Maı aýdanynyń qaqpasy sanalatyn Baskól eldi mekeninde jyldar boıy qalyptasyp qalǵan túıtkilder jeterlik. Aýyl halqy jaz-kúz mezgilinde shabyndyq jerge jetýde mashaqat kóretinderin aıtady. Munda jastardyń kóńilin aýlaıtyn sport nysany da joq. Taǵy bir másele – Maı toptyq sý qubyrynan aǵyp keletin aýyzsýdyń kermek tatıtyny jurt kóńiline jaqpaı otyr.
Bıylǵy kúz baskóldik aǵaıynǵa qıyn tıip tur. О́tkende órt shyǵyp, Ertis ózeniniń jaıylmasynda shaýyp qoıǵan maıa-maıa shópteri janyp ketti. Aqsý aýyldyq aýmaǵynan tutanǵan tilsiz jaý jolyndaǵynyń barlyǵyn jaıpap, Aqsýdyń Mámáıit Omarov aýyldyq okrýgi men Maı aýdanyndaǵy Baskól aýyldyq okrýginiń sharýalaryn shyǵynǵa batyrdy. Shabyndyq jerge órt sóndirý mashınalary óte almaı, turǵyndar shóp shaýyp júrgen traktorlarymen jer jyrtyp, sý seýip mal azyǵynyń az ǵana bóligin áreń aman alyp qaldy. Aldaǵy qys sýyq bolsa, mal ıeleri qınalyp qalatyndaryn jetkizdi.
– Tútin shyǵyp jatqanyn kórip, barlyǵymyz solaı qaraı júgirdik. Jaıylmaǵa ótkizetin paromymyz shaǵyn ǵana, bir traktordyń ózi áreń syıady. О́rtti sóndirýge sanaýly ǵana adam baryp, tilsiz jaýmen arpalystyq. Aýdan ortalyǵynan órt sóndirý mashınalary kelgen. О́kinishke qaraı, eski parom ony kótermeıtini belgili bolyp, ózennen óte almady, – deıdi aýyl turǵyny Altaı Balkenov.
Túsiniktirek bolýy úshin aıtyp óteıik, Baskól eldi mekenin Ertis ózeninen Belaıa dep atalatyn shaǵyn ózen bólip tur. Ertistiń sol jaq jaǵalaýyndaǵy shabyndyq jerler ónimdi bolǵandyqtan Baskól, Bozsha aýyldarynyń halqy jazda sol jerden shóp shabady. Belaıa ózeninen ótetin eski parom búginde jaıylmadan shóp shabatyn aǵaıyn úshin jalǵyz ǵana sý kóligi sanalady. Alaıda oǵan minýdiń ózi qaýipti. Sebebi qurylǵynyń jalǵyz ǵana traktordy kóteretin shamasy bar. Jaz boıy bul jerde ózennen ótý úshin qyrǵyn kezek qalyptasyp qalatyn kórinedi.
– Bizdiń janymyzǵa batatyn, sharýamyzǵa kedergi keltiretin máseleniń eń zory – Belaıadan ótetin pantondy kópirdiń joqtyǵy. Kezinde eski panton bolǵan, ol sýǵa batyp ketti. Jyl saıyn aýdan, oblys ákimderiniń eseptik kezdesýlerinde problemany kóterip kelemiz. Áne salynady, mine salynady degen qur ýádemen toıdyrady. О́tkeldiń joqtyǵynan aýyl azamattary shabyndyqqa baryp-kelýdiń ózine qanshama ýaqyt jumsaıdy. Al odan shabylǵan shóptiń ózindik quny da qymbat. Onyń ústine bir apta buryn órtten qanshama maıa órtenip ketti. Bir aýyldasym biraz malyn satyp, shópti táýir-aq shapqan edi. Tilsiz jaý 50 maıasyn typ-tıpyl etti. Shyǵynǵa batqandardyń barlyǵy tórt túlikpen kúneltip otyrǵan, turaqty jumysy joq adamdar. Olarǵa memleket tarapynan kómek kórsetilse deımiz. Qazir Baskólde shóp qymbattap jatyr. 300 kılolyq býmany byltyr 3 500 teńgeden alyp kelsek, bıyl 5 myń teńgeden satýda. Meniń ózim 70 shóp býmasyn satyp alýǵa qarajat jınap jatyrmyn. Baqandaı 350 myń teńge jumsaıdy ekenmin. О́zim mektepte muǵalimmin, eńbekaqy alyp otyrmyn. Al kúni tek malǵa qaraǵan jandar endi ne isteıdi? – dep qynjylady aýyl mektebiniń ustazy Berik Eskendirov.
Aýyl adamdarynyń aıtýynsha, shabyndyqtar bıyl kúzde birneshe márte órtke oranǵan. Jergilikti bılik órt áli janyp jatqan ýaqytta «jalyn aýyzdyqtaldy» dep oblysqa jalǵan málimet beredi. Osyndaı nemquraıdylyq pen baqylaýsyzdyq saldarynan alys jatqan aýylymyzdyń máselesi sheshilmeı otyr dep sanaıdy.
