Elimizdiń birqatar zańdaryna engizilgen ózgerister jańa jyldan bastap kúshine enedi. Oǵan sáıkes, eń tómengi jalaqy mólsheri ósedi, jalpyǵa birdeı deklarasııalaýdyń úshinshi kezeńi bastalyp, balalar Ulttyq qordyń ınvestısııalyq kirisiniń bir bóligin alady. 2024 jyldyń 1 qańtarynan bastap taǵy qandaı ózgerister bolady? Bul týraly Egemen.kz materıalynan oqı alasyzdar.
2024 jyly Qazaqstanda eń tómengi zeınetaqy, jalaqy jáne eń tómengi jalaqy kórsetkishteri ózgeredi.
2024-2026 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly zańǵa sáıkes eń tómengi jalaqy 85 myń teńge, memlekettik bazalyq zeınetaqy tóleminiń eń tómengi mólsheri 28 215 teńge, eń tómengi zeınetaqy 57 853 teńge, aılyq eseptik kórsetkish 3 692 teńge bolady. Bazalyq áleýmettik tólemderdi esepteý úshin kúnkóris mınımýmy 43 407 teńgeni quraıdy.
Aılyq eseptik kórsetkish mólsheriniń ulǵaıýyna baılanysty memlekettik bajdyń mólsherleri ózgeredi.
Osylaısha, Qazaqstan Respýblıkasy azamatynyń pasporty úshin memlekettik baj kelesideı bolady:
24 bet – 14 768 teńge (4 AEK) (16 jasqa deıingi balalar úshin);
36 bet – 29 536 teńge (8 AEK);
48 bet – 44 304 teńge (12 AEK);
Qazaqstan Respýblıkasy azamatynyń jeke kýáligin, sheteldiktiń Qazaqstan Respýblıkasynda turýǵa yqtııarhaty – 738,4 teńge (0,2 AEK). Qazaqstan Respýblıkasy azamatynyń bir jyl ishinde eki retten artyq kýálik joǵalýyna baılanysty – 3 692 teńge (1 AEK), azamattyǵy joq adamnyń jeke kýáligi úshin – 29 536 teńge (8 AEK).
Eń tómengi jalaqynyń ósýi jalaqysy tómen jumysshylarǵa áser etedi. Sondaı-aq jalaqy deńgeılerin belgileý kezinde eń tómengi jalaqy kórsetkishin paıdalanatyn jumys berýshiler basqa sanattaǵy jumyskerlerdiń jalaqysyn sanataralyq biliktilik júıesin eskere otyryp qaıta qaraıdy.
Osynyń arqasynda ártúrli menshik nysanyndaǵy kásiporyndarda barlyq salalarda jumys isteıtin 1,8 mıllıonǵa jýyq jumysshynyń, onyń ishinde 350 myńǵa jýyq bıýdjettik qyzmetkerdiń aqshalaı kirisi artady.
2024 jyldyń 1 qańtarynda jalpyǵa birdeı deklarasııalaý naýqanynyń úshinshi kezeńi bastalady. Elimizde memlekettik qyzmetkerler men olarǵa teńestirilgen tulǵalar, kvazımemlekettik sektor qyzmetkerleri men jubaılarǵa qatysty jalpy deklarasııalaýdyń eki kezeńi ótti. Barlyǵy 2,6 mıllıon adam qamtylǵan.
2024 jyldyń 1 qańtarynan bastap Qazaqstanda Ulttyq qordyń ınvestısııalyq kirisiniń bir bóligin balalarǵa esepteýdi kózdeıtin «Ulttyq qor – balalarǵa» jobasyn iske asyrý bastalady.
Ulttyq qordan balalardyń arnaıy jınaq shottaryna aýdarylǵan qarajatty bolashaqta turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartýǵa nemese bilim alýyna jumsaýǵa bolady. Turǵyn úı satyp alýǵa nemese jaqsartýǵa Qazaqstan aýmaǵynda ǵana ruqsat etilgen, al bilim alý úshin sheteldik oqý ornynda oqýǵa múmkindik bar. Bala 18 jasqa tolǵanǵa deıin esepke jazylǵan qarajat Ulttyq qorda bolady jáne Ulttyq bank qarjy quraldaryna ınvestısııalaýdy jalǵastyrady. Balanyń týǵan kúninen nemese Qazaqstan azamattyǵyn alǵan kúninen bastap 18 jasqa tolǵanǵa deıin onyń baǵdarlamaǵa qatysqan tıisti merzimi úshin árbir balanyń shotyna birdeı soma aýdarylyp turady. Shotta jınaqtalǵan qarajatty balalar 18 jasqa tolǵannan keıin ǵana paıdalanýǵa múmkindik beriledi. Alaıda balalar azamattyqty ózgertken jaǵdaıda bul quqyǵynan aıyrylady.
2024 jyldyń 1 qańtarynan bastap zııandy eńbek jaǵdaılarynda jumys isteıtin qyzmetkerlerge ónerkásip pen salalardy damytýǵa qosqan qomaqty úlesin eskere otyryp, zeınetkerlik jasqa jetkenge deıin 55 jastan bastap arnaıy áleýmettik tólemderdi engizý josparlanýda. Qyzmetkerdiń densaýlyǵyna keltirilgen zııannyń dárejesi eskeriledi.
Osyǵan baılanysty «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qoǵamdyq birlestikter máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy aıasynda tásilder ázirlendi.
