Sháken Aımanov bala kezinen qaljyńqoı bolyp ósken. Keıde úı aldyndaǵy úlken tastyń basyna shyǵyp alyp, jylap otyrady eken. Sonda ony kórgen aýyl aqsaqaldary: «Mynaý bala jaman yrym bastap otyr, tastan súırep túsirińder», dep uryssa, aǵalary: «Joq, Shákenge tıispeńder, ony óner qysyp otyr», dep toqtatatyn kórinedi.
Aqbettaýdyń baýraıyndaǵy «Aımanbulaq» jazyǵy Aıdabol urpaqtarynyń, sonyń ishinde ataqty Shoń bıdiń qystaýy bolǵan. Sháken aǵanyń kindik qany tamǵan jer. Jalpy, Aımannan 8 bala taraıdy. Onyń ishinde kenjesi Kenjetaıdan Ábdikárim, Sháken (Shahkárim), Káýken (Ábdirahym) dúnıege kelse, aǵasy Muzapardyń Qapan, Shamat, Kárimqul, Qalken esimdi uldary bolǵan.
Qazirgi kúni Kereký qalasynda turatyn Toǵjan Muzaparov – Shamattyń uly. Ol Shákendi bala shaǵynda kórip, aǵalyq meıirimin sezingen jan. Bıyl zeınet jasyna jetip qalǵan aǵamyzdan ataqty rejısser jaıynda estelikterimen bólisýdi suraǵan edik.
«Ákem Shamat Muzaparuly Shákenge nemere aǵa bolyp keledi. Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysyp, Jeńis kúnine deıin jaýmen arpalysqan. Uzaq jyldar Rıdderde eńbek etti. Sol tusta eki aǵaıyndynyń (Muzapar men Kenjetaıdyń) balalary ár jerde bilim alyp júrgen ǵoı. Olardy oqytý úshin ákem baryn salady. Eki úıdiń balalary óte tatý-tátti, týysqandyq baılanystary myqty edi. Baıanaýyldyń Aqbettaýynyń baýraıynda «Aımanbulaq» degen ásem meken bar, Sháken aǵanyń dúnıege kelgen jeri. Búginde ol jergilikti ulttyq parktiń aýmaǵyna enip tur. Sol Aqbettaýdyń baýryndaǵy jazyqta Kenjetaı atanyń bóreneden salynǵan qystaýy bolǵan. Káýken aǵanyń aıtýynsha, Kenjetaı atamyz – áýletine tartqan ónerli, saıatshy bolǵan jan. Kenjetaıdyń sol shaǵyn ǵana úıinde ánshi Qalı Baıjanov, Ysqaqbaı kúıshi, Dúısenbaı ertegishi, Rahmetqoja qıssashy, saýyq súıgish aǵasy Muzapar (atamyz), inisi Qajymurat, taǵy basqa el jaqsylary jınalyp, oıyn-dýmandy qatty qyzdyrady eken. Sháken aǵanyń kishkentaıynan ónerli, ánshi, akter bolyp qalyptasýy osyndaı oıyn-saýyqtyń arasynda jıi bolýynan bolar. Áıgili «Eki jırenin» bala shaqtan aıtqan. Bizdiń ákemiz qazirgi Toraıǵyr aýlynda týǵan ǵoı. Ol kisi 1989 jyly dúnıeden ozdy», dep áńgimeledi Toǵjan aǵa.
«Aldar kóse» fılmi – Sháken Aımanovtyń ózi basty keıipkerdiń rólin somdaǵan iri shyǵarmalarynyń biri. Sol kartınada Aldardyń basynan tastamaıtyn bórki esterińizde bolar. Qazaqtyń mańdaıyna bitken jaryq juldyzynyń teri sińgen qundy jádigerdi Toǵjan aǵa sonaý bir jyldary Pavlodardaǵy Buqar jyraý atyndaǵy Ádebıet jáne óner mýzeıiniń qoryna tapsyrǵan eken.
Mýzeı dırektory Erbol Qaıyrovtyń aıtýynsha, bul bóriktiń mýzeı qyzmetkerleriniń qolyna túskenge deıingi tarıhy da qyzyq. Kınorejısser óziniń týǵan jeri Baıanaýylda 1969 jyly «Naızatas baýraıynda» fılminiń negizgi sıýjetterin túsirgeni málim. Keıin Almatyda fılmniń túsirilimi aıaqtalady. Biraq túsirý tobyna qosymsha kórinis qajet bolyp, olar Baıanaýylǵa qaıta jol tartady. Sóıtip, barlyq sharýasyn aıaqtap, keri qaıtyp bara jatqanda Pavlodar qalasyna aıaldasa kerek. Munda nemere aǵasy Shamat Muzaparovtyń úıine qonaq bolǵan. Rejısser keterinde «Birneshe fılmge túsken áıgili bórigimdi tastap keteıin, menen káde bolsyn» dep úı ıesine ustatqan eken. Týystary bórikti kóziniń qarashyǵyndaı kóp jyl boıy saqtap kelipti. Osylaısha, ol búginde halyqqa ortaq estelikke aınalyp, kórgen jannyń esine sonaý 1965 jyly jaryq kórgen «Aldar kóse» fılmin túsiredi. Mýzeı qoryndaǵy qundy jádigerler qatarynda Sháken Aımanovtyń 1970 jyly Máskeýde apatqa ushyrap, qaza bolǵan sátindegi bylǵary tony da saqtalyp tur.
Bórik jónindegi estelikterdi oıyna túsirgen Toǵjan aǵa áńgimesin odan ári jalǵaı tústi.
