Bıyl 27 shildede Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Qosshy aýylyn oblystyq mańyzy bar qala sanatyna jatqyzý týraly Jarlyqqa qol qoıǵanyna eki jyl tolyp otyr. At tóbelindeı ǵana Qosshy aýyly az ýaqyttyń ishinde etek-jeńi keń pishilgen, ajar-kelbeti kemel, yntymaǵyna oraı yrysy molaıǵan qalaǵa aınalyp keledi. Halyq ta tyǵyz qonystana bastady.
Bir ǵana mysal keltirelik, 2021-2022 oqý jylynda osy qaladaǵy №2 orta mektepte bastaýyshqa baratyn balalardyń kóptiginen «Y» synybyn qosýǵa májbúr bolǵan. Taǵy bir jaǵymdy jańalyq bar, qalada jańa oqý jyly qarsańynda 1 500 oryndyq mektep-gımnazııa esigin aıqara ashpaq. Qosshyda burynnan turatyn, keıin qonys aýdarǵan támam jurttyń balalary gımnazııanyń tabaldyryǵyn attap, kúni erteń taýdaı azamat bolyp shyqpaq. Barlyq zamanaýı talaptarǵa jaýap beretin, meılinshe qysqa merzimde salynǵan gımnazııaǵa 7,5 mlrd teńge jeke ınvestısııa salynǵan. Kirpııaz kóńildiń qatań talabyna tolyq jaýap beretin oqý ornynyń ishki ajary kóztartarlyq. Tipti usaq-túıekke deıin eskerilgen. Ár kabınet 25 oqýshyǵa shaqtalǵan. Pán kabınetteri búgingi zamannyń barlyq tehnologııalyq jabdyǵymen qamtamasyz etilgen. Muǵalimniń jumys ústeliniń ústinde kompıýter-monoblok. 400 oryndyq ashana, kitap qory bar kitaphana, eki birdeı sport zaly bar. Eki aýysymdy oqý júıesindegi bilim oshaǵynda 150 muǵalim jumys istemek. Osy arada ata-analardan 2 myńnan asa ótinim túskenin de aıta ketelik. Demek áli de osyndaı bilim oshaqtaryn salý qajettiligi týyndap otyrǵany belgili.
Bıyl Astanany jıekteı ornalasqan Selınograd aýdanynyń uıymdastyrylǵanyna tabany kúrekteı 95 jyl tolǵaly otyr. Qazir elordanyń irgesindegi aýdan – oblystyń halyq eń tyǵyz qonystanǵan aımaqtarynyń biriniń sanatynda. Áleýmettik-turmystyq qıynshylyqtardyń aýyq-aýyq boı kóterip qalatynyn da sondyqtan. Dúmep kelip jatqan, «Janǵa jaıly jańa qala Qosshy, qaıdasyń?» dep údere kóshken eldiń bar babyn tabý da ońaı emes. Aýdanda aýyl ajaryn keltirip, el mereıin ústem etý tarapynda táp-táýir qareket bar. Máselen, Mánshúk aýyly týraly sál ǵana taratyp aıta ketelik. 2015 jyly aýylda el qamyn jegen mesenattardyń qarajatyna bes páterlik jataqhana salynypty. Aldymen jas mamandardy qamtymaq. Tirshiliktiń tetigin, turmystyń túıtkilin taratatyn da solar. Jataqhana sıpatty ǵımarattyń bir bólmeli páterinde úsh jyldan beri matematıka pániniń muǵalimi Aqmaral Erjanqyzy turady. Qalǵan úsh páterde de ustazdar, bireýin ýchaskelik polısııa ınspektory ıelengen. Aqmaraldyń ózi Túrkistan qalasynan eken. Ýnıversıtetti bitirgennen keıin Astananyń irgesindegi eldi mekenderdiń birinde jumys istegen. Biraq óziniń aıtýyna qaraǵanda, úı bolmaı, kúı bolmaıdy eken. Elge qaıtsam qaıtedi dep eki oıly bolyp júrgeninde Mánshúk aýylyndaǵy bilim oshaǵyna matematıka pániniń muǵalimi kerektigi týraly habar estıdi. Bir jaqsysy, muǵalimge tegin baspana beriledi eken. Baspananyń zary ótip júrgen jas maman jaqsy habardy qulaǵy shalǵan soń, at basyn osynda tiregen. Qazir sheshiminiń durys bolǵanyna razy.
Nesi bar, jalǵyz Aqmaraldyń ǵana emes, jalpaq jurttyń kóńilinen shyǵatyn-aq jer. Aýlada qurqyltaıdyń uıasyndaı jyp-jyly, jınaqy, shaǵyn oıyn alańy bar. Turǵyn úıdiń ekinshi jaǵynda zamanaýı fýtbol alańy ornalasypty. Aıtpaqshy, bul alańdy «BI Group» holdınginiń quryltaıshysy Baýyrjan Isaev syılapty. Týǵan aýylynyń bolashaǵyn oılaıtyn Baýyrjandar barda el júdemeıdi. «Mánshúk AE» seriktestigi aýyldyń damýyna yqpal etip otyr. Seriktestik qarjysyna balabaqsha salyp, memleket esebine tegin ótkizgen. Jalǵyz balabaqsha ǵana emes, sharýashylyq jumysshylary men mamandaryna arnalǵan turǵyn úıler, kásiporyn keńsesi boı kótergen. Saýda ortalyǵyn salypty. Aldaǵy ýaqytta da osyndaı qamqorlyqtaryn kórsete bermek.
