Ulttyq Oıyndarymyzdy Ulyqtaıyq
Sońǵy kezderi ómirsheń salt-dástúrimizge kóbirek nazar aýdarylyp, sonyń arqasynda olardyń aıasy keńeıe tústi. Kúni keshe ǵana el bolyp toılap ótken ulyq mereke – áz Naýryzda buǵan kózimiz anyq jetti. On kún boıy jer-jerde túrli ataýmen áspettelip, halqymyzdyń darqandyǵy men danalyǵyndaı bolyp, alýan-alýan tálimdik, tárbıelik is-sharalar uıymdastyryldy. Árıne, munyń báriniń kóńilge qýanysh uıalatary sózsiz.
Aıtaıyn degenimiz de osyǵan baılanysty jaılar edi. Jastaý kezimizde biz de basqalar sııaqty asyq oınap, láńgi teptik. Al qyzdar bolsa shekemtas, han talapaı, han alshy sekildi oıyndardy úıde otyryp oınaıtyn. Baıqap qarasaq, búginderi osy ulttyq oıyndardyń tini úzilip bara jatqan sııaqty áser qaldyrady. О́ıtkeni qala túgili aýylda da bul kórinisti óte sırek kezdestiretinimiz jasyryn emes. Onyń esesine, qalta telefonyna úńilip, úıde otyrǵan jastardy kóbirek kóresiz. О́te ókinishti jaıt, árıne.
Qazirgi kezderi ulttyq oıyndarymyz Naýryz meıramy sekildi aıtýly merekelerde ǵana eske túsetindeı kórinedi. Alaıda osyndaı eken dep aýyzdy qý shóppen súrtýge de bolmas. Ara-tura «kók jáshikten» asyq oınap, láńgi teýip jatqan jetkinshekterimizdi kózimiz shalyp qalatyny bar. О́kinishke qaraı, bul úrdis jappaı ulttyq sıpat alyp otyr dep aıta almasaq kerek. Basqa ulttyq oıyn túrleri týraly da osyny aıtýǵa bolady. Al muny durys jolǵa qoıýǵa, bizdińshe, tek qana ynta men yqylas bolsa jetkilikti ekeni anyq. Múmkin, jıi-jıi jarystar ótkizip turý kerek shyǵar.
Qalaı desek te, ulttyq oıyndarymyzdy ulyqtaý barshanyń mindeti bolýǵa tıis.
Káribaı ÁMZEULY,
zeınetker
Túrkistan oblysy
Janashyrlyqqa muqtaj salalar bar
Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵy atalyp óter qarsańda oblys ortalyǵynda «Kóne Taraz» mýzeıi boı kótergeni belgili. О́ńir tarıhyn tanytýda negizgi salmaq túsetin ǵımarat retinde qarastyrylǵan nysan qazirgi kezde kópshiliktiń kóńilinen shyǵatyn jaǵdaıda dep aıta almaımyz. Kóne jádigerlerdiń ordasy atanady degen mýzeı qurylysy sapasyz júrgizilgendikten shatyrynan sý sorǵalap, jertólesi de jaramsyz kúıge túsken. Al ony salǵandar men qabyldap alǵandar túk bolmaǵandaı alshań basyp júr. Bizdińshe, kim-kim de óz isine jaýap berýi kerek. Sonda ǵana qaı salada da tártip ornaıdy. Endi jeti jyldan beri óz maqsatyna paıdalanylmaı turǵan ǵımaratty qosymsha qarjy bólý arqyly qalpyna keltirip, jurtshylyq ıgiligine jaratatyndaı etý kerek degen pikirdemiz.
Kelesi kezekte myna másele týraly da aıta ketsek deımiz. Bas gazette buǵan deıin de jazylǵanyndaı, oblys ortalyǵynda bir ǵana teatr ǵımaraty bar. Al osyndaǵy eki ujym A.Toqpanov atyndaǵy oblystyq qazaq drama teatrynyń sahnasyn kezekpe-kezek bólisip paıdalanyp júr. О́ńir teatrlaryna bólek ǵımarat qajet ekeni týraly talaı márte aıtylsa da sheshimin tabar túri kórinbeıdi. Osyndaıda Shymkentte 7-8 teatr bar ekenin kórgende, kóńilimizdiń aıtarlyqtaı túsip qalatynyn nesine jasyraıyq. Sondyqtan qalada oblystyq qazaq drama teatry salynsa degen usynys-tilegimiz bar.
