Aqmolada atqarylǵan júıeli jumystar

Aqmola oblysynda aýyl sha­r­­­ýa­shylyǵymen qatar ónerká­siptik jáne ındýstrııalyq sektor belsendi damyp keledi. On aıdyń qorytyndysy boıynsha ónerkásip salasynda óndiris kó­lemi 1,4 trln teńge, ótken jylmen salystyrǵanda 13%-ǵa artqan. О́sýdiń joǵary qarqyny óńdeý salasyndaǵy óndiris kólemin 11,3%-ǵa jáne taý-ken óndirý kó­lemin 21%-ǵa ulǵaıtý esebinen qamtamasyz etilgen. Taý-ken salasynda quramynda altyny bar ken óndirýdiń arqasynda, óńdeý salasynda metallýrgııa, mashına jasaý jáne tamaq ónerkásibinde aıtarlyqtaı ósim baıqalǵan.

«Aqmola óńiriniń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy men Pre­zıdent Qasym-Jomart Toqaev qoıǵan strategııalyq mindetter men baǵyttardy iske asyrý bo­ıynsha jumys júrgizip jatyrmyz. Oblys – elimizdiń negiz­gi agrarlyq-ındýstrıaldyq aı­maqtarynyń biri. Jalpy, 10 aı­d­yń qorytyndysy boıynsha aı­maqta negizgi áleýmettik-eko­nomıkalyq kórsetkishter boıynsha oń nátıjelerge qol jetkizildi. Aýyl sharýashylyǵy óndirisi –  aımaq damýynyń basym baǵyty. Jyl saıyn elimizdiń joǵary sapaly azyq-túlik bıdaıynyń tórtten birin óndiretin jetekshi aýyl sharýashylyǵy óńirleriniń biri ekenimiz málim. О́kinishtisi, qolaısyz aýa raıy egin naýqany­na keri áserin tıgizdi. Soǵan qa­ra­mastan 3 mln tonnadan asa astyq jınaldy. Bul ishki qa­jet­­ti­ligimizdi qamtamasyz etýge múm­kindik berdi», dedi óńir basshysy.

Úkimet tarapynan kórsetilgen qoldaýdyń kómegimen zardap shekken fermerlerge jan-jaq­ty kómek kórsetilgen.

«Sýb­sıdııa­laýdyń barlyq baǵyttary boıynsha bereshekti jabý (Úki­mettiń rezervinen qosymsha 16,1 mlrd teńge bólindi, onyń jal­py somasy 62,6 mlrd teńge­ge jetkizildi); kredıttik mindet­teme merzimin uzartý (3% kólemin­de bankilik yntalandyrýdy óteý arqyly 1 jylǵa); aýyl sharýa­shylyǵy ónimderine qolaıly satyp alý baǵalaryn belgileý sııaq­ty sharalar qolda­nyldy (3-synypty bıdaı úshin 120 myń teńge jáne 4-synypty bıdaı úshin 105 myń teńge mólsherinde). Atalǵan sharalar kelesi jyldyń kóktemgi egisine sapaly daıyndalýǵa múm­kindik beredi. Al mal sharýa­shylyǵynda et óndirý 168 myń tonnaǵa deıin artty, 350 myń tonna sút, 608 mln danadan asa taýyq jumyrtqasy óndirildi», dedi M.Ahmetjanov.

О́ńdeý kásiporyndaryn shıki­zatpen qamtamasyz etý úshin bir­qa­tar jumys atqarylǵan. Mal basyn arttyrý arqyly 46 et jáne 5 taýarly sút fermasy qury­lypty.

«Osy jyly ınvestısııalyq jobalardy jeńildikpen nesıeleý baǵdarlamasy bastaldy. 15 mlrd qoljetimdi nesıege jeti arnaıy taýarly-sút fermasyn ashý jos­parda bar. 7 myń saýyn sıyry bolatyn bul sharýashylyqtar Aqkól, Astrahan, Arshaly, At­ba­sar, Býrabaı, Zerendi jáne Selınograd aýdandarynda ashylady. Bizdiń aımaq respýb­lıka boıynsha qus etin óndirýde kósh­basshylardyń biri ekenin de aıtqym keledi.

