2024 jyldyń qańtar-naýryz aılarynda Qazaqstanda sybaılas jemqorlyq faktileriniń sany ósti. Bul rette Shyǵys Qazaqstan oblysy mundaı faktiler eń az tirkelgen óńirlerdiń qataryna qosyldy, dep habarlaıdy Egemen.kz Finprom.kz saıtyna silteme jasap.
Sarapshylardyń málimetinshe, 2024 jyldyń basynan beri eń kóp sybaılas jemqorlyq Astanada, Abaı oblysynda jáne Shymkentte tirkelgen, sáıkesinshe 45, 26 jáne 25 oqıǵa.
Mundaı áreketterdiń eń azy Shyǵys Qazaqstan (5 jaǵdaı), Mańǵystaý (6 jaǵdaı) jáne Qyzylorda oblystarynda (6 jaǵdaı) tirkelgen.
Jalpy, 2024 jyldyń qańtar-naýryz aılarynda Qazaqstanda sybaılas jemqorlyqqa qatysy bar 404 adam anyqtaldy, bul bir jyl burynǵydan 2,4%-ǵa az. Onyń ishinde 230 aıyptalýshy sotqa tartyldy.
Sotqa tartylǵan laýazymdy tulǵalardyń ishinde ákimdik ókilderi men qurylymdyq bólimshelerdiń qyzmetkerleri boldy.
Sonymen qatar birinshi toqsanda sybaılas jemqorlyq faktisi boıynsha prokýratýranyń bir qyzmetkeri, bir sýdıa jáne bir ákim ustalyp, jaýapkershilikke tartyldy.
Jemqorlyq jasaǵandardyń úshten biri derlik para alý kezinde ustalǵan. О́tken jyldyń qańtar-naýryzynda 147 adam paramen ustalsa, bıylǵy sáıkes merzimmen salystyrǵanda 82 adam ustaldy. 78 adam para berdi, bul ótken jylmen salystyrǵanda 13,3%-ǵa az. Taǵy 5 adam paraqorlyqqa deldal bolǵan.
«Osy jyldyń birinshi toqsanynda jemqorlyq boıynsha ustalǵandