2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan 1,2 mln adam jalpy somasy shamamen 441 mlrd teńgege áleýmettik tólemder aldy, bul 2021 jylmen salystyrǵanda 30% - ǵa artyq. Bul týraly Egemen.kz Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaıdy.
Mınıstrlik málimetinshe, eńbekke qabilettiliginen aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólem bıýdjet qarajaty esebinen tólenetin múgedektigi boıynsha memlekettik áleýmettik járdemaqyǵa qosymsha taǵaıyndalady. Tólem medısınalyq-áleýmettik saraptama jalpy eńbek etý qabiletinen aırylý dárejesin 30% - dan 100% - ǵa deıin belgilegen kezeńde tólenedi jáne eńbek qyzmetin jalǵastyrýyna qaramastan júrgiziledi. 2022 jyly osy tólemdi MÁSQ-ten 30,5 mlrd teńge somaǵa 97,6 myń adam aldy, bul 2021 jylmen salystyrǵanda 13% - ǵa artyq. Taǵaıyndalǵan tólemniń ortasha mólsheri 37 784 teńgeni qurady.
Asyraýshysynan aıyrylýy jaǵdaıyna tólenetin áleýmettik tólem mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysýshynyń asyraýyndaǵy adamdarǵa bıýdjet qarajaty esebinen asyraýshysynan aıyrylýy boıynsha memlekettik áleýmettik járdemaqyǵa qosymsha taǵaıyndalady. Asyraýyndaǵy adamdar 18 jasqa tolǵanǵa deıin, al kúndizgi bólimde oqyǵan jaǵdaıda 23 jasqa tolǵanǵa deıin tólenedi. Osy tólemdi MÁSQ-ten 2022 jyly asyraýshysynan aıyrylǵan 61,4 myń otbasy 21,3 mlrd teńge somaǵa aldy, bul 2021 jylmen salystyrǵanda 20% - ǵa artyq. Taǵaıyndalǵan tólemniń ortasha mólsheri 40 928 teńge.
Satyp alý qabiletin qamtamasyz etý maqsatynda eńbekke qabilettiliginen aıyrylý jáne asyraýshysynan aıyrylý boıynsha tólemder mólsheri jyl saıyn artýda. Máselen, 2023 jylǵy 1 qańtardan bastap tólemder mólsheri 8,5% - ǵa ósti.
Jumysynan aıyrylý jaǵdaıyna áleýmettik tólem jumystan shyǵý sebepterine qaramastan taǵaıyndalady. Tólem alý quqyǵy halyqty jumyspen qamtý ortalyǵy nemese «Elektrondyq eńbek bırjasy» (enbek.kz) portaly arqyly jumyssyz retinde tirkelgen kúnnen bastap týyndaıdy. Tólem mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý ótiline jáne sońǵy 24 aıdaǵy tabysyna baılanysty 1 aıdan 6 aıǵa deıin taǵaıyndalady. 2022 jyly bul tólemdi MÁSQ-ten 19,1 mlrd teńge somaǵa 110,6 myń adam aldy, bul 2021 jylmen salystyrǵanda 18% - ǵa artyq. Taǵaıyndalǵan tólemniń ortasha mólsheri 44 833 teńge boldy.
2023 jylǵy 1 qańtardan bastap Memleket basshysynyń 2021 jylǵy 1 qyrkúıektegi Qazaqstan halqyna Joldaýynda aıtylǵan tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda jumysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólemdi esepteý úshin qoldanylatyn tabysty almastyrý koeffısıenti 40% - dan 45% - ǵa deıin arttyryldy, bul jumysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólemniń mólsheriniń ulǵaıýyna áser etedi.
Júktilikke jáne bosanýǵa, jańa týǵan balany (balalardy) asyrap alýǵa baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólem júktilik jáne bosaný boıynsha demalystyń barlyq kúnderine taǵaıyndalady. Osy birjolǵy tólemdi 2022 jyly MÁSQ-ten jalpy somasy 197,9 mlrd teńgege 251,1 myń adam aldy, bul 2021 jylmen salystyrǵanda 60% - ǵa artyq. Taǵaıyndalǵan tólemniń ortasha mólsheri 809 226 teńge.
Bala kútimine baılanysty tabysynan aıyrylǵan jaǵdaıda bir jasqa deıingi aı saıynǵy áleýmettik tólem bala týǵan kúnnen bastap taǵaıyndalady. Tólem mólsheri sońǵy 2 jyldaǵy ortasha aılyq tabystyń 40%-yn quraıdy. Eki jáne odan da kóp bala týǵan kezde tólem árbir balaǵa jeke taǵaıyndalady. 2022 jyly bul tólem MÁSQ-tenn 321,8 myń adamǵa taǵaıyndaldy. Byltyr jalpy 171,9 mlrd teńge tólendi, bul 2021 jylmen salystyrǵanda 11% - ǵa artyq. Taǵaıyndalǵan tólemniń ortasha mólsheri 45 942 teńge.
2023 jylǵy 1 qańtardan bastap Memleket basshysynyń 2021 jylǵy 1 qyrkúıektegi Qazaqstan halqyna Joldaýynda aıtylǵan tapsyrmasyn oryndaý aıasynda bala kútimi boıynsha áleýmettik tólemniń uzaqtyǵy bir jastan bir jarym jasqa deıin ulǵaıtyldy.