Sóz retinde Tarazda dál qazir mádenıet salasy mamandaryn daıarlaıtyn kolledj nemese ınstıtýt joq ekenin de qaperge sala ketsek deımiz. Mádenıet jáne óner kolledji ashylǵan. Biraq nege ekeni belgisiz, eki jyl ótpeı jatyp jabylyp qaldy. Biz muny oblystyń mádenıeti men óneriniń tamyryna balta shabýmen birdeı áreket dep sanaımyz. 440 myńǵa jýyq halqy bar oblystyń kóne de jańa bas shaharynda mádenıet pen ónerge jetkilikti deńgeıde kóńil bólinbeýi múldem túsiniksiz jaıt ári esh nársemen de aqtap alýǵa bolmaıtyn shalaǵaılyq desek, asyra aıtqandyq emes. Osy sebepti qala basshylyǵy men atalǵan salalarǵa jaýapty adamdar oılanar, ózderiniń qatelikterin túsinip, taıaý bolashaqta durys sheshim qabyldar degen úmittemiz.
Saǵyn BOLATBEKOV,
Máken SAIаQOV,
qala turǵyndary
TARAZ
Eńbegimen elengen azamat
Haırolla Ismaǵulovty Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Bókeı ordasy aýdanynyń Bısen aýyly turǵyndary qaıyrymdy, elge janashyr azamat retinde biledi. Ol 2014 jyly atalǵan eldi mekenge óz qarjysyna turǵyndar demalatyn Myrzash atyndaǵy demalys saıabaǵyn salyp berdi. Búginde aýyldyń jasy da, kárisi de sol saıabaqta serýendep, demalady. Jasyl jelekpen kómkerilgen saıabaqtyń mańy ásirese jaz aılarynda qulpyryp ketedi. Onyń sondaı-aq aýyldaǵy zırat aýmaǵyn óz qarajaty esebinen qorshatyp, meshit turǵyzǵanyn da aıta ketý kerek. Ol 1970 jyly aýylda zootehnık bolyp jumys istep júrgende qı oıatyn qurylǵy oılap taýyp, úkimetten syıaqyǵa «Jıgýlı» jeńil kóligin alǵan edi.
Haırekeń ómir boıy basshylyq jumystarda boldy. Keıingi kezderdegi jumys oryndaryna toqtalatyn bolsaq, 2002 – 2005 jyldary Energetıka mınıstrliginde, 2005 jyldan 2012 jylǵa deıin Tabıǵat qorǵaý mınıstrliginde jaýapty qyzmetter atqaryp, zeınetke shyqty. Onyń ónertapqyshtyǵy da atap ótýge turarlyq. Erterektegi qı oıatyn qurylǵysyna qosa, sońǵy jyldary jyljymaly qaldyqsyz qasaphana, shaǵyn sý elektr stansasyn oılap tapty. Sondaı-aq shyǵarmashylyq jumystar da janyna tym jaqyn deýimiz kerek. «О́mir – kúres», «О́mirimniń aq qustary», «О́mir – mahabbat» degen kitaptary jergilikti oqyrmandarǵa jaqsy tanys.
Onyń shyǵarmalary ata dástúrdi ardaqtaýǵa shaqyryp, eldi, týǵan jerdi súıýge úndeıdi. «Ata zańym – aıbynym», «Kógińde kúniń sónbesin», «Narynym – Jıekqumym», «Naryn – qazaǵymnyń bir bóligi», «Naǵyz mahabbat adamda», «Mahabbattyń tili», «Mahabbattyń gúli», taǵy basqa shyǵarmalaryn aýyl adamdary úzbeı oqyp júretini óz aldyna, elge janashyr azamat retinde ár kez maqtan tutady.
Qaırolla SABYROV,
Bókeı ordasy aýdanynyń qurmetti azamaty
Batys Qazaqstan oblysy