IT-diń atasy dúnıeden ótti

Nıklaýs Vırt 1934 jyly 15 aq­panda Shveısarııada dúnıege kelgen. IT atasynyń baǵdarlamalaý tili aıqyndyq, qarapaıymdylyq jáne tıim­diligimen  erekshe. Vırt  baǵdar­lamalaý tilderi naqty bekitilgen erejeler jıyntyǵyna aınalýy kerek dep eseptegen. Sol maqsatyna jetý úshin 1968 jyly úlken top jasaqtap, ataqty fızıktiń qurmetine qoıylǵan «Paskal» til jobasyn daıyndady. Birshama eńbekten keıin ártúrli plat­formalarǵa ótýge múmkindik beretin aralyq p-kody bar Paskal mashınasy sıfrlyq álemge aıaq bas­ty.  Solaı 1970 jyly Nıklaýs Vırt Paskal baǵdarlamalaý tilin qurdy. Onyń negizinde Object Pascal jáne Delphi dúnıege keldi. Ǵalym bul týraly «Men ómir boıy baryn­sha kúshti, biraq sonymen qatar múmkindiginshe qarapaıym tildi damytýdy maqsat ettim» degen edi. Qazirgi kezde barlyq derbes kom­pıýterler osy tilde jumys at­qa­rady. Paskal tilinde jazylǵan baǵdar­la­manyń durystyǵy kompıý­terde jeńil tekseriledi jáne jiberilgen qate tez túzetiledi. Bul baǵdarlamalaý tiliniń basty maqsaty – stýdentterge kásibı baǵdarlamalaýdy úıretý. Degenmen kúrdeli praktıkalyq máselelerdi sheshýge de jaramdy boldy.  1990 jyldary ol eń kóp taralǵan algorıtmdik tilderdiń birine aınaldy. Álemdi tez jaýlaǵan  kommersııalyq alǵashqy baǵdarlamalaý tili bolyp tarıhta qaldy.

Vırt – sondaı-aq Euler, PL 360, ALGOL w, Modula jáne Oberon til­deriniń de avtory. Ol kompıýter­ge qatysty nebir ázirlemelerdi daıyn­daıtyn «Xerox PARC» zerthana­synda da jumys istegen. 1984 jyly ınformatıka boıynsha álemdegi eń bedeldi syılyq «Tıýrıng» syıly­ǵy­nyń laýreaty boldy. Sten­ford ýnıversıtetinde, Sıýrıh ýnıversıtetinde, ETHZ-de  qanshama jyl boıy adal jumys istedi. Nıklaýs Vırt álemniń birneshe eliniń qurmetti doktory.