DDU málimeti boıynsha adamdardyń tek 10%-da ǵana ózin aýrý-syrqaýdan qorǵaı alatyn ımmýnıtet bar. Taǵy 10%-y týabitti ımmýnıtet tapshylyǵyna ushyraǵandyqtan, bular óte jıi aýyryp qalady. Halyqtyń qalǵan 80%-ynda ımmýndyq júıesiniń kúshi ómir salty men áleýmettik jaǵdaılaryna baılanysty.
Sonymen 2002 jyldan beri jyl saıyn 1 naýryzda Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń bastamasymen Dúnıejúzilik ımmýnıtet kúni atap ótiledi. Nelikten 1 naýryz? О́ıtkeni kóktemniń basynda aǵzadaǵy ımmýndyq júıe álsireı bastaıdy.
Alaıda ımmýndyq júıe ana qursaǵynda qalyptasyp, týǵannan bastap ana sútimen nyǵaıady. Adam ósip jatqan kezeńde uıqysynyń durys bolmaýy, teńshelmegen tamaqtaný, durys tańdalmaǵan fızıkalyq belsendilik, ekologııa men salamatty ómir saltynan bas tartý ımmýndyq júıeniń qyzmetin álsiretedi.
Osy máselege oraı, Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı-zertteý ınstıtýty Respýblıkalyq allergologııalyq ortalyǵynyń basshysy, allergolog-ımmýnolog dáriger Araı Batyrbaeva bir derekti alǵa tartty. Ol Klınıkalyq ımmýnologter qaýymdastyǵynyń zertteýleri barlyq eldiń 7-15% turǵyny ımmýnıtet álsireýinen zardap shegetinin anyqtaǵanyn aıtty.
Kimder táýekel tobyna jatady desek, jańa týǵan nárestelerde ımmýnıtet jetilmegendikten, 6 aıdan 12 aıǵa deıingi balany qorǵaýda ana súti men dısbakterıozdyń aldyn alý úlken ról atqarady. Kóbinese ımmýnıtet kúızelis pen aýyr tapsyrmalardan tómendeıdi. Sondyqtan táýekel tobynan aldymen ǵaryshkerler, ushqyshtar, iskerler, kásibı sportshylar tabylady. Sonymen qatar táýekel tobyna mamandyǵyna baılanysty uıqysy únemi qanbaıtyn, tamaqtaný rejimin saqtaı almaıtyn adamdar jatady. Qart adamdar da osy topqa kiredi.
Immýnıtet saýlyǵy qandaı bolatyny biz tańdaǵan ómir saltyna shamamen 50% baılanysty. Immýnıtetti jıi toryǵý, kúızelý, durys tamaqtanbaý, únemi uıqynyń buzylýy, tym kóp fızıkalyq belsendilik pen kerisinshe jatypisherlik te tómendetedi. Árıne, onyń ishinde zııandy ádetter – temeki shegý, alkogol, esirtki de bar.
– Birinshi ımmýnomodýlıator – ımmýndyq júıeni yntalandyratyn zat ana súti. Ana sútinde jasýshalardyń paıda bolýyna qajetti zattar – qorǵaýshylar bar. Olar balanyń denesin onyń ımmýndyq júıesi qalyptasqansha qorǵaıdy. Immýnıtet ımmýndyq júıeniń «jasýshalarynyń» 80%-y ornalasqan ishektiń jumysyna da baılanysty. Bul biz jeıtin nárseniń bári kózge kórinbeıtin qorǵaýshylarymyzdy álsiretedi, ıakı kúsheıtedi. Kókónister men jemister, ósimdik taǵamdary as máziriniń 50%-yn quraýy kerek. Quramynda bıfıdo, laktobakterııa bar ashytylǵan sút ónimderi patogendik mıkrobtarǵa qarsy qorǵanys tosqaýylyn jasaıdy. Tazartylǵan qanttyń artyq bolýy ımmýndyq júıeni tómendetedi, ınfeksııalarmen kúresetin antıdenelerdiń belsendiligin tómendetedi, – deıdi A.Batyrbaeva.
Antıbıotıkterdi baqylaýsyz qabyldaý ımmýndyq júıege de paıda ákelmeıdi. Eń bastysy, ózin-ózi emdeýge bolmaıdy. Dári-dármekti tek dáriger taǵaıyndaı alady.
Immýnıtettiń basty «jaýlarynyń» biri – kúızelis. Eń qaýiptisi – adam óz emosııasyna qarsy tura almaıtyn sát. Psıhıkalyq kúızelisterden qutylýdyń basty qupııasy, eger siz basqa túsken synaqty ózgerte almasańyz, ony ádettegideı qabyldańyz.
ALMATY