2021 jyly ótken halyq sanaǵynyń nátıjesinde Reseıde 591 myń qazaq turatyny belgili boldy. Al beıresmı derekkózder 1 mıllıonǵa jýyq qazaq bar degen boljam aıtady. Reseılik qandastarymyz qoǵamdyq ómirdegi belsendiligimen erekshelenedi. Olardyń qurǵan qoǵamdyq uıymdary ulttyń birligin arttyrý, tilimiz ben mádenıetimizdi damytýǵa zor úlesterin qosyp jatyr. Sport salasynda da salamatty ómir saltyn nasıhattap júrgen belsendi jastar az emes. Solardyń biri – reseılik qazaq jastary arasynda shaǵyn fýtbol lıgasyn qurýǵa bastamashy bolǵan Renat Sársenov «Egemen Qazaqstan» gazetine arnaıy suhbat berdi.
– Renat, aldymen ózińizben jaqynyraq tanyssaq. Qaı jerde dúnıege keldińiz? Qaıda bilim aldyńyz?
– Men Volgograd oblysynyń Pallasovka aýdany Komsomol kentinde dúnıege kelgenmin. Osy aýdandaǵy Qaısaq aýylynda orta mektepti bitirip, Volgograd medısına kolledjinde arnaýly orta bilim aldym. Sondaı-aq Volgograd memlekettik dene shynyqtyrý akademııasyn aıaqtap, joǵary bilimge ıe boldym. Súıegim – Torańǵyl Begis.
– Siz Reseı qazaqtary arasynda shaǵyn fýtbol lıgasyn qurdy dep estidik. Sol jaıynda tolyǵyraq aıtyp berseńiz.
– Eń alǵash ret 2010 jyly shaǵyn fýtboldan qazaqtar arasynda Reseı chempıonatyn uıymdastyrý týraly ıdeıa paıda bolǵan edi. Ol ýaqytta men Volgogradta turatynmyn. Degenmen osy oıymdy Máskeýge kóship kelgennen keıin ǵana júzege asyrýǵa múmkindik týdy. Osylaısha, 2022 jyly «Reseı qazaqtarynyń fýtbol lıgasy» qoǵamdyq uıymyn qurýǵa bastamashy boldym. Maǵan bul jumystardy uıymdastyrýǵa Sarytaý oblysynyń týmasy, bokstan sport sheberi Mergen Esenǵalıev pen Máskeýdiń fýtbol salasynda tanymal tulǵa Nurlan Beketov kómek kórsetti.
– Qandaı da bir jarystar ótti me?
– Árıne, osy aǵalarymyzdyń qoldaýymen byltyr mamyr aıynda tuńǵysh týrnırimizdi uıymdastyrdyq. Keńes Odaǵynyń Batyry Álııa Moldaǵulovany eske alýǵa arnalǵan shaǵyn fýtboldan Máskeý kýbogine tek qazaqtardan quralǵan 8 komanda qatysyp baq synady. Alǵashqy jarysty sátti ótkizgennen keıin Máskeý qalasynda qazaqtar arasynda shaǵyn fýtboldan Tuńǵysh Reseı chempıonatyn uıymdastyrýǵa sheshim qabyldanyp, byltyr qyrkúıek aıynda ol da joǵary deńgeıde ótti. Birinshilikke Astrahan, Volgograd, Sarytaý, Samar, Máskeý, Orynbor, Omby oblystary men Altaı Respýblıkasynan komandalar qatysyp, ózara kim myqtyny anyqtady.
Biz munymen toqtap qalmaı, jýyrda ǵana 22-23 tamyz kúnderi Omby qalasynda ekinshi Reseı chempıonatyn uıymdastyrdyq. Oǵan elimizdiń 9 óńirinen 19 komanda qatysty. Jastar arasyndaǵy synda tájirıbeli ári tanymal jattyqtyrýshy Manarbek Jańabekov bastap kelgen Túmen oblysynyń «Qaırat» komandasy chempıon atansa, ardagerler arasynda «Omby» quramasy qarsylas shaq keltirmedi. Osy jarystyń bas demeýshisi bolǵan Jeńis Sadýovqa, tehnıkalyq demeýshisi Qaırat Eleýtaev basqaratyn «Omby» fýtbol lıgasyna jáne «Omby qazaqtary» qoǵamdyq uıymynyń jetekshisi Qýanysh Eleýtaevqa alǵysymyzdy bildiremiz.
– Áńgimemizdi Reseıdegi qandastarymyzdyń turmys-tirshiligi jaıynda jalǵastyrsaq. Qazir jaǵdaılaryńyz qalaı? Ana tilimizde sóıleısizder me, dinimizdi, salt-dástúrlerimizdi qandaı deńgeıde ustanasyzdar?
– Bul jaqtaǵy qazaqtardyń turmysy jaqsy. Kóppen teń qatarda ómir súrip jatyrmyz. Qandastarymyz mádenıet jáne sport salasyndaǵy qoǵamdyq is-sharalarǵa belsendi qatysyp turady. Tilge kelsek, ókinishke qaraı, bári birdeı ana tilinde sóılemeıdi. Dindi jáne dástúrlerimizdi ustaný jaǵy ár óńirde árqalaı. Máselen, qazaqtar kóp qonystanǵan ólkelerde salt-dástúrdi joǵary deńgeıde ustanady.
– Sońǵy ýaqyttaǵy sanksııalardan keıin turmysta, qoǵamda qanshalyqty ózgerister bar? Atamekenge qonys aýdarý týraly oı joq pa?
– О́zgerister tek qazaqtarda emes, barlyq adamnyń ómirinde bolyp jatyr. Ýkraınada qaqtyǵys bastalǵanda kóp tanysym men týysym Qazaqstanǵa kóship ketti, alaıda keıbireýi qaıtyp kelip jatty. Kimde qandaı jaǵdaı bolyp jatqanyn bilmeımin, árkimniń oıy men ustanymy ártúrli. Meniń aıtarym, Qazaqstan bizdiń tarıhı atajurtymyz bolǵanymen, biz, reseılik qazaqtar, óz ata-babamyzdyń jerinde turyp jatqan halyqpyz. Babalarymyz baıaǵy zamannan osy óńirlerdi meken etken. Sondyqtan men týyp-ósken óńir – qazaqtardyń baıyrǵy ataqonysy.
– Al jalpy Qazaq elimen qandaı da baılanystaryńyz bar ma?
– Árıne, bar. Qazaqstanda meniń týystarym turady. Sonymen birge sport salasynda aralasatyn adamdarym kóp. Osy jyldyń ózinde atajurtqa eki ret baryp qaıttym.
– Aldaǵy josparlaryńyzben bólisseńiz.
– Sport salasynda alǵa qoıǵan josparlarym óte kóp. Sonyń biri – kelesi jyly shaǵyn fýtboldan qazaqtar arasynda kezekti úshinshi Reseı chempıonatyn ótkizemiz. Onyń qaı kezde jáne qaıda ótetini aldaǵy ýaqytta belgili bolady.
– Rahmet. Tolaǵaı tabys tileımiz.