zi­lip jatyr, biraq rezıdent emester tarapynan aıtarlyqtaı suranys joq, – dedi A.Erdesov.

Osy mándegi saýalǵa «Evra­zııa» SK basshylyǵy da jaýap berdi. «Biz tek resmı statıs­tı­kaǵa súıe­ne­­miz. Sońǵy jarty­jyl­dyqta Qa­zaq­stan men Reseı arasyndaǵy mıg­rasııanyń oń saldosy nebári 20 myń adamdy qurady. 21-27 qyrkúıek aralyǵynda RF-dan kelgen mıgranttar sany 34 myń adamǵa kóbeıdi. Bizdiń paıymdaýymyzsha, olardyń basym bóligine Qa­zaqstan – úlken sapardyń ara­lyq bóligi ǵana. Baǵalaý boıynsha, elge kelgen 50 myńdaı adam otandyq saqtandyrý sektorynyń kórsetkishterine áser ete almaıdy. Sebebi jergilikti ha­lyq­pen salystyrǵanda olardyń úlesi óte az. Sondaı-aq zań turǵy­sy­nan qaraǵanda, tutynýshynyń azamattyǵy saqtandyrý qyzmetin kórsetý sharttaryna áser etpeı­tinin atap ótken jón», deıdi N.Jantóreev.

Inflıasııa tabysty jutyp qoıyp jatqan joq pa?

Sonymen birge kompanııalar qa­zirgi qarjylyq ahýalǵa baı­lanys­ty da pikirlerin bildirdi. Qa­ra­paıym tutynýshyny da, na­ryq qatysýshylaryn da udaıy alań­datyp kele jatqan jalqy faktor – qymbatshylyq. Qazir jyldyq ınflıasııa deńgeıi 16,1 paıyz­ǵa jetti. Ulttyq banktiń baza­lyq mólsherlemeni birneshe ret kóter­ge­nine qaramastan ınflıasııa tómen túser emes. Bul saqtandyrý sektoryna qalaı áser etip jatyr? Kom­pa­nııanyń taza paıdasyn ınflıasııa jutyp qoıyp jatqan joq pa?

– Eń durysy, kez kelgen sala úshin ekonomıkalyq ósim ınflıasııadan joǵary bolǵany abzal. Bul turǵyda ómirdi saqtandyrý kompanııalary naryǵy jyldyq ınflıasııadan (16,1 paıyz) ozyp tur. О́SK sektorynyń aktıvteri 12 aıda 24,6 paıyzǵa ósti (2022 jyldyń 9 aıynda – 11,8 paıyzǵa). Iаǵnı naryq bul qıyndyqtardy jeńýde. Investısııalyq qyzmet bóliginde bazalyq mólsherlemeni arttyrý qarjy quraldaryna naryqtyq baǵa­nyń tómendeýine ákep soǵady. Bul baǵaly qaǵaz­dar portfelin qaıta baǵa­laýǵa alyp keledi. Árıne, qar­jy sek­torynyń taza paıdasyna qy­sym jasaıdy. «Inflıasııa kom­pa­nııanyń taza paıdasyn juta ma» degenge qatysty aıtar bol­saq, biz­diń kompanııa jyldy oń kórset­kish­termen jabady dep boljap otyrmyz, – dedi «Halyq-Life» AQ basqarma tóraıymy.

Al «Evrazııa» SK basqarma tóra­ǵa­synyń orynbasary N.Jan­­tóreev Qazaqstandaǵy ın­f­lıasııa ósimine qaramastan saqtan­­dy­rý­dyń mindetti túr­leri boıynsha tarıf­ter­diń zańmen belgilengenin jáne ony kompanııalardyń ulǵaıta almaıtynyn jetkizdi.

– Bul rette saqtandyrý tóle­min naqty naryqtyq baǵalar­ǵa súıene oty­ryp tóleımiz. Sol sebepti saq­tan­dyrý naryǵyn ınflıasııany tejeý­shi tetik dese de bolǵandaı, – dedi N. Jantóreev.

Freedom Life kompanııasy ın­flıa­sııany tómendetý jolynda ju­mys istep jatqan Ulttyq bank eńbegi esh ketpeıtinine senedi. Olar­dyń boljaýynsha, 2023 jyly ınflıasııa deńgeıi 12-13 paıyzǵa deıin tómendeýge tıis.

«Joǵary ınflıasııa jaǵ­da­ıyn­da saqtandyrý kompanııa­laryna baǵaly qaǵazdar port­fe­li­niń tabys­ty­lyǵyn arttyrýǵa qosymsha múm­kin­dik ashylady. Mysaly, 2022 jyldyń basynda orta merzimdi mem­lekettik baǵa­ly qaǵazdar 10-10,25 paıyz kiristilikpen saýdalandy. Qa­zir saqtandyrý kompanııalary mem­lekettik baǵaly qaǵazdardy 13,9-14,5 paıyz kiristilik bo­ıynsha ala alady. Joǵary ınflıasııa aqshany qunsyzdandyrady. Biraq aqsha bıznesti keńeıtý nemese ba­ǵaly qaǵazdardy satyp alý úshin ın­vestısııalansa, onda odan tús­ken tabys kompanııa kapıtaly úshin ınflıasııa áserin tómen­detýge múmkindik beredi. Kóbi­ne saq­tandyrý bıznesindegi ROE 15 paıyzdan asady. Mysaly, 1 tamyz­da­ǵy jaǵdaı boıynsha menshik­ti kapıtalǵa qatysty Freedom Life-tiń taza paıdasy 47,4 paıyzdy qurady», dep jaýap berdi A.Erdesov.

Nomad Life jetekshileriniń paıy­mynsha, bazalyq mól­sher­lemeniń joǵarylaýy kompa­nııa­nyń ınves­tısııalyq port­fe­lin­degi oblıgasııalardy qaıta baǵalaýǵa áser etedi.

«О́z kezeginde tym joǵary stav­ka kompanııa kapıtalyn ájep­­táýir tómendetýi yqtımal. Biraq kompanııa kapıtaly oǵan osy táýekeldi eńserýge, óz min­det­temelerin oryn­daýǵa jáne retteýshiniń prýden­sıaldyq nor­matıvterin saqtaýǵa múm­kindik beredi. Stavka qalpyna kelgen soń kompanııa kapıtaly da qalpyna keledi», dep túsindirdi Nomad Life ókilderi. Bul kompanııa 2022 jyldyń 8 aıynda 54,4 mlrd teńge saqtandyrý syılyqaqysyn jınaǵan. Al taza kirisi – 8,8 mlrd teńge (KTS-tan bólek). Freedom Life-taǵy saqtandyrý syılyq­aqy­synyń jalpy kólemi 21,67 mlrd teńgege teń. Byltyrdan 43,7 paıyz­ǵa kóp. Taza tabysy – 3,84 mlrd teńge. Ulttyq bank deregi boıynsha «Evrazııa» SK jyl basynan beri 31 mlrd teńge taza tabys jınaǵan. Esepti kezeńdegi kom­panııanyń syılyqaqysy 122 mlrd teńge bolǵan. Bul – jalpy saq­tandyrý kompanııalaryndaǵy syılyqaqy kóleminiń 32,7 paıyzy. О́z kezeginde «Halyq-Life» AQ 1 qyrkúıektegi jaǵdaı bo­­ıynsha 82,6 mlrd teńge syılyqaqy jınaǵan jáne onyń naryqtaǵy úlesi 34 paıyzdy qurap otyr. Taza tabys mólsheri – 5,9 mlrd teńge.