Senattaǵy parlamenttik tyńdaý barysynda Aqtóbe oblysynyń ákimi Eraly Toǵjanov aýyl turǵyndarynyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan «Aýyl amanaty» jobasynyń baǵyttary týraly baıandady.
О́tken jyldyń sońynda bastalǵan osy qanatqaqty jobaǵa áýelgi kezde 12 aýdannan 24 aýyldyq okrýg tańdaldy. О́z aýlasynan qosalqy sharýashylyq uıymdastyrý arqyly tabys tabýǵa qulshynys bildirgender sany kúrt artqandyqtan, Aqtóbe oblysyndaǵy 134 aýyldyq okrýgtiń jaǵdaıyna tolyq taldaý júrgizildi. Nátıjesinde, eldi mekenderdiń áleýeti, azyq-túlik ónimderin óndirý-tutyný teńgerimi, áleýmettik ınfraqurylymdarynyń bolýy men kólik qatynasyna qolaılylyǵy zerdelendi. Osy maqsatta aýyldyq okrýgterdegi jumyssyz, tabysy tómen otbasylardyń kirisin kóbeıtý úshin jeke qosalqy sharýashylyqtar uıymdastyrylyp, birneshe sharýashylyq aýylsharýashylyǵy kooperatıvterine biriktirilip jatyr.
Jobaǵa qatysýshy azamattar aýyldaǵy baspanalaryn kepildikke qoıý arqyly jyldyq ósimi 2,5 paıyzben «Aqtóbe» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy arqyly uzaq jylǵa nesıe rásimdeı alady. Oǵan qosa tabysty sharýa qojalyqtary taýarlyq nesıe túrinde iri qara, qoı-eshkini aýyldastaryna qaryzǵa berýine bolady. Qaryz alýshy men berýshiniń arasyndaǵy ýaǵdalastyqtyń nátıjeli bolýy úshin aýyl ákiminiń qatysýymen úshjaqty kelisim jasalynady. Sońǵy derek boıynsha «Aýyl amanaty» jobasyna qatysýshylar sany jaǵynan Alǵa aýdany birinshi orynǵa shyqty. Túpkilikti nátıje – oblys ortalyǵyn jergilikti kókónis, mal, qus etimen, sút ónimderimen, jumyrtqamen qamtamasyz etýdi 80 paıyzǵa deıin jetkizý. Aıta ketý kerek, 900 myńǵa jýyq turǵyny bar Aqtóbe oblysy azyq-túliktiń negizgi túrlerin syrttan tasymaldaıdy. Sonyń ishinde oblysta óndiriletin sút óte az, jumyrtqa múlde joq deýge bolady. О́ńirdiń jer jaǵdaıy aýyl sharýashylyǵymen aınalysýǵa qolaıly bolsa da, iri sharýashylyqtardyń áleýeti tolyq paıdalanylmaı kele jatqany ókinishti. Endi aldaǵy josparlanǵan jumystar tolyǵymen iske assa, «Aýyl amanatyna» qatysatyn aýyldarda jumyssyzdyq deńgeıi 41,4%-ǵa, ataýly áleýmettik kómek alýshylar deńgeıi 49,3%-ǵa tómendeıdi dep kútilip otyr. Aýyl sharýashylyǵy ónimderin ósirip satqan otbasynyń ortasha tabysy 2 esege artady. Eraly Toǵjanov Senatta Memleket basshysynyń aýyl sharýashylyǵyn jańǵyrtý, ınvestısııalyq tartymdylyqty arttyrý týraly tapsyrmalaryn oryndaý boıynsha da sharalar qabyldanyp jatqanyn atap ótti. Eldi meken turǵyndarynyń kiris kózin kóbeıtý jobasyna gaz qubyryn tartý, sapaly aýyz sý qubyryn jetkizý, jyldamdyǵy joǵary ınternet baılanysyn júrgizý jumystary da enip otyr. Turǵyndardyń aýyldan kóshýin azaıtý, ásirese jastardy turaqtandyrýdyń naqty joly retinde usynylyp otyrǵan osy sharanyń tıimdiligi – saýatty jobalaý men qarjy resýrstaryn tıimdi jumsaýǵa da baılanysty. Bıylǵy jyly óńirdegi 67 aýylǵa mobıldi keńjolaqty ınternet keledi.
Sonymen qatar «Abattandyrylǵan aýyl» jobasy boıynsha az ýaqytta 12 aýylǵa 120 áleýmettik mańyzy bar nysan salý kózdelip otyr. Maqsat – avtokólik jolyna jáne temirjolǵa jaqyn, gaz jáne sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etilgen, turǵyndar sany turaqty, tabysty jumys istep turǵan kásipkerlik nysandary bar aýyldardy zamanaýı jáne turmysqa qolaıly, úlgili aýyldar retinde qaıta qurý. Bul jobany «Aýyl – el besigi» jobasymen sabaqtastyra otyryp, aýyldardy óńirlik standarttar júıesiniń talaptarymen qamtýdy arttyrý kózdelgen.
Elimizdegi bes aglomerasııalyq ortalyqtyń sanatyna engen Aqtóbe qalasy men onyń tóńiregindegi eldi mekenderdiń múmkindikterin arttyrýda óńirdiń demografııalyq ósimi de nazarǵa alynǵan. Respýblıkalyq eńbek resýrstaryn damytý ortalyǵynyń deregi boıynsha 2050 jylǵa qaraı oblys turǵyndarynyń sany 31%-dan 45%-ǵa deıin (1 mln 336 myń adamǵa deıin) jetedi degen boljam bar. Turǵyndar sanynyń kóbeıýi qosymsha eńbek resýrstaryn qajet etedi. Sondaı-aq turǵyndar sanynyń artýy taýar men adamdar qozǵalysyn jyldamdatyp, tutynylatyn azyq-túlik mólsheri men óndiristik taýarlar kólemin arttyryp, sharýashylyq túrlerin durys uıymdastyrýdy qajet etedi.
Aqtóbe oblysy