Pavlodar oblysynda qylmysty anyqtaý men tergep-tekserýdiń jańa ádis-tásilderi engizilýde. «Beınetergeý», «Oqıǵa ornyn 3D formatynda qaraý», «Sotqa deıingi tergep-tekserýdiń bastapqy óńdeý satysy» dep atalatyn jańashyldyqtar tergeýshilerdiń jumysyn jeńildetip qana qoımaı, bıýrokratııalyq kedergilerdi azaıtýǵa sep bolmaq.
Bul týraly IIM Tergeý departamentiniń bastyǵy Sanjar Ádilov óńirdiń tergeý jáne anyqtaý bólimsheleriniń jeke quramymen, sondaı-aq qylmystyq teris qylyqtardy sotqa deıingi tergeý boıynsha ókilettikteri bar qyzmetkerlermen kezdesýde atap ótti.
– Qazaqstanda qolǵa alynǵan barlyq derlik qanatqaqty jobalar Pavlodar óńirinen bastalatyny shyn. Bir kezderi bul jerde aqparattardy esepke alýdyń elektrondyq jýrnalyn jáne ótinishter men aqparattardy esepke alý kitabyn engizý sııaqty aýqymdy jobalar sátti synaldy. Olardyń negizinde jańa Qylmystyq prosessýaldyq kodeks qabyldanǵannan keıin búkil el boıynsha iske asyrylatyn «Sotqa deıingi tergeýlerdiń biryńǵaı tizilimi», «Ámbebap polıseı», «Elektrondyq qylmystyq is», «Qylmystyq prosestiń úsh býyndy modeli» quryldy. Qazirgi ýaqytta «Polısııa jumysynyń servıstik modelin» qurý boıynsha da jańa joba qolǵa alynǵan. Sondaı-aq munda beıne formatta tergeýdiń jańa túriniń elementteri paıda bolyp, synaqtan ótýde. Biz sizderden oqıǵa ornyn bekitýdiń 3D modelin engizý boıynsha ıdeıalar aldyq, – dedi ol.
Aıta keteıik, bul jańashyldyqtyń elde balamasy joq. Qazirdiń ózinde qoldanystaǵy Qylmystyq prosessýaldyq kodeks sheńberinde tıisti túrde vedomstvolyq baqylaýdy qamtamasyz ete otyryp, qysqa merzimde is júrgizý sheshimderin qabyldaý múmkindigi bar. Sheshimderdiń 40 paıyzdan astamy 10 táýlikke deıin (3 táýlikke deıin – 20 paıyz jáne 10 táýlikke deıin – 20 paıyz) qabyldanady dep boljanýda. Osylaısha, quqyq qorǵaý qyzmetkerleri «tergeýge deıingi tekserý» kezeńin engizbesten naqty qylmystardy tergeýge kúsh-jigerin jumyldyrady.
Jergilikti polıseıler ýaqytty ysyrap etpeý úshin qylmystyq ister boıynsha jaýap alýdyń beınetúsirilimin júrgizýdi jáne beınetaspanyń sońynda qysqasha hattamalar jasaýdy usynǵan. Bul jumysty jeńildetip qana qoımaı, qaǵazbastylyqtan arylýǵa múmkindik beredi. Ári basyp shyǵarylatyn hattamalardyń kólemin azaıtady. Beınetergeý elektrondyq qylmystyq istiń bazasyna júktelip, sol formatta prokýrorlarǵa jiberiledi. Sanjar Ádilovtiń aıtýynsha, uzaq beınelerdi júkteý kezinde problemalar týyndamaýy úshin keıbir tehnıkalyq máselelerdi pysyqtaý qajet.
«Mınıstrlikte taldaý júrgizildi. On kún ishinde tergelip jatqan qylmystyq isterdiń 17 paıyzy boıynsha, úsh kún merzimde isterdiń bes paıyzy boıynsha is júrgizý sheshimderin qabyldaıdy. Bul rette tergelip jatqan qylmystyq isterdiń 40 paıyzynda qylmys oqıǵasy, qylmys quramy joq. Bul sotqa deıingi tergeý sheńberinde tirkelgen ótinishter. Olar boıynsha qysqa merzimde qajetti tergeý áreketterin júrgizýge jáne toqtatý týraly is júrgizý sheshimin qabyldaýǵa bolady», deıdi tergeý departamentiniń bastyǵy.
«Bul óz kezeginde sybaılas jemqorlyqqa jol bermeıdi», dep sanaıdy mamandar. Búginde Pavlodar oblysynda tyń jobany iske qosý úshin qolaıly jaǵdaılardyń barlyǵy bar. Sebebi jeke quramnyń jumysy ózge aımaqtardan erekshelenedi.
Kezdesý barysynda Sanjar Ádilov óńirdegi kózge túsken tergeýshilerdi, anyqtaýshylar men krımınalısterdi mınıstrlik tarapynan marapattady. Polısııa departamentiniń sotqa deıingi tergep-tekserý jáne anyqtaý jónindegi qyzmetkerleriniń qyzmetiniń oń nátıjeleri men joǵary kórsetkishterin atap ótti.
IIM Tergeý departamentiniń bastyǵy buǵan qosa Pavlodar qalasyndaǵy kýrsanttarmen kezdesip, oqıǵa bolǵan jerdi tekserý boıynsha tájirıbelik sabaq ótkizdi. Qylmystyń jekelegen túrlerine toqtala otyryp, azamattardy qylmystyq jaýapkershilikke tartýdyń jalpy sharttary týraly aıtty.
– Tergeý áreketterin júrgizý daǵdylaryn ıgerý – oqý prosesiniń ajyramas bóligi. Bul úlken abyroı men senim, óıtkeni sizder oqý ortalyǵynyń qabyrǵasynda azamattardyń zańdy quqyqtaryn qorǵaýǵa baılanysty mamandyqqa sanaly túrde qadam jasaısyzdar. Búgingi tańda ishki ister organdaryna joǵary bilimdi jáne kásibı kadrlar qajet. Qazaqstandyq polısııanyń bolashaǵy oqý oryndarynyń qabyrǵasynda alatyn bilim men moraldyq-psıhologııalyq daıyndyqqa baılanysty ekenin este ustaǵan jón, – dep atap ótti ol. Maman ózi tergep-teksergen qylmystyq isterden mysaldar keltirip, oqıǵa oryndaryn qaraý kezindegi kóńil bólinýge tıis jaǵdaılar týraly aıtyp, kýrsanttardyń suraqtaryna jaýap berdi.
Pavlodar oblysy