«Men bala kezimde Sháken aǵany birneshe ret kórdim. Almatyǵa talaı márte qonaqqa baryp, sol úıde aptalap jatatynbyz. Bizdi Medeýge, qalanyń ásem jerlerine aparyp qydyrtatyn. 1968 jyly bolýy kerek, anam Jámıla Shúlembaıqyzy ekeýmiz Almatyǵa kezekti ret barǵanda qyzmettik kóligimen Medeýge alyp shyqty. Ol jerde «Taqııaly perishteniń» túsirilimi júrip jatyr eken. Sonda kóp qyzyqqa kenelgenim bar. Áıgili Álimǵazy Raıymbekov, Serke Qojamqulov, Ámına О́mirzaqova, ózge de akterlerdi tuńǵysh ret kórdim. Taǵy birde Sháken aǵa meni úıde jalǵyz qalmasyn dep, bir podezde turatyn ánshi Roza Baǵlanovanyń páterine tastap ketkeni bar. Roza apaıdyń úıi únemi tap-tuınaqtaı bolyp turatyn. Al Sháken aǵanyń balalarǵa degen meıirimi keremet edi. «Áı, Toqashbek, munda kel», dep erkelete ataıtyn esimimdi. Aqjarqyn minezdi, únemi kóńildi, kúlip júretin adam-tuǵyn. Dúnıe jımaǵan, baryn aıamaıtyn qarapaıym jan edi, úsh bólmeli páterinen ózge múlki bolmaǵan. Al endi bórik jaıynda aıtar bolsam, qaıtys bolarynan bir jyl buryn Pavlodarǵa keldi. Qalada qazirgi «Qazaqstan» meıramhanasy bar, kıno túsirýshilerdiń barlyǵy sonda ornalasatyn. Ol kezde Kerekýdegi Isa Baızaqov kóshesinde jer úıde turamyz. Kıno túsirýshilerdiń barlyǵy topyrlap bizdiń úıge qonaqqa jınalady. Anam naýbaıhanada jumys istegen, kelgen qonaqtardyń barlyǵyn tamaqtandyryp, rıza qylyp jiberedi. Sonda Sháken aǵamyz ákeme estelik bolsyn dep basyna kıip júrgen bórkin tastap ketti. «Aldar kóse» fılmindegi bórik ekenin keıin bildik qoı. Ákemiz qasterlep tórge ilip qoıady, usaq balalar qaıdan bilippiz, álgini kıip alyp oınaıtynbyz. Birde Sháken aǵa maǵan Fransııa elinen ishine tátti toltyrylǵan parovoz oıynshyǵyn alyp kelgeni esimde.
Sháken aǵa týǵan topyraǵyna kıno túsirýge kelgende el-jurt barlyq kıno túsirýshi topty kezekpen qonaq etip kútedi eken. Jaz boıy áldebir týyndyny túsirip jatqanda baıanaýyldyq turǵyn, «Qońyr áýlıe» úńgirinde shyraqshy bolǵan Jumat Qurmanov túsirý tobynyń jylqysyn baǵypty. Sonda oǵan Sháken aǵa kúnine 3 som 50 tıyn tólep turǵan. Ári keterinde bir jylqyny soǵymǵa baılap ketken.
Kerekýde keńes ókimeti jyldary qazaq teatry bolmady. El-jurttyń ulttyq ónerge sýsap otyrǵan kezi. Keıde Almatydan Sháken aǵa bastaǵan ataqty akterler gastroldetip Pavlodarǵa kelip, qazirgi Chehov atyndaǵy orys teatryn dúbirge toltyryp, birinen soń biri pesalar qoıady eken.
Baıanaýyldyq ólketanýshy, kókiregi shejirege toly el aǵasy Altynbek Qurmanov (Jumat Qurmanovtyń uly) ta bala shaǵynda Shákendi kórgenin jetkizdi. Atap óterligi, Sháken Aımanov – áıgili Shoń bı Edigeulynyń urpaǵy. Aımanbulaqtaǵy «Shońnyń qaraǵashy» sonyń aıqyn dálelindeı. Shońnan Aqyn, Aqynnan Aıman týady. Al Altynbek aǵa – Edigeniń uly Elamannan taraıtyn urpaq.
Aımanbulaq mańaıyndaǵy jer jaǵdaıyn jaqsy biletin ólketanýshy Sh.Aımanov fılmderiniń qazaqtyń rýhyn saqtap qalýda mańyzdy ról oınaǵanyn aıtady. «Keńes ókimeti qazaqtyń barlyq ulttyq bolmysyn joqqa shyǵaryp jatqan zamanda Sháken Kenjetaıulynyń fılmderinen qazaqqa tán boıaýdyń ıisi shyǵyp turatyn. Al endi salǵan ánderi kóptegen fılmde qaıtalanbas daýsymen jazylyp qaldy», deıdi A.Qurmanov.
Sháken Aımanov – az zerttelgen tulǵa. Inisi Káýken Kenjetaev biraz estelik jazyp ketkenimen, sońynda izdeýshisi shamaly. Bilýimizshe, Almaty qalasyndaǵy muraǵattardyń birine Káýken Kenjetaıuly tóte jazýmen toltyrylǵan 5 dápterdi tabys etken. Onda Aımanovtar teginiń shejiresi, ataqty kınorejısserdiń balalyq shaǵy jazylǵan eken. Sol jazbalardy taýyp, jaryqqa shyǵaratyndar tabylady degen úmit zor.
Pavlodar oblysy