Almaty sııaqty alyp shahardy sýmen qamtamasyz etý aıtýǵa ǵana ońaı. Buǵan qosa keńes kezeńinen muraǵa qalǵan, keıingi jyldary tartylǵan sý qubyrlarynyń eskirgeni bar, qaıta jóndeıtin, jańǵyrtatyn tustary bar. Bul az deseńiz, qulashyn jaıyp bara jatqan qalanyń jańa shaǵyn aýdandaryna da aldymen sý kerek. Ásirese keıingi ýaqytta shirigen qubyrlar álsin-álsin jarylyp, ystyq sý atylyp, turǵyndarmen qosa tıisti mekemelerdi ábigerge salyp otyr.
Sondyqtan megapolıstegi «Almaty sý» mekemesi «aqyldy» sý qubyryn tartýǵa baılanysty aýqymdy jumys bastady. «Almaty sý» MKK bas dırektory Ilııas Qazıev málimdep otyrǵandaı, kásiporyn tek Almaty qalasyn ǵana emes, megapolıske irgeles eldi mekenderdi de sýmen jáne káriz júıelerimen qamtamasyz etedi.
Shyndap kelgende joǵarydaǵy máselelerge baılanysty ótken jyly da sýmen jabdyqtaý, káriz júıesin jańǵyrtý jáne damytý sharalary tolas tapqan joq deýge bolady. Jumys birneshe baǵytta júrgizilip, eń aldymen, nysandardy, jeliler men jabdyqtardy qysqy maýsymǵa daıyndaý, sondaı-aq jelilerdegi apatty jaǵdaılardy azaıtý, sý ysyrabyn azaıtý syndy ister atqaryldy.
«Jazǵy jóndeý naýqanynda kásiporynnyń jeke qarajaty esebinen jalpy kólemi 103 550 sharshy metr bolatyn 39 taza sý rezervýary jýylyp, tazalandy, 1,5 myń qudyq, 1,9 myń ventıl, 1 050 órt sóndirý gıdranttary aýystyrylyp, jóndeldi, 300 shaqyrym sý qubyry men 450 shaqyrym káriz jelileri tazartyldy, eń apatty 25 shaqyrymǵa jýyq jeli aýystyryldy», deıdi I.Qazıev.
Osy arada 2022 jylǵa arnalǵan ınvestısııalyq baǵdarlama sýmen jabdyqtaý boıynsha 2,8 mlrd teńgeni, sý tartý boıynsha 947 mln teńgeni quraǵanyn aıta ketý kerek.
Bıznes-úderisterdi ishki ońtaılandyrý júrgizilip, óndiristik jáne tehnologııalyq syzbalardy jańǵyrtý baǵdarlamasy júzege asyrylyp jatyr. Eń bastysy, turǵyndarǵa yńǵaıly bolý úshin «aqyldy sý qubyry» sıfrly sý qubyryn qurýdyń aýqymdy jumystary bastaldy.
Alaıda «Almaty sý» kásipornynyń bas dırektory qaladaǵy negizgi másele tozyǵy jetken sý qubyry jelileri ekenin, bul naqty tutynýshyǵa sý jetkizýdi qıyndatyp otyrǵanyn jasyrmaıdy. Jedel qyzmetter kúndelikti josparly jumystardyń ornyna, qazý jumystaryn júrgizýge, sýmen jabdyqtaý jelilerindegi apattar men aqaýlardy joıýǵa, sodan keıin asfalttaý men abattandyrý jumystaryn júrgizýge májbúr. Káriz jelilerindegi jaǵdaı da kúrdeli.
Búgingi tańda Almaty qalasy boıynsha sý qubyry jelileriniń tozýy paıyzdyq kórsetkishpen – 54,2%, ıaǵnı 1 943 km sý qubyry jelilerin aýystyrý qajet. Káriz jelileriniń 56,6%-y tozǵan, ıaǵnı 1 myń shaqyrymnan astamy qaıta jańartylýǵa tıis. Atap aıtqanda, Talǵar sý qubyrlarynyń barlyq jelisin, qala ishindegi magıstraldyq sý qubyrlaryn kezeń-kezeńimen aýystyrý qajet. Sol sııaqty Zagorodnyı men Boraldaıdaǵy iri káriz kollektorlarynyń tozyǵy jetken.
Tozý qarqynyn tómendetý úshin jyl saıyn keminde 104 shaqyrym sý qubyry jelileri men 73 shaqyrym sý burý jelilerin rekonstrýksııalaý qajet, al qoldanystaǵy ınvestısııalyq baǵdarlama jylyna nebári 20-25 shaqyrym qubyrdy qaıta jańartýǵa múmkindik beredi.
Búgingi tańda ınjenerlik jelilerdiń tozý kórsetkishin bir qalypta ustap turý tek jańa jelilerdiń esebinen ǵana saqtalyp otyr. Kásiporynnyń jóndeý qory tolyǵymen sý jáne káriz tarıfteriniń deńgeıine baılanysty. Bizdiń qaladaǵy olardyń baǵasy respýblıkadaǵy eń tómengi kórsetkishterdiń biri bolyp qala beredi.
Al buǵan deıin bekitilgen «Almaty qalasyn 2025 jylǵa deıin damytý baǵdarlamasy jáne 2030 jylǵa deıingi orta merzimdi keleshegi» aıasynda jeliler men jabdyqtardyń tozý deńgeıin tómendetýdi jedeldetý maqsatynda bıyl sýmen jabdyqtaýǵa qosa, sý burý salasyndaǵy jańa tarıftik saıasatyn qurý josparlanyp otyr.
«Investısııalardyń ornyn tarıftermen almastyrý» qaǵıdaty da ınjenerlik jelilerdi kútip ustaýǵa jáne jańasyna aýystyrýǵa molyraq qarajat jınaqtaýǵa, kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Turǵyndarǵa kórsetilgen qyzmetter úshin aqy alýdyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda esepke alý júıesin avtomattandyrý, «Almaty – Mart Sıtı» tujyrymdamasy aıasynda negizgi kommýnaldyq kásiporyndardyń barlyq esepke alý qurylǵylaryna datchıkter ornatý qarastyrylady», deıdi «Almaty sý» kásipornynyń bas dırektory.
Sondaı-aq profılaktıkalyq jóndeý, qashyqtan dıagnostıkalaý men energııa tıimdiligin arttyrý úshin zattar ınterneti ádistemesi engiziledi. Osy arada erekshe toqtala ketetin jaıt – halyqqa sýdyń da suraýy bar ekenin qaperge salyp otyrý. Sondyqtan bıyl turǵyndardy sýdy únemdi paıdalanýǵa yntalandyrý sý eseptegishterin ornatpaǵan tutynýshylarǵa jańartylǵan sý tutyný normalaryn engizý josparlanyp otyrǵan jaıy bar.
Ortalyqtandyrylǵan sý qubyryna qoly jetpeıtin turǵyndardy sýmen turaqty túrde qamtamasyz etý maqsatynda aldaǵy jyldary Qarǵaly, Aqsaı, Ermensaı jáne Barlyq ózenderiniń sý tartý qurylystary iske qosylyp, qosylǵan 10 eldi mekende 280 shaqyrym sý qubyry jelisi tartylady. Bul 232 myń turǵyndy sýmen qamtýǵa jáne qalany ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtýǵa 100 paıyz qol jetkizýge múmkindik beredi.
ALMATY