Negizi Baskól aýdan úshin tirek aýyldyń biri sanalady. Soǵan qaramastan, eldi meken kóptegen órkenıet ıgilikterinen ada qalǵan. Toptyq sý qubyrynan aǵyp keletin kermek sýdyń máselesi aıtyla-aıtyla jaýyr boldy. Amaly quryǵan jurtshylyq úılerine baǵasy baqandaı 250-300 myń teńge turatyn súzgiler satyp alyp, ortalyq qubyrdyń sýyn tazartyp ishýge májbúr.
«Keńes ókimeti tusynda Maı toptyq sý qubyrynyń aýyzsýy sapaly boldy. Tirshilik nári tereńdigi 70 metrlik skvajınadan alynatyndyqtan kazirgideı kermek tatymaıtyn. Keıin táýelsizdik jyldary júıe qalpyna keltirilgenimen, merdiger jobany sapasyz atqaryp shyqqany belgili boldy. Bilýimizshe, skvajınanyń tereńdigi 18 metrden sál ǵana asady. Bir-eki márte qubyr boıymen laı sý aǵyp kelgenine de kýá boldyq. Oblys bıliginen osy máseleni de rettep berýin suraımyz», deıdi B.Eskendirov.
Bir qyzyǵy, kezinde aýdanǵa Ardaq Qańtarbaev ákim bolyp turǵanda Baskólge dene shynyqtyrý-saýyqtyrý keshenin, odan soń bul mindetti atqarǵan Marat Aqtaev jasandy jabyny bar shaǵyn fýtbol alańyn salyp beremin dep ýáde etken. Qos ákimniń de ýádeleri oryndalmaı, sóz júzinde qaldy. Endigi úmit – qazirgi ákim Aǵybaı Ámirınde.
– Tirek aýyl bolǵanymyzdy qaıteıik, jaqyn jerdegi shaǵyn aýyldardyń kósheleri asfalttalyp, jaryq tartylyp, kireberis joldary túzelip jatqanyn kórip qyzǵanamyz. Myńǵa tarta halyq turatyn eldi mekende balalar men jastarymyz rahattanyp oınaıtyn deni durys sport alańy da joq. Bizdiń aýyl atynan aýdandyq máslıhatqa saılanǵan depýtat ta ózge óńirdiń azamaty. Olarǵa taǵar kinám joq. Degenmen osy jerdiń týmalary aýyl bıligine toqaılasyp, shyn janashyr azamat retinde qaraılasyp, týǵan mekenin gúldendirýge kúsh salsa eken deımiz. Aýyl turǵyndary mundaı qıyndyqqa tóze bermesi anyq, – deıdi B.Eskendirov.
Aýyl turǵyndarynyń shaǵymy boıynsha aýdan ákimi Aǵybaı Ámirınge habarlastyq. Bilgenimizdeı, ótken qyrkúıek aıynda oblys basshysy Ábilqaıyr Sqaqov aýdan jurtshylyǵymen kezdesýge kelgende ózenge kópir salý máselesin nazaryna alǵan eken. Oblys basshysynyń tapsyrmasymen 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan úshjyldyq bıýdjette jobany júzege asyrýǵa qarjy bólinetini belgili bolyp otyr.
– Belaıa ózeniniń ústinen pantondy, ıaǵnı jınalmaly kópir salatyn bolyp sheshim qabyldandy. Bizdiń tapsyrysymyz boıynsha jobanyń smetasy jasalyp, memlekettik saraptamadan oıdaǵydaı ótti. Jobanyń quny shamamen 215 mln teńgeni quraıdy. Tek 176 mln teńgesi qurylysqa jumsalady. Uzyndyǵy 50 metr bolatyn ótkel qysta muz qatqanda jınalady. Bul kópir negizinen Baskól men oǵan qarasty Bozsha, Jańatilek aýyldary úshin mańyzy zor bolatynyn baıqaımyz. Qarajat bólinse, qurylys kelesi jyly bastalady, – deıdi Aǵybaı Qoıshybaıuly.
Joǵaryda Baskóldiń tirek aýyl sanalatynyn aıttyq. «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasynyń ıgiligi bul aýylǵa 2024 jyly ǵana jetedi eken. Joǵaryda kóterilgen ınfraqurylym máseleleri memlekettik joba aıasynda ómirsheń etiledi degen úmit zor.
Aqsý qalasynyń aýyldyq aımaǵynda órt shyǵyp, qyzyl jalyn taǵy Baskólge tónip kele jatyr degen jedel aqparat tústi. Aýyl ákimi Erbolat Arǵyntaev telefon arqyly sóıleskenimizde oblys ortalyǵynan kómek suralǵanyn, ázirshe aýyldyń barlyq tehnıkasy órttiń aldyn alý sharalaryna jumyldyrylyp jatqanyn jetkizdi. Qazir mundaǵy jurttyń ýaıymy qaıta-qaıta tutana beretin órtten jaz boıy shapqan shópterin aman alyp qalý.
Pavlodar oblysy,
Maı aýdany,
Baskól aýyly