Jańa jyl – álemdegi eń kóne mereke. Ǵalymdardyń pikirinshe, bul dástúr bizdiń zamanymyzdan burynǵy IV myńynshy jyldyń sońynda órkenıet paıda bolǵan Mesopotamııa jerinen bastaý alǵan. Al mysyrlyq pıramıdalardan bizdiń zamanymyzdan III myń jyl buryn jasalǵan «Jańa jyldyń basy» degen jazýy bar ydys tabylǵan. Bundaı qyzyqty derekter bilim-all.kz saıtynda jarııalandy, dep jazady Egemen.kz.
Jańa jyldy ejelgi halyqtar alqaptaǵy jumystar bastalatyn naýryz aıynda merekelegen. Sondyqtan ejelgi rımdikter naýryzdy jyldyń alǵashqy aıy sanaǵan. Bizdiń zamanymyzǵa deıingi 46-jylda Rım ımperatory Iýlıı Sezar 1 qańtarǵa aýystyrǵan. Onyń atymen atalǵan Iýlıandyq kúntizbe búkil Eýropaǵa taraldy.
Keńes Odaǵynda 1927-1936 jyldary jańa jyldy toılap, shyrsha tigýge tyıym salynyp, 1937 jyly Stalınniń buıryǵymen 1 qańtarda shyrsha tigilip, jańa jyldy toılaýǵa ruqsat berilgen.
Fransııada 755 jylǵa deıin Jańa jyl – 25 jeltoqsan sanalyp, 1564 jyldan bastap IH Karl patshasynyń buıryǵymen jyl basy retinde 1 qańtar belgilengen eken.
Anglııada Jańa jyl 25 naýryz toılanyp, 1752 jyly ǵana 1 qantarǵa aýystyrylǵan.
Qytaıda Jańa jyl qańtar aıynyń aıaǵy – aqpan aıynyń basynda merekelenedi. Kóshede barabandar, temir tárelkeler soǵylyp, feıerverkter atylyp, mereke saltanatyn bılegen aıdaharlar sherýi bastaıdy eken. Dastarqanǵa týralǵan narsıs gúlin qoıý dástúrge aınalǵan. Atalǵan elde Jańa jyl merekesi on bes kúnge sozylady.