Zań jobasynda tórt tólem kózinen turatyn MKQK qarastyrylǵan, onyń biri respýblıkalyq bıýdjetten tólenetin arnaıy kásibı memlekettik járdemaqy.
Sonymen qatar qyzmetkerlerge qoldanystaǵy zeınetaqy jınaqtaryn eskere otyryp, mindetti zeınetaqy jarnalary arqyly BJZQ-dan tólemder alý quqyǵy berilgen.
Tólemder zeınetkerlik jasqa deıin tólenedi. Arnaıy áleýmettik tólemderdi alý úshin sizge zııandy eńbek jaǵdaılary bar jumystan shyǵý qajet bolady. Iаǵnı, qyzmetkerler jeńil jumysqa aýysa alady (eńbekaqy men járdemaqy alady) nemese eńbek demalysyna shyǵyp, zeınetaqy taǵaıyndalǵanǵa deıin tólemderdi ala alady.
Ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdarǵa shaǵyn kásipkerlik sýbektilerin tekserýge salynǵan moratorıı merzimi 2024 jyldyń 1 qańtaryna deıin uzartyldy.
2024 jyldyń 1 qańtarynan bastap shaǵyn jáne mıkro bıznesti tekserýge arnalǵan moratorıı toqtatylady. Osylaısha, baqylaýdyń barlyq salalarynda táýekelderdi basqarý júıesi engiziledi.
Sondaı-aq jańa jyldan bastap Qazaqstanda Biryńǵaı jıyntyq tólem (BJT) joıylady. Ol jyldyq tabysy 4,1 mıllıon teńgeden aspaıtyn azamattar úshin engizildi. Biryńǵaı jıyntyq tólem 2019 jyldan 2023 jylǵa deıin, ıaǵnı ýaqytsha qabyldanǵan edi. Ol 2023 jyldyń 31 jeltoqsanynda aıaqtalady.
Osyǵan baılanysty Biryńǵaı áleýmettik tólemdi tóleıtin azamattar 2024 jyldan bastap jeke kásipker bolyp, tıisti salyq rejımin tańdaýy qajet.
Aıta keteıik, 2024 jyldyń 1 qańtarynan bastap jumys berýshiniń mindetti zeınetaqy jarnalaryn óz qarajaty esebinen 2024-2028 jyldar aralyǵynda 1,5%-dan 5%-ǵa deıin kezeń-kezeńimen jumyskerleriniń paıdasyna aýdarý bastalady.
Osylaısha, zeınetkerlikke shyqqan kezde bul jumyskerler qosymsha jınaqtaýshy zeınetaqy tólemimen qamtamasyz etiletin bolady.
Bul shara jas býyndy qoldaýǵa baǵyttalǵan, olardyń zeınetaqy mólsheri olardyń zeınetaqy aýdarymdaryna tikeleı baılanysty bolady. Olardyń zeınetaqysy úsh komponentten: memleketten bazalyq zeınetaqy, jınaqtaýshy zeınetaqy – Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryna aýdarymdar esebinen jáne shartty-jınaqtaýshy zeınetaqy – jumys berýshilerdiń jarnalary esebinen bolady.
JMZJ engizý, ásirese, yntymaqty ótili joq (1998 jylǵa deıin) nemese yntymaqty júıedegi ótili az azamattar úshin ózekti.
Sonymen qatar jańa jyldan bastap gaz jabdyǵy bar kólikterde arnaıy sáıkestendirý belgisi bolýy kerek. О́zgeris Ishki ister mınıstriniń 2023 jylǵy 30 maýsymdaǵy buıryǵymen bekitilgen Jol qozǵalysy erejelerinde boldy.
Lep belgisi jáne «GAS» degen jazýy bar, sary tústi úshburysh nyshan gaz ballondy jabdyǵy bar kólikterdiń barlyǵyna japsyrylýy tıis. Sondaı-aq bul belgi jabyq parkıngterge kirgende avtokólik ońaı tanylatyndaı etip ornatylýy qajet. Bul gazben júretin kólikterdiń jabyq turaqtarǵa qoıylmaýyn baqylap, turǵyndardyń qaýipsizdigin saqtaýǵa kómektesedi.
Sonymen qatar jeke basyn kýálandyratyn qujattardy alǵan kezde saýsaq izderin tapsyrý rásimi bastalady. Ázirge bul prosess Qazaqstan azamattary úshin erikti bolady. Biraq elimizge keletin sheteldikter úshin bul mindetti bolmaq.
1 qańtardan bastap Qazaqstanda erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtardy paıdalanǵany úshin tólemniń jańa mólsherlemesi engiziledi. Bul «Býrabaı» memlekettik ǵylymı-óndiristik kásipornyna da áser etpek.
2024 jylǵa arnalǵan alym mólsherlemeleri mynalarǵa negizdeledi:
– jaıaý júrginshiden – 0,1 AEK (369 teńge);
– motosıkl, moped, kvadrosıkl úshin – 0,2 AEK (738 teńge);
– jeńil avtokólikke – 0,3 AEK (1 108 teńge);
– syıymdylyǵy 16 orynǵa deıingi shaǵyn avtobýstar men júk kólikteri úshin – 1 AEK (3 692 teńge);
– 32 orynǵa deıingi avtobýstar úshin – 2 AEK (7 384 teńge);
– 32-den astam oryndyq avtobýstar úshin – 3 AEK (11 076 teńge).
Onyń ishinde jeke/zańdy tulǵalardyń avtokólikterinen tólem ulttyq park aýmaǵynda bolǵan árbir kún úshin alynady.