Este bolsa, Prezıdent óz Jol­­­­daýynda 3 jyldyń ishinde agro­­ónerkásip kesheninde óńdeý óni­miniń úlesin 70%-ǵa deıin art­tyrý jóninde tapsyrma berdi. Bú­gingi tańda bul kórsetkish, óki­nish­ke qaraı, 28%-ǵa ǵana jetti. Qoıyl­ǵan mindetti oryndaý úshin bar­lyq sharalardy qoldanyp ja­tyr­myz. Oblysta 73 óńdeý kásip­orny jumys isteıdi, 8 paıyz ósim­m­en 184 mlrd teńgege tamaq ónim­deri óndirildi», dedi oblys ákimi.

О́ńirde 2026 jylǵa deıin 290 mlrd teńgege 71 ınvestısııalyq jobany iske asyrý qolǵa alynǵan. Bul jobalardy iske qosý shıki sút óndirýdi jylyna – 45 myń, ettiń barlyq túrin óndirýdi – 62,1 myń, ósimdik maıyn óndirýdi 54 myń tonnaǵa arttyrýǵa múmkindik beredi. Jalpy, aımaqta aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeý áleýeti jetkilikti.

«Osylaısha, ózimizdiń jáne Astananyń da qa­jettiligin ja­ba­myz. 130 kásip­ornymyz elor­da­nyń 44 iri saý­da ortalyq­ta­ryna taza jáne eko­logııalyq ónim­derin jetkizedi. Bul – shamamen 38 myń tonna sút, 25 myń tonna et, 210 mln dana ju­m­yrt­qa. Biz bul jumysty odan ári de jalǵastyramyz. Aýyl turǵyndaryna baǵyttalǵan «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy iske asy­­rylýda. О́z isin damytýǵa qol­­je­timdi jáne paıdaly nesıe alý jaqsy múmkindik beretin baǵ­­dar­lama. Oǵan 1,2 mlrd teńge bó­lind­i. Bul – 215 jańa jumys orny jáne 198 bıznes-jobasy. Kelesi jyldyń 210-230 bıznes jobasyna 2 mlrd teńge qarajat josparlanyp otyr. Igi ister jalǵasyn tabady», dedi óńir basshysy.

Bıyl aımaqqa 530 mlrd teńge­den asa ınvestısııa tartyldy. Jeke ınvestısııalyq jobany iske asyrý kórsetkishterdiń ósýine jol ashady. Nátıjesinde 185 mlrd teńgege 154 joba iske asty. «1,5 myń aqmola­lyq jańa jumys oryndary­na ıe boldy. Salynǵan ınvestısııanyń jartysynan kóbi jańartylatyn energııa kózderi salasyna tartyldy. Olar – Arshaly aýdanynda or­nalasqan qýaty 150 MVt oblystyń eń iri jel elektr stan­sa­synyń «Boreı Energo» birinshi kezeńi paıdalanýǵa berildi. Zerendi jáne Ereımentaý aýdandarynda jalpy qýaty 30 MVt-tan asatyn 3 jel elektr stansasy iske qosyldy. Al Qosshy qala­synda 7,5 mlrd teńgege mektep- gımnazııa salyndy.

Iri jobalardyń ishinen jel­toqsan aıynda Qosshyda «IL Tov» JShS qus etin óńdeý zaýytyn iske qosty. Aqkól aýdanynda «Sirius Plus» emdeý-saýyqtyrý qo­naq­úı keshenin turǵyzyp, ju­mysyn bastady. Jalpy, 2023 jy­ly ınvestısııa kólemi 240 mlrd teńgeden asatyn 223 joba ha­lyq ıgiligine qyzmet etýge kiristi.

Aqmola oblysy erekshe ın­vestısııalyq tartymy bar aı­maq ekenin atap ótkim keledi. Ne­gizgi faktor retinde, aımaqtyń geografııalyq ornalasýy jáne Astanaǵa jaqyndyǵy. Kókshetaý men Astana arasyndaǵy zamanǵa saı avtoban, temirjoldyń bolýy ınvestorlardy tartýǵa múm­kindik beredi. Árıne, adamı resýrs ta oǵan oń áserin tıgizedi. Sebebi búgingi tańda oblysta resmı halyq sanynyń 7,5%-ǵa ósýi baıqalady. Biz, halyqtyń ıgi­ligi úshin, jańa ınvestorlarmen tyǵyz jumys isteýge daıynbyz», dedi M.Ahmetjanov.

Kásipkerlikti qoldaýdyń ult­tyq jobasy aıasynda sońǵy eki jylda 66 mlrd teńgeden asa qarjyǵa 1 900 joba kelisildi. Ná­tı­jesinde, bıýdjetke salyq tó­lem­­deri 39 paıyzǵa artyǵymen tús­ken. Shaǵyn jáne orta kásip­ker­lik sýbektilerimen 7 myńnan asa jańa jumys orny ashyldy.

«О́ńirdiń basym baǵyttyń biri týrızm salasyn damytý bolyp tabylady. Shýchınsk-Býrabaı ký­rort­tyq aımaǵyna álemniń ár túk­pirinen jylyna bir mıl­lıonǵa jýyq týrıst keledi. Ob­lys­ta týrızmdi damytýǵa baǵyt­talǵan 23 mlrd teńgege 65 ınves­tısııalyq joba tabysty iske asyrylýda.

Memlekettik qoldaýdyń ar­qa­synda jyl saıyn saly­nyp jatqan úılerdiń sany artyp keledi. Bıyl 52 kóppáterli tur­ǵyn úı qurylysy qarasty­ryl­­ǵan. Onyń ishinde 13 jal­ǵa beriletin, 37 kredıttik jáne At­basar qa­la­synyń sý tas­qy­ny qaýipti aı­maqtarynan turǵyn­da­­ryn kóshi­rý úshin TJ jelisi bo­ıyn­­sha salynǵan 2 turǵyn úı bar.

Al jol jelisin jaqsartý bo­ıynsha úlken jumystar atqa­­rylyp jatyr. Osy jyly jer­gi­likti mańyzy bar 1 000 km-ge jýyq joldy jóndeý josparlanǵan. Keıingi eki jylda 2 myń km-den asa jergilikti jol salyndy jáne jóndeldi, onyń 900 km-y aýyldyq jerlerde.

Sondaı-aq 2025 jylǵa qa­raı halyqty sapaly aýyz sý­men jabdyqtaýǵa 100% qolje­timdilikti qamtama­syz etý úshin 65 aýylda ortalyq­tandyrylǵan sýmen qamtamasyz etý nysanyn salý, onyń ishinde 38 aýyl úshin JSQ ázirlendi, 27 aýyl – ıgerý satysynda, 105 aýylda sý­dy tazartýdyń keshendi blok-­modýlderin ornatý nemese súz­gi­lerdi ornata otyryp uńǵy­ma­lar­dy burǵylaý sharalary qaralǵan.

Memleket basshysy áleýmet­tik salaǵa erekshe kóńil bóledi. «Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy sheń­berinde 38 aýyldyq eldi mekende ambýlatorııalyq-emhanalyq uıymdar salý kózdelgen. Sony­men qatar Stepnogor jáne At­ba­sar kópsalaly qalalyq aýrý­hana­laryn jańǵyrtý jos­par­la­nyp jatyr», dedi óńir basshysy.

Oblysta bilim berý salasyn­daǵy obektilerdi paıdalanýǵa berýge baılanysty oblysta úsh aýysymda oqytý máselesi tolyq sheshimin taýypty. Osy jyly 5 mektep jáne Aqkól qalasynyń №4 orta mektebine japsarjaı salynyp, paıdalanýǵa berilgen. 2,5 myń oqýshyǵa arnalǵan 6 mekteptiń qurylysy jalǵasyp jatyr. Olardyń qatarynda jyl sońyna deıin 3 mektep jáne Kókshetaý qalasynyń №4 arnaıy mektep-ınternatyna japsarjaı salynady. Sonymen qatar «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda 2025 jylǵa deıin 22,6 myń oqýshy ornyna 18 mektep salý josparda bar.