Atyraý oblysynda kámeletke tolmaǵandar quqyǵyn qorǵaıtyn 11 komıssııa bar. Byltyr bul komıssııalarda 1 624 másele qaralǵan. Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Erlan Slambekovtiń aıtýynsha, jasóspirimderdiń sabaqtan tys kezde quqyq buzýshylyq jasaıtyny anyqtalyp otyr.
Oblys ákiminiń orynbasary Jasulan Bısembıevtiń pikirine súıensek, byltyr ózine-ózi qol jumsaýǵa beıim jasóspirimder sany artqan. Kórsetkish burnaǵy jylmen salystyrǵanda eki ese ósken. Naqtylaı aıtqanda, 38 bala óz-ózine qol jumsamaq bolǵan. О́kinishke qaraı, 9 jasóspirimge jaqyndary tarapynan der kezinde kómek berilmegen. Máselen, ata-anasyna renjigen 14 jasar qyz ben 15 jasar ul bıikten sekirip ketti. Biri kópqabatty úıden, ekinshisi kópirden qulaǵan.
Sýısıd – qazaq qoǵamyn alańdatyp otyrǵan áleýmettik kesel. Ásirese – jasóspirimderdiń ózine-ózi qol jumsaýǵa umtylatyny alańdatady. Al onyń sebebi nede?
«Taldaý kórsetkendeı, kóz jumǵan balalardyń basym kópshiligi tolyq ári aýqatty otbasynan shyǵyp otyr. Alaıda júrgizilgen zertteýlerge sáıkes, mundaı áreketke ata-anasymen, keıde dostarymen kelispeı qalǵan balalar beıim eken. Sondyqtan ata-analar balalarymen meılinshe ashyq sóıleskeni jón. Olarmen kóbirek ýaqyt ótkizip, syrlasyna aınalýy kerek», deıdi J.Bısembıev.
Bıyl Jylyoı aýdanynda kámeletke tolmaǵandar arasynda bir sýısıd pen 2 quqyq buzýshylyq tirkeldi. Osyǵan baılanysty bilim basqarmasy mamandarynyń atalǵan aýdandaǵy № 8, 9 jáne 18 orta mekteptegi tárbıe jumysyn zerdeleýi kezinde birqatar kemshilik anyqtaldy.
«Bilim ordalarynda normatıvtik-quqyqtyq qujattamalar talapqa saı jasaqtalmaǵan. Synyp jetekshileriniń, psıhologter men áleýmettik pedagogterdiń, tálimgerlerdiń kámeletke tolmaǵandardyń quqyǵyn qorǵaýǵa baılanysty birde-bir otyrysy josparlanbaǵan. Jasóspirimderdiń quqyǵyn qorǵaý jáne quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý jumystarynyń monıtorıngisi shyǵarylmaǵan. О́tken eki oqý toqsanynda quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý boıynsha birde-bir synyp saǵaty ótpegen», deıdi E.Slambekov.
Bul másele oblystyq polısııa departamentiniń basshylaryn da alańdatyp otyr. Degenmen departament bastyǵynyń birinshi orynbasary Ábdiǵanı Seıdýalıevtiń málimetinshe, jyl basynan beri jasóspirimderdiń qatysýymen jasalǵan qylmys sany 6,4 paıyzǵa tómendegen. Qylmystyń basym bóligin 18 jasqa tolmaǵan jasóspirimder jasaǵan.
«Polısııa bólimderine 6 427 jasóspirim jetkizilip, kámeletke tolmaǵan 6 355 balanyń zańdy ókili ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Ishki ister organdarynyń esebine 204 jasóspirim, 69 jaısyz otbasy alyndy. Bala tárbıesimen aınalyspaǵany úshin 5 jaısyz otbasy ata-analyq quqyǵynan aıyryldy. Al 10 otbasynyń ata-analyq quqyǵy shekteldi», dedi Á.Seıdýalıev.
Oblys ákimi Serik Shápkenovtiń pikirinshe, jasóspirimder jasaǵan qylmysqa ata-anamen birge bilim ordalarynyń basshylary da jaýap berýi qajet. Mektepterdegi ıývenaldy polısııanyń jumysyn júıelep, oqýshylarmen jumys isteıtin psıhologtiń sanyn kóbeıtken jón. Al aýdandarda kámeletke tolmaǵandarmen beıimdeý ortalyǵyn ashý kerek.
«Jasóspirimder qylmysynyń 75 paıyzy Atyraý qalasynda tirkelip otyr. Biraq qalada jasóspirimder jasaýy múmkin quqyq buzýshylyqqa qarsy barlyq múmkindik bolsa da, qylmystyń aldyn alý kórsetkishi kóńil kónshitpeıdi. Keıingi ýaqytta jasóspirimderdiń qatysýymen birneshe rezonanstyq quqyq buzý deregi tirkeldi. Onyń árqaısysyna júıeli taldaý jasaý kerek. Bul jumystarǵa mektep, kolledj dırektorlary tartylýǵa tıis. Iývenaldy polısııanyń jumysyn kúsheıtýdiń mańyzy zor. Qylmys jasaǵan balanyń sanasynda qandaı da bir kemshilik bolýy múmkin. Jasóspirimniń qylmysty nendeı sebepten jasaǵanyn bilýimiz qajet. Mundaı oqýshylarmen psıhologter tyǵyz jumys isteýi kerek. Bala tárbıesine ata-analar tikeleı jaýapty ekenin umytpaǵany jón. Eger kezekti eskertýden keıin ata-ana qorytyndy shyǵarmasa, quqyǵynan aıyrý kerek. Jasóspirimder qylmysynyń aldyn alýǵa ákimdik tarapynan barlyq kómek kórsetiledi», dedi Serik Shápkenov.
Atyraý oblysy