Qazir «Jetisýda týrızmdi qalaı damytsaq?» degen saýal kese-kóldeneń tur. Árıne, shyraıly ólkeniń qasıetti jerleriniń qaraýsyz qalǵany kóńilge kóleńke uıalatady. Ony ázirge eskerip jatqan jaýapty oryn joq. Al sol mańaıda turatyn aýyl turǵyndary qadirine boılaıyn dese, qoly qysqa. Qarańyz, Jetisýda 32 týrıstik nysan bar. Biraq sonyń jartysynan kóbi bosqa tur.
Shyntýaıtyna kelgende, aýyldaǵylardyń kóbi týrızm salasyn órkendetip, óz múmkindigin paıdalanyp, kásipten násip tabýǵa yntaly. Biraq yntasy bolǵanymen kásip bastaýdyń qısynyn tappaı, tapqan kúnde onyń zańdyq turǵydaǵy talaptaryn bilmeı san soǵyp júrgenderi jeterlik.
Áleýmettiń osyndaı túıtkildi máselelerine jol kórsetip, olardyń áleýetin kóterý maqsatynda «Jasyl nıettestik» qoǵamdyq birlestigi týrıstik nysandarǵa jaqyn ornalasqan eldi meken turǵyndaryn týrızm salasyn órkendetý aıasyndaǵy bızneske tartýǵa talpynyp júr. Týrıstik nysandardyń ekologııalyq ahýalyn saqtaý barysyndaǵy zańdyq talaptardy túsindirý maqsatynda eldi mekenderdi aralap semınar, trenıngter ótkizýge shyndap kiristi. Olar osy arqyly azamattyq qoǵam men qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy yntymaqtastyqty qalyptastyrýdy kózdeıdi.
Osyndaı is-shara alǵashynda Taldyqorǵan qalasyndaǵy senbilikten bastalyp, joǵary jáne arnaıy oqý orny stýdentteri arasyndaǵy tanymdyq sharalarmen jalǵasqan edi. Keıinnen Aqsý aýdanynyń Qapal aýylynda ótken semınarǵa kórshiles ornalasqan Arasan, Sýyqsaı, Kóshkental aýyldarynyń turǵyndary da qatysty. Sebebi Qapal – tarıh pen tabıǵattyń tańǵajaıybyna baı óńir. Tamshybulaq tabıǵı sý kózinen tartyp, jartas betindegi ǵalamat sýretter men tańbalar, Sheńber tas (Qalaqaı) observatorııasy, tasqa qashalǵan toǵyzqumalaq taqtasy, taý týrızmin damytýǵa qolaıly taýly aımaq, tarıhı tulǵalar jerlengen keseneler, Qapal aýylyndaǵy tarıhı úıler, taǵysyn taǵylar elimizdiń jáne sheteldik týrısterdiń qyzyǵýshylyǵyn týdyratyny anyq. Biraq aýyldyń baǵyn asyryp, ekonomıkalyq tabys ákeletin múmkindikti órkendetetin áreket kórinip turǵan joq.
«Qapal óńirindegi bir ǵana Tamshybulaqqa kelip, emdelip qaıtýdy armandaıtyn adam qanshama... О́kinishke qaraı, bul jerde týrısterdi qyzyqtyratyn nemese onyń kóńildi demalysyna jaǵdaı jasaıtyn ınfraqurylym joqtyń qasy. Sondyqtan adamdar Tamshybulaqqa kelip, sýyn iship, sýretke túsip qana qaıtyp jatady. Eger onyń mańynda qonaqúı, dámhana, dárethana, kádesyılar satatyn dúńgirshekter, kólik turaǵy, sondaı-aq týrısterdi basqa da nysandarǵa aparyp qydyrtatyn arnaıy marshrýttar ornalassa, aptalap jatatyndar kóbeıetin edi. Sol mańdaǵy turǵyndar atyn saǵattap jaldap, qurt-maıy men irimshigin, sútti shaıyn satyp qosymsha tabys tabatyn edi. Mundaı jaǵdaı Tamshybulaq qana emes, basqa da týrıstik nysandardyń barlyǵyna tán. Bizdiń maqsat – týrıstik nysandardyń mańyndaǵy aýyl turǵyndaryn zań talaptarymen tanystyrý jáne jumys istegisi keletin, biraq jolyn tappaı júrgen azamattarǵa keńes berý», deıdi joba jetekshisi Álııa Ahmedıeva.
Semınar barysynda týrıstik nysandardan jumys kózin ashýǵa qatysty tájirıbelerden bólek sol nysandardyń ekologııalyq tazalyǵyn saqtaý joldary da túsindirildi. Nesin jasyraıyq, shıpaly bulaq kózine barsań, jartastaǵy sýretterdi tamashalasań, tarıhı tulǵalardyń kesenesine táý etseń de aınalada tolyp jatqan qoqysty kóresiń. Aýyl ákimdigi, turǵyndar tarapynan qoqysty jınaý jumysy uıymdastyrylyp turǵanymen, aqysyz jumysqa kimniń yntasy bolsyn? Sondyqtan týrıstik nysandardyń tazalyǵyn qadaǵalaıtyn arnaıy qurylymdar jumys isteýi qajet-aq. Ekologııalyq jaǵdaıdy qıyndatqan áreketterdi jazalaýdy qarastyrǵan jón. Jazalaý týraly eskertýdi taqtaıshalarǵa ilip, jarnamalap qoıý kerek.
Semınarǵa qatysqan 100-ge jýyq aýyl turǵyny týrızm salasyn órkendetýge qatysty joba-josparlaryn, sol jolda kezdesetin kedergilerdi jasyrmaı aıtty.
«Týrızmdi damytý úshin talaı jobamyzdy alyp, aýyl ákimdigine kirdik. Naqty qoldaý bolsa, júzege asyrýǵa múmkindigimiz de, shamamyz da jetkilikti», deıdi Qapal aýylynyń turǵyny Baqytgúl Yrysaqyn.
Joba avtorlary barlyq usynysty zerdelep, tıisti uıymdar men memekettik organdarǵa joldap, naqty jaýabyn alyp berýge ýáde etip qaıtty.
Jetisý oblysy