Bul óleńdi sonaý jyldary attyń jalynda, túıeniń qomynda degendeı jaǵdaıda bir-aq ret oqyǵanbyz. Sodan este qalypty. Áseri de tarqaı qoımapty. Áýeni men sıqyrly sazy arbasa kerek. Anda-sanda aqyn jyrlaryn oqyǵanda osy óleńin taýyp oqıtyn ádetimiz bar. Áıteýir «alystan sermep, júrekten terbeıtin» bir ǵalamaty bar shyǵarma. Múmkin aısyz qarańǵy túni teńiz jaǵalap kele jatqanda ǵaıyptan appaq sáýle tógilip, aıdyn men aspan arasyndaǵy bar ǵajaıypqa kóz sýaryp úlgergen boıda álgi jaryq joǵalyp úlgergendeı áser. Qas qaǵym. Biraq sol qas qaǵym buǵan deıin sezip-bilmegenińdi kóz aldyńa qundaqtap, kókeıińe ornatyp joq bolyp ketse... Nesi bar, ondaıdy ómiri kórmeı ótetinder de bar emes pe? Ǵajaby, Dáýitáli Stambekovtiń bul óleńi birinshi synypty bitirgen jyly Balqash kóline ketip qalǵan balasy týraly bolsa da, qaıǵy-qasiret kúıinen bólek basqasha áserge bóleıdi.
О́leń de eptegen ókinish pen mazasyzdyq sezilgenimen, perishtedeı beıkúná bolmys kún ashyq-jaryqta sýǵa da batpaı, aıdyn betimen júgirip, tolqyndardy sapyryp júrgendeı. «Sýǵa salsa batpaıtyn, otqa salsa janbaıtynnan» bólek, aq shýaqqa oranǵan náp-názik pák beıne. Aıdynnyń aq tolqynymen oınap, kúnniń kúmis sáýlesine sińip ketkende artynan qarap qalasyz. Qarap qalasyz da sol súıkimdi beıneni izdep nesheme barasyz aıdynǵa. Ashyq kúni aq shýaqtyń sýǵa shaǵylysqan sáýleleri arasynan eles beredi. Birde bult pen daýyl, nóser men naızaǵaı arasynan jalǵyz-aq sátke jalt etken sáýlemen birge kórinedi de joǵalady.
«Kip-kishkentaı keremet ǵumyr edi,
Esime alsam kóńilim búlinedi.
Anasynyń qolynan shyǵyp ketip,
Kól jaǵalaı bir bala júgiredi.
Júgiredi, bir qulap-súrinedi,
Anda-sanda buldyrap kidiredi.
Zyrlap bara jatady, toqtaı qalyp,
Sýdyń tereń túbine úńiledi»,
dep bastalady jyr.
Jas sábıdiń tynysyndaı jep-jeńil oqylady óleń jáne eliktirip ala jóneledi. Myna dúnıeniń bylǵanyshynan bezip, syldyraǵan sýdyń tumasy men kúnniń kúmis sáýlesine jeteleıdi. Sonda sońynan júgire basyp jetýge tyrysqanymen, aq jaryqqa sińip joǵalǵan álgi beıneden kóz jazyp qalǵan aqynnyń alqynǵan demi bilinedi. Aqyn bálkim ózi ǵana kóredi ol aq sáýleni. Solaı bola tursa da, janynyń eń aıaýlysy joǵalyp ketkenimen, óldige balamaıdy. О́lip qaldy dep tipti de aza tutpaıdy. О́leńniń ǵajaby da osy tusynda sııaqty.
Keýdesi onyń toly edi armandarǵa!
Qolyn bulǵap osynaý án-jalǵanǵa –
Kete bardy aıdynnyń tereńine...
Ne bar kóldiń túbinde?
Marjan bar ma?
Ne bar kóldiń túbinde? Bile almadym,
Qaldy jetim meniń de suraýlarym.
Marjan qýǵan balamen kól túbinde
Kete bardy meniń de armandarym».
Eshteńeden taıynbaıtyn, qýlyq-sumdyǵy joq jas sábıdiń kirshiksiz taza janyndaı tańǵajaıyp ne bar? Sý túbine, kún túbine úńilse de qumartqanyna qol jetkizý úshin kózsiz erlikke tek solar ǵana bara alady. «Aqyn da bir bala ǵoı aıǵa umtylǵan» degenindeı Maǵjannyń. Dáýitáli aqynnyń bul óleńinde de sondaı tap-taza muń balasha júgiredi. Sýdan taza, sútten aq sol jaratylys bul dúnıedegi tirshiligin toqtatqanymen, qasıetti rýh jáne jandy beıne retinde qalyp qoıǵan. О́lmegen. О́lmek turmaq, ol biz ómir dep mazmun berip júrgen tirshiliktiń ústinen, ıaǵnı joǵarydan qarap otyrǵandaı seziledi. Túptep kelgende, pendeýı pıǵyl aralasqan jerden adamzat balasynyń tolyqqandy adaldyq pen ádilet ushyratýy qıyn ǵoı. Bári salystyrmaly túrde ǵana shyndyqty dáleldeýge tyrysady. Al aq kóńil, izgi nıet pen alǵaýsyz murat jolynda kózsiz erlikke barý – tunshyǵyp ólerin bilse de, sý túbindegi marjanǵa umtylý. Sonda jas sábıdiń jany móldir, taza ǵana emes, ótkir hám kózsiz batyl bolyp shyǵady. Aqynnyń adamdardan góri álgi sábıdi kól men jelden surap júrgeni sondyqtan.
Qalaı desek te Dáýitáli Stambekovtiń bul óleńi Maǵjan aqynnyń keıbir shyǵarmalarymen úndesedi. Rýh turǵysynan bir-birimen syrlas jandar sııaqty. Maǵjan Jumabaevtyń da jas balasy qaıtys bolǵany tarıhtan málim. «О́lim kúıi tátti kúı» degen Maǵjan. Onyń ústine «shaıqaıdy jas baladaı jeldiń lebi» degen «Iаpyraı» áninen týǵan obrazdar aqyn taǵdyrymen shektesip, biz taldap otyrǵan shyǵarmanyń bolmysyna sińisip turǵandaı muń terbeıdi.
«Kólden ony suraımyn kúnde-kúnde,
Mazam ketken uıqysyz túnderimde.
Qulaǵyma kól jaqtan jetedi úni –
Jylaǵanyn estımin, kúlgenin de.
Keıde jylap júredi kól jaǵalaı,
Keıde kele jatady belge qaraı.
Aq kóılegi jelbirep júgirgende
Jetkizbeıdi, bilmeımin, jelge qalaı?
Keıde kólden áriden qaptap bult,
Naızaǵaıyn atady shaqpaq qylyp.
Osy kezde tolqynnyń ortasynda
Meniń balam júredi saq-saq kúlip...».