Ulttyq banktiń III toqsanyndaǵy kredıtteý boıynsha ekinshi deńgeıli bankter arasynda júrgizgen saýaldamasyna sáıkes shaǵyn jáne orta bıznes tarapynan nesıege suranys birshama ósti. Al iri bıznes tarapynan bank kredıtine degen suranys aıtarlyqtaı joǵary emes. Shaǵyn bıznes tarapynan nesıege suranystyń artýy, negizinen, iri bankterde baıqalǵan.
«Esepti toqsanda kelip túsken kredıttik ótinimderdiń jalpy sany 417 myńǵa deıin, toqsannan toqsanǵa (t/t) 35 paıyzǵa ósti. Al ótinimniń ortasha mólsheri 25,9 mln teńgege deıin, t/t 11 paıyzǵa ulǵaıdy. Iri bankter eseptik toqsandaǵy kredıttik ótinimder aǵynyn jáne olardyń ortasha mólsheriniń ulǵaıýyn «2021-2025 jyldarǵa arnalǵan kásipkerlikti damytý jónindegi ulttyq joba» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha qarajat bólinýimen túsindiredi. Oǵan qosa, ótinimder sanynyń ósýi qoldanystaǵy skorıngtik nesıe ónimderiniń damýymen nemese iske qosylýymen de baılanysty», dedi Ulttyq banktiń Qarjylyq turaqtylyq jáne zertteýler departamentiniń dırektory Oljas Kýbenbaev.
Orta kásipkerlik sýbektileri tarapynan kredıtke degen suranys oń qalyptasqan. Máselen, kredıttik ótinimder sany 4,4 myńǵa deıin, 12 paıyzǵa kóbeıdi. Al ótinimniń ortasha mólsheri 251 mln teńgege deıin, 5 paıyzǵa tómendegen. Orta kásipkerlik tarapynan ótinimder sanynyń ósýi, shaǵyn bıznestegideı, skorıngtik modelder negizindegi kepilsiz kredıttik ónimderge tıesili.
Bankterdiń kópshiliginde iri bıznes tarapynan suranys ózgergen joq, biraq maýsymdyq aýytqýlarǵa baılanysty kredıttik ótinimder sanynyń tómendeýi baıqalady.
Sonyń saldarynan kredıttik ótinimderdiń jalpy sany 156-ǵa deıin, t/t 23 paıyzǵa tómendep, ótinimniń ortasha mólsheri 5,8 mlrd teńgege deıin, 23 paıyzǵa azaıǵan. Shaǵyn jáne iri bıznestiń kredıt alýǵa berilgen ótinimderi boıynsha maquldaý koeffısıenti, kóbine, iri bankterde tıisinshe 40 paıyzǵa jáne 58 paıyzǵa deıin ósti. Sonymen qatar orta bıznestiń kredıt alýǵa bergen ótinimderi boıynsha maquldaý úlesi 48 paıyzdy qurap, birshama tómendegen.
Sarapshynyń aıtýynsha, keı bankte syıaqy mólsherlemeleriniń azdap ósýine, marjanyń ulǵaıýyna jáne keıbir kredıttik ónimder boıynsha eń joǵary merzimniń qysqarýyna baılanysty kredıtteý talaptary kúsheıgen.
«Esepti toqsanda syıaqy mólsherlemeleri, negizinen, iri bıznes segmentinde ósti. Iri bankterdiń pikiri boıynsha, kelesi toqsanda shaǵyn jáne orta bıznes tarapynan kredıtke degen suranys teris bolady. Sebebi bankter nesıe boıynsha syıaqy mólsherlemelerin kóterýdi josparlap otyr. Bul rette, jekelegen bankter naryqtaǵy iri qaryz alýshylar sanynyń ósý múmkindigi aıasynda iri bıznes tarapynan suranystyń birshama ulǵaıýyn kútedi», deıdi ol.
Úshinshi toqsanda jeke nesıege suranys ıpoteka jáne tutynýshylyq qaryz segmentinde jaqsy ósken. Al avtonesıege degen qyzyǵýshylyq ájeptáýir azaıǵan.
«Bankterdiń paıymdaýy boıynsha, esepti toqsanda ıpotekalyq qaryzdarǵa suranystyń artýy obektilerdi paıdalanýǵa berýmen baılanysty boldy. Alaıda ol boıynsha túsken ótinimder sany 258 myńnan 183 myńǵa deıin qysqardy, bul jeke banktegi suranystyń II toqsanda kúrt óskennen keıin aldyńǵy mánderge keri kelýine baılanysty. Bul tómendeý jalpy suranys kórsetkishiniń ósýine áser bermegenin aıtyp ótken jón. Sonymen qatar ıpotekalyq kredıtteý talaptarynda aıtarlyqtaı ózgerister baıqalmady jáne ol boıynsha maquldaý úlesi ótken toqsandar deńgeıinde saqtaldy (38 paıyz)», dep atap ótti O.Kýbenbaev.
Birqatar bank halyqtyń uzaq merzimdi taýarlarǵa jumsaıtyn shyǵynynyń kóbeıýi tutynýshylyq qaryzǵa degen suranysty arttyrǵan dep sanaıdy. Keı bankter bolsa merketıngtik aksııa men túrli naýqan tutynýshylyq qaryz segmentine áser etip jatyr dep esepteıdi. Jalpy, úshinshi toqsanda kepildi jáne kepilsiz tutyný qaryzdary boıynsha kelip túsken ótinimder sany tıisinshe t/t 15,3 paıyzǵa jáne t/t 10,3 paıyzǵa ósim kórsetken. О́z kezeginde, tutynýshylyq nesıe berý talaptarynda kepilmen qamtamasyz etilgen kredıtter boıynsha kepildi múlikke qoıylatyn talaptar jeńildetildi. Al kepilsiz qaryzdar segmentinde klıentterdiń tólem qabilettiligine qoıylatyn talaptar kúsheıtilip, kredıtterdiń lımıti men óteý merzimi ulǵaıtyldy.
Sarapshynyń sózine qaraǵanda, avtonesıege degen suranystyń tómendeýine avtomobılderdi salonǵa jetkizý deńgeıiniń tómendeýi áser etti. Taǵy bir faktor – keıbir iri bankter avtokredıt boıynsha syıaqy stavkasyn da kóterip jiberdi. Osylaısha, esepti toqsanda avtokredıt segmentinde kelip túsken ótinimder boıynsha bas tartý úlesi aldyńǵy toqsan kórsetkishindeı 88 paıyz deńgeıinde saqtaldy.
Tórtinshi toqsanda bankter kepildi tutyný qaryzdaryna da suranys artyp, ıpotekalyq nesıe berý talaptary kúsheıtiledi dep kútedi.
2022 jylǵy III toqsanda kredıt berý boıynsha bankterde júrgizilgen saýaldamaǵa ekinshi deńgeıli 19 bank qatysty. Saýaldamany Ulttyq bank kredıttik resýrstardyń suranysy men usynysyndaǵy ózgeristerdi baǵalaý maqsatynda toqsan saıyn júrgizedi.