Qazir aýyl turǵyndary úshin birinshi kezekti máseleniń biri – turaqty tabys tabatyn jumys ornynyń bolýy. Bul tarapta da kóńildegi senimdi bekite túsetin talpynystar bar. Mánshúk aýylynyń irgesinde 24 gektar jerge 1 600 bas asyl tuqymdy sıyr baǵatyn taýarly-sút fermasy salynyp jatyr. Aýylda ǵana emes, aýdan boıynsha keıingi 15 jylda qolǵa alynyp otyrǵan iri joba ekenin aıta ketýimiz kerek. Tolyq avtomattandyrylǵan saýý júıesimen jumys isteıtin taýarly-sút fermasynyń qurylysy taıaý arada aıaqtalmaq.
Shynynda da, kóktemde egip, kúzde buıyrǵan yryzdyqty jınap alyp satýmen ǵana shekteletin kásipkerliktiń keńistigi tutas eldi jarylqaı almaýy da múmkin. Eń bastysy – aýyl turǵyndarynyń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn jaqsartý. Qysy-jazy irkilissiz jumys istep, tabys tabatyn jumys orny bolsa, aýyl adamdary da tútin tútetip, baýyr basqan jerinen údere kóshpes edi. Eger eldiń bas kóterer azamattary ózderiniń kindik qany tamǵan qasıetti topyraqqa perzenttik kóńilin aýdaryp, qamqorlyq jasaıtyn bolsa, týǵan eldiń tuǵyry bıikteı bereri sózsiz. Qazir munda adamdarǵa qolaıly jaǵdaı jasalǵan. Injenerlik jeliler tartylypty. Jańa jol qurylysy aıaqtalǵan.
Osy aýdannyń Sofıevka aýyly da «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasynyń sharapatyn kórip otyr. Aınaldyrǵan 2,5 jyldyń ishinde birneshe áleýmettik jobalar júzege asyrylypty. Kúrejoldar jóndeýden ótkizilgen. Oqtaýdaı túzý jańa joldar salynǵan, aýyl kósheleri jaryqtandyrylǵan. Biz Sofıevka aýylynda bolǵanymyzda, aýdannyń 95 jyldyǵyn atap ótýge daıyndyq jumystary júrgizilip jatyr eken. Aýmaǵy atshaptyrym aýyldyq klýbtyń ishinde el mereıin ósirsem dep tabany tastan taımaǵan tarlanbozdaı ilkimdi eńbek etken erlerdiń jylnamasy jazylypty. Sýretteri qoıylǵan. Nesi bar, keıingi jasty adal eńbekke baýlıtyn, óz elin ózegi talyp súıetin, eljandylyqqa úndeıtin ádemi mysal. Aıtpaqshy, Sofıevka aýylynda kópten beri klýb úıi bolmaǵan eken. О́tken jyly 3,5 myń turǵyny bar aýyl úshin aq túıeniń qarny jarylǵan qýanyshty sát oryn alǵan.
– О́tken jyly klýbqa «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy boıynsha 500 mln teńge qarajat bólinip, kópten kútken armanymyz oryndaldy. Jumys jandanyp sala berdi. Birden on úıirme uıymdastyrdyq. Onyń ishinde dombyra, bı jáne sporttyq baǵyttaǵy úıirmeler bar. Yqylas ta kúshti. Qazir aýyldyń 300-ge jýyq balasy osy úıirmelerde tárbıelenip otyr, – deıdi mádenıet úıiniń meńgerýshisi Aınur Súleımenova.
2021 jyldan bastap aýyldyń ár kóshesine jol tóselgen. Aýyldyq okrýg ákimi Bekzat Súgirálıevtiń aıtýyna qaraǵanda, aýyl ishindegi joldyń 19 shaqyrymy kúrdeli jóndeýden ótkizilgen. Bul jumys áli de jalǵasyp jatyr. Keıingi aılarda taǵy da 15 shaqyrym jolǵa asfalt jamylǵy tóselgen. Jol boıyna belgiler qoıylǵan. Qyrkúıek aıynda «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy sheńberinde bólingen qarajatqa kóshe shamdary ornatylmaq.
Osydan 2 jyl buryn jalpy quny 280 mln teńge bolatyn joba júzege asyrylyp, dárigerlik-feldsherlik ambýlatorııa salynǵan. Qazir onda 8 medısına qyzmetkeri jumys isteıdi. Mine, osylaısha, Astanany jaǵalaı qonǵan eldi mekenderdiń ajary kirip, sáýlelenýde. Qamqorlyqty kórip otyrǵan aýyl adamdary da irgeli isterdiń tóńireginde toptasyp, yntymaǵy uıyp otyr. Jalpaq jurt jaqsy isterge qumartyp, el mereıin asyryp jatsa, ortaq istiń de asyǵy alshysynan túspeı me?
Aqmola oblysy