Ulytaý oblysyna qaraıtyn Jezdi kentinde toq jelisiniń tozǵany, ıesiz qalǵany týraly oblys ashylǵannan beri aıtylyp keledi. Eshqandaı nátıje joq. Aqyry adam ólimine apardy. Naqtyraq aıtsam, osy salada elektrık bolyp jumys istegen Qýanysh Gúlimbetov qaıtys boldy.
Buǵan deıin el basylymy «Egemen Qazaqstan» gazetine «Jaryǵy jıi sónetin Jezdi» atty maqalam jaryqqa shyqty. Onda Ulytaý oblysyna qaraıtyn Jezdi kentinde turatyn jergilikti turǵyndar jaryqtyń jıi sónýi, birneshe saǵatqa deıin elektrdiń bolmaýynan uzaq jyl beınet shegip kele jatqanyn aıtyp, másele kótergen edik.
Osyǵan jaýapty Ulytaý aýdandyq kommýnaldyq-sharýashylyq kásiporny tek qaǵaz júzinde ıesi bolyp tirkelgenmen, bankrottyq mekeme dep tanylǵan. Jezdi kentinde elektr jelileri keńes kezeńinde salynǵan, barlyǵy eski, symdary tozǵan. Tozyǵy jetken transformatorlar jıi isten shyǵyp, halyqtyń turmystyq tehnıkalary kúıip ketip jatady. Oǵan bas qatyryp jatqan eshkim joq.
Jezdi kentiniń ákimi Muratbek Jumabek ákim bolyp saılanǵan 2021 jyldan beri osy máseleni jaýapty mekemege baryp, aıtyp, BAQ-ta kóterip keledi. Bul shetin máseleni sheship beretin Ulytaý oblysynyń Energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy shaban qımyldaıdy. Jyldyń basynda osy basqarmanyń basshysy Almas Jandarbekovten «Elektr jaryǵy máselesi qashan sheshiledi?» dep suraǵanda «Jezqazǵan energııa taratý kompanııasyn (JREK) sotqa berip jatyrmyz» dep qysqa jaýap bergen. Sodan beri bes aı ótti. Elektr máselesi elenbeı, sol kúıi qaldy.
Sońy qaıǵyly jaǵdaıǵa ákeldi. Jezdi kentiniń elektrıgi Gúlimbetov Qýanysh 2026 jyldyń 24 sáýir kúni Jezdi kentinde jańadan ashylǵan dene shynyqtyrý – saýyqtyrý kesheni aýlasynda jaryqtandyrý jelisin jóndeý kezinde bıikten qulap, qaıtys boldy. Q.Gúlimbetov «Ulytaý aýdandyq kópsalaly kommýnaldyq sharýashylyq kásiporny» kommýnaldyq memlekettik kásipornynda elektrık bolyp 2001 jyldan beri jumys istegen. Kent turǵyndarynyń aıtýynsha, óz isine jaýapkershilikpen qaraıtyn, syıly azamat.
Jezdi kentiniń ákimi Muratbek Dosymbekulynan qaıǵyly oqıǵanyń mán-jaıyn suraǵanda:
«1975 jyly týǵan Qýanysh Gúlimbetov kenttiń elektrıgi bolyp tirkelse de aılyǵy ýaqytyly tólenbeı, kent ákimdiginen alatyn «kúzetshi» aılyǵy da aýdarylmaı, aqshaǵa ábden taryqqan. Túrli jumystar istep, alǵan azyn-aýlaq nápaqasy eshqaıda jetpedi. Sodan, bar úmiti Jezdi kentinde jańadan ashylǵan dene shynyqtyrý – saýyqtyrý keshenine turaqty jumysqa turý edi. Sol kúni atalǵan mekemeniń basshysy N.Birimjanovqa jolyǵyp, qajetti qujattar jıyntyǵynyń tizimin alyp, keterinde alǵashqy qol ushymdy tıgizeıin dep, tal butaǵy tıip turǵan jaryqtandyrý jelisin durystamaq oıymen, talǵa shyqqan. Sol mezette janyndaǵy bolǵan adamdar oǵan «shyqpaı-aq qoı, arqanmen tartyp túzeýge bolady» degen. Jumys dese janyp turatyn Gúlimbetov Qýanysh bul jumysty ońaı kórip, jyldam jasaýǵa tyrysqan. О́kinishke qaraı, taǵdyrdyń jazmyshy solaı boldy. Tergeý jumystary júrip jatyr», dep jaýap berdi.
Qaıtys bolǵan azamat kúzetshiniń jalaqysyna elektrık bolyp jumys istep júrgen eki azamattyń biri edi. Ulytaý aýdandyq kommýnaldyq-sharýashylyq kásipornynan qaıran bolmaǵan soń sharasyz kent ákimi osyndaı qadamǵa barǵan. Kúzetshiniń bar bolǵany 85 myń teńgesi qaı jyrtyǵyn jamasyn. Qosymsha nápaqa tabamyn dep talqany taýsyldy.
Bul qaıǵyly jaǵdaı bizdiń qoǵamda keı mekemelerdiń ózinde jumys isteıtin adamnyń ómirine nemquraıdy qaraıtynyn kórsetedi. Eńbek etken jumys orny ýaqytyly eńbek aqysyn tólep kelse, jumys isteý kestesin, qaýipsizdik tehnıkasyn saqtasa, áleýmettik qoldaý jasap otyrsa, osyndaı orny tolmas oqıǵaǵa aparmas edi. Keıbir jumys berýshiler jumysshyǵa jaǵdaı jasaı almaı otyryp, oń nátıje talap etetini jasyryn emes.
Qysqasy Ulytaý oblysyna qaraıtyn Jańaarqa, Ulytaý aýdandary men Qarajal qalasynyń elektr júıesin ustap turatyn jaýapty mekeme kerek.
Byltyr 28 qarashada Astanada aýyldyq okrýgter ákimderiniń forýmy ótti. Onda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aýyldyq aýmaqtardy damytý jáne aýyl ákimderi ınstıtýtyn odan ári jetildirý jónindegi mindetterdi aıqyndap, baıandama jasady. Osy ashyq formadaǵy dıalog-platformada Jezdi kentiniń ákimi Muratbek Jumabek kenttegi elektr jelilerin jóndeý, jaryqtandyrý máselesi qıyn jaǵdaıda ekenin jetkizdi. Osy salaǵa qatysty mınıstrliktegi mamandar syrǵytpa jaýap, ýáde berip, shyǵaryp saldy. Odan keıin birtalaı ýaqyt ótti. Ázirge Jezdidegi jaryq máselesin jarylqap jatqan eshkim joq. Jezdidegi qosalqy stansaǵa jóndeý jumysy júrgizilgen joq, transformatorlar synǵan, apatty jaǵdaıda tur.
Sońy elektrık bolyp isteıtin adam ólimimen bitti. Osydan artyq jaǵa ustatar sumdyq jaǵdaı bar ma?
Endi kentte jaryqtandyrý máselesin sheshýde Energetıka mınıstrliginiń jáne energııa salasyna jaýapty quzyrly oryndardan jaýap kútemiz.
Ulytaý oblysy