L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń «Iаdrolyq tehnologııalar parki» AQ ǵalymdary jańa ónertabystaryna patent alyp, óndiriske engizdi, dep jazady Egemen.kz.
Ámbebap radıasııalyq tigilgen gıdroel topyraqtaǵy ylǵal jetispeýshiligi máselesin sheshýmen qatar aýylsharýashylyq daqyldardyń ónimdiligin arttyrady jáne topyraqtyń aerasııasyn hımııalyq lastaný qaýipine jol bermeı jaqsartady. 2023 jyly 500 tonna gıdrogeldi naryqqa usyný josparlanǵan.
EUÝ ǵalymdary agroónerkásiptik salaǵa arnalǵan biregeı gıdrogel jasady. Jańa preparat aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń shyǵymdylyǵyn 2 esege, ónimdiligin orta eseppen tórtten bir esege arttyrady. Gıdrogeldi aprobasııalaý jumystary Aqmola oblysynyń aýmaǵyndaǵy egistikterde júrgizildi. Synaqtardyń nátıjesi ámbebap preparattyń topyraq ylǵaldylyǵyn saqtaýǵa, ónimdi ósimdikterdi qalyptastyrýǵa, tyńaıtqyshtar kólemin azaıtýǵa jáne ónimdilikti arttyrýǵa kómektesetinin kórsetti.
«Kóktemgi-kúzgi maýsymda zyǵyr men kúnbaǵys egý barysynda bizdiń jańa preparatty qoldanyp, zyǵyr ónimdiligi 38,4% – ǵa, kúnbaǵys 25,9% - ǵa artqanyn baıqadyq. Jańa sýperabsorbent synaqtary ónimdi ylǵaldyń 20-30% - ǵa kóp jınalýyn, ósimdikterdiń ósýi 13-27%-ǵa ulǵaıýyn, ósimdikterdiń vegetasııalyq damý kezeńiniń 5-7 kúnge uzarýyn, ósimdikterdiń ónimdi jaıylýy 25-31%-ǵa ulǵaıýyn kórsetti. Gıdrogeldiń biregeıligi - onyń sorbsııalyq syıymdylyǵy. 1 gramm sýperabsorbent 300 gramm sýdy saqtaı alady», dep atap ótti L.N. Gýmılev atyndaǵy EUÝ KeAQ janyndaǵy «Iаdrolyq tehnologııalar parki» AQ Basqarma tóraǵasy Aleksandr Borısenko.
EUÝ ǵalymdary jańa tehnologııany kommersııalandyrdy jáne óndiriske engizdi. О́tken jyly jeke seriktespen gıdrogelderdi óndirý jáne satýmen aınalysatyn birlesken «BetaSorb» kásiporny quryldy. 2023 jyly 500 tonna gıdrogeldi naryqqa usyný josparlanǵan.
EUÝ ǵalymdarynyń ınnovasııalyq preparatty qurý ıdeıasy radıasııalyq tigý ádisine negizdelgen. О́ńdeýdiń mundaı túri gıdrogeldiń sterıldigin jáne turaqtyǵyn qamtamasyz etip, muzdatý men jibitýdiń birneshe sıkldary kezinde onyń qasıetterin saqtaýǵa jol ashady. Preparat paıdalaný merzimi aıaqtalǵannan keıin ydyraıdy, sonymen qatar ol tyńaıtqyshtyń áserin arttyrý múmkindigine ıe.
Aıta ketý kerek, EUÝ ǵalymdarynyń bul jobasy Azııadaǵy Iаdrolyq yntymaqtastyq forýmynda (FNCA) usynylǵan jáne FNCA jyl syılyǵymen marapattalǵan.