«Ata joly» kartasy: Qajetti kadrlardyń qataryn qandastar toltyrady

Karta ıegerleriniń sany jyl saıyn artady

Jahannyń 40-tan asa eline jaıylǵan qazaq jurtyna taǵy bir aqjoltaı jańalyq jetti. Joǵaryda atap ótken Prezıdent bastamasy aıasynda Qazaqstannyń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi bıyl «Ata joly» kartasy 5 myń adamǵa beriletinin málimdedi. Bul týraly quzyrly mınıstrliktiń 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan damý josparynda jazylyp, jarııalandy.

Karta shetelden keletin repat­rıant­­tarǵa, ıaǵnı shetel qazaqtary­na beriledi. Osy rette repatrıant­tardyń ataýyna az-kem toqtala ketsek. Shetelden kelgen qazaqtar­dyń ataýy áý basta «oralman» edi. Bul – áleýmet­tik mártebe. Iаǵnı sol már­tebeniń aıasynda repatrıanttar atajurt tarapynan beriletin ıgilikter men jeńildikterge ıe bolyp keldi. Keıin bul «oralman» sózine qyryn, qıǵash daý aıtatyndar da tabyldy. Alaıda til mamandary bul ataýdyń durys ekenin alǵa tartady. Máselen, baıyrǵy ataqonysyna qaıta oralǵan qazaqtardyń «oralman» ata­nýy­nyń ózindik zańdylyǵy bar.

Iаǵnı bul – «kórermen», «oqyrman» syndy qazaqtyń sózdik qoldanysyna saı ja­salǵan tildik birlik. Al «qan­­das» sózi aıtýǵa jeńil, jú­rek­ke jyly tıgenimen, qa­zaqta qaryndas (bir jatyrdan taraǵan), qandas, rýlas, baýyrlas, qaımana tárizdi týystyq jaqyndyǵyna saı túrli sanatqa jiktelip aıtylady. Mundaǵy «qandas» – qyz alysyp, qyz beris­peıtin, qan jaqyn týystyqty bildiretin ataý-tuǵyn. Bul – qazaq tiliniń zańdylyǵyn jiti biletin maman­dardyń ýáji. Ras, «oralman» ataýynyń oǵashtyǵy joq edi. Desek te esh­kim­niń kóńiline kelmeıtin, áleýmettaný ǵyly­mynyń ti­limen repatrıant degenimiz jón shyǵar...

Al endi Alash jurtyn aı­ryq­sha qýanyshqa bólegen «Ata joly» kartasyna oral­saq. Karta týraly áńgime 2019 jyldyń mamyrynda aı­tyla bastady. Dálirek, «Otan­dastar qory» KeAQ, Dú­nıe­júzi qazaqtarynyń qaýym­dastyǵy jáne Syrtqy is­ter mınıstr­ligimen birlesip, biregeı «Qazaq kartasy» jobasy repatrıanttardyń ıgili­gi­ne arnap josparlanǵan. Áıt­kenmen bul sybystan keıin dy­bys shyqpaı, dymymyzdy qurt­qan. Shetelden keletin qazaq­tardyń shar­ýasymen aınalysyp júrgen uıymdarǵa BAQ ókil­deri sa­ý­al joldap, kartanyń sońy­na shyraq alyp tússe de, túk shyqpady. Sheteldegi aǵaıyn bolsa, karta­nyń qa­shan ashy­latynyna «karta ashyp» jata berdi. Sony­men sıyr­quıymshaqtanyp bara jatqan karta­nyń taǵdyryn Eń­bek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Bo­sym­­bek­qyzy túnekten qaıta túlet­kendeı boldy.

– «Ata joly» kartasyn (ame­rıkalyq Green Card-qa uqsas) engizý usynylady. Bul qujat joǵary deńgeıdegi kásibı maman nemese ózderi turatyn elde tabysty bız­nes-keısterdi iske asyrǵan jáne olardy Qazaq­standa júzege asyrýǵa yqylasty qazaqtarǵa beriledi, – dedi Tamara Dúı­senova 2022 jyldyń sońyn­da bolǵan Úkimet otyrysynda.

«Ata joly» kartasymen shetel qazaqtary 10 jylǵa jeńil­detilgen vıza resimdep, elimizde óz kásibin damytýǵa múm­kin­dik alady. Jyl saıyn karta ıegerleriniń sany 5, 10, 15 myń­ǵa artyp, 2027 jyly 40 myń­ǵa jetýge tıis dep josparlanyp otyr.

Mınıstrdiń aıtýynsha, shetel qazaqtary tarıhı Ota­nyn damytýǵa qosqan úlesi úshin jyl saıynǵy «Pa­­ryz» baıqaýy aıasynda Pre­­zıdent syılyǵymen mara­pat­taýǵa da usy­nylady.

– Ekinshi – elge keletin qandastardyń kóshi-qonyn retteý tetikterin jetildirý. Iаǵnı elimizdegi demografııalyq jáne eko­no­mıka­lyq úrdisterdi eskere otyryp, qujattardy resim­deýdiń alǵashqy kezeńinde qandastardy eńbek kúshi tapshy óńirlerge qonystanýǵa qosymsha yntalandyrý usyny­lady, – dedi mınıstr.

Tujyrymdamanyń tushymdy tusy

Ázirlegen jańa tujyrym­dama toqyrań­qyrap turǵan qazaq kóshiniń boıyna qaıta qan júgirte ala ma? Osy rette kóshi-qonǵa qatys­ty quzyrly orynnyń pikirine júgindik. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi Kóshi-qon komıtetiniń tóraǵasy mindetin atqarýshy Ilııas Ispanovtyń aıtýyna qaraǵanda, jańa tujy­rymdamanyń tushymdy tusy kóp.

– Qujat Memleket basshy­synyń tapsyrmasyna sáıkes ázirlenip, Ekonomıkalyq reformalar jónindegi joǵary keńeste maquldanǵan. Tujy­rymdama elimizdiń kóshi-qon saıasatyn retteýdi jáne ekono­mıkalyq damýyn kadr­lyq jaǵynan qamta­masyz etýdi kózdeıdi. Onyń aıa­­sy­n­­­­da aldaǵy jumystyń bas­­­ty 3 blo­gi aı­qyndaldy. Atap aıtqanda, elimizge bilik­ti kadr­­lardyń kelýin yntalandyrý; shetelde jumys isteıtin qazaqstandyqtardyń qu­qy­ǵyn qorǵaý jáne óńirler arasyndaǵy demog­rafııalyq teńsizdikti joıý. Sondaı-aq elimizge eń tapshy maman­dyqtar boıynsha 500 bi­likti mamandy tartý úshin 7 ba­ǵyt­ta jumys júrgiziledi, – deıdi ol.

Tujyrymdama aıasynda ın­ves­tısııalyq vıza berýdiń tó­mengi shegin 300 myń dollar­ǵa deıin (shamamen 140 mln teńge) tómendetý qarastyrylǵan. Qazaqstanǵa keminde osyn­daı kólemde ınvestısııa sal­ǵan shetel ká­sip­kerlerine «In­vestorlyq vıza» beri­ledi. Atalǵan vızanyń kómegimen el aýma­ǵyn­da turýǵa, bıznesin tirkeýge, múlikke ıelik etýge, qyzmetker jaldaýǵa, qar­jy tólem­derin júrgizýge já­ne olardyń kásipker­lik qyz­metinen týyndaıtyn basqa da operasııalardy erkin júzege asyrýǵa bolady. Buǵan qosa kóshi-qon saıasatynyń jańa tujyrymdamasynda shetel­de jumys isteıtin otandas­tarymyzdyń quqyǵyn qorǵaý máselesi qarastyrylǵan.

Mýltıplıkatıvti múmkindikter

«Otandastar qory» – shetelde turatyn otan­dastarǵa jáne Qazaqstanǵa kóship kelgen qandastarǵa qoldaý kórsetetin uıym. Qor prezıdenti Abzal Saparbekulynyń aı­týyn­sha, qazir qor shetel qazaqtarynyń ulttyq biregeıligin saqtaý úshin túrli mádenı is-sharalar ótkizip, qazaq tilin úıretý men bilim berý salasyn damytý, otandastarǵa aqparattyq qoldaý kórsetý boıynsha kóptegen is atqaryp otyr. Osyǵan oraı, aıtýly kartanyń jaı-japsaryn, qandaı múm­kindikteri baryn surap kórgen edik.

– «Ata joly» kartasyn alǵan qazaqtar saıası quqyqtardy qospaǵanda, bıznesin tirkep, múlikke, onyń ishinde turǵyn úıge ıelik ete alady, qarjylyq operasııalar júr­gi­zýine bolady, sondaı-aq turýǵa ruq­sat be­riledi. Jalpy, keleshekte karta ıeger­leriniń aýqymy keńeıip, sany da, sapasy da arta túsedi degen senimdemiz, – deıdi A.Saparbekuly.

Onyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta kartany alýǵa nıet bildirýshi azamattardyń qata­ry kó­beıip jatsa, tıisti kólem­di ulǵaıtýǵa bolady.

– Memleket «Ata joly» kar­tasy arqyly myqty bız­nes­­menderdiń aınalasyna nemese sonyń bıznesiniń tóńi­regine ózderi qonys aýdarǵan eldegi jerlesteriniń de kó­ship kelýine yqpal etýdi kóz­deıdi. Mundaı tájirıbeni qolda­nýdyń qajeti jóninde erterekte qonys aýdar­ǵan qan­das­tarymyz tarapynan bu­ryn­nan aıtylyp jú­retin. Son­dyqtan bul ádistiń ar ja­ǵynda qandas­tardyń toptap kóship kelýimen qatar olar­dyń jumyspen qamtylýy, jańa ortada tez beıimdelýi sııaqty mýltıplıkatıvti múmkindikteri bar ekenin esker­genimiz jón. Árıne, bul – alǵashqy qadam. Jalpy alǵanda, «Otandastar qory» «Ata joly» kartasynyń aıasyn keńeıtý týraly usynys berdi. Atap aıtqanda, tek bıznes ókilderin ǵana emes, sheteldegi qazaqtyń múddesine qyzmet etip júrgen belsendiler men tanymal, bedeldi qandastarǵa da berýdi usynyp otyrmyz, – deıdi qordyń prezıdenti.

«Otandastar qory» shetel­degi qazaqtarmen mádenı-iskerlik baılanystardy damytý, bilim berý, sondaı-aq ta­rıhı Otanyna oralýǵa nıet­ti qan­das­tarǵa aqparattyq jáne konsýl­tasııalyq kómek kórsetý sııaqty jobalardy jalǵastyra otyryp, kóshi-qondy jandandyrýǵa úles qospaq nıette.

– Atajurtym dep kózdi ju­myp, saǵynysh­ty kóńilmen kóptep keletin qandastar jyldan-jylǵa azaıyp barady. Jappaı qonys aýdarýshy­lardyń legi elimiz táýelsizdik alǵan­nan keıingi jyldardyń birinshi shıregine tán. Osyny eskere otyryp, memlekettiń saıasaty da zaman talaptary­na saı ózgerip jatyr. Kóshi-qon saıasatyn retteıtin jańa tujyrymdama aıasynda kóshti qoldaýǵa jańa ózge­ris­ter engizildi, – deıdi A.Sapar­bekuly.

Onyń ishinde Úkimet aıqyn­daǵan óńirlerge qonystanatyn, turaqty jumysy bar qonys aýdarýshylarǵa satyp alatyn turǵyn úı quny­nyń 50%-y kó­leminde qarjylaı kómek retinde ekonomıkalyq utqyr sertıfı­katyn berý qaras­ty­rylǵan. Atal­ǵan qarajat qurylysqa, turǵyn úı satyp alýǵa nemese «Otbasy bank» AQ arqyly baspana alatyn bolsa, bastapqy jarnany engizýge baǵyttalýy múmkin. Bul boıynsha resmı zańnamalyq qujattar qabyldanǵan kezde habarlanbaq.

«Ata joly» biregeı kartasy jóninde shetelde turatyn áriptesterimizge baılanysqa shyǵyp, pikirin bilgen edik. Olardyń kóz tigip, qulaq túrip otyrǵany da osy eken. Atal­ǵan karta iske qosylysymen iske kirisýge daıyn shetel jas­tarynyń qarasy mol kórinedi. Baıqaýymyzsha, olar karta ashylǵan kúnnen bastap keıingi jyldarda baıyrqalap qalǵan qazaqtyń baısaldy kóshin qaıta qozǵaýǵa zor septigin tıgizedi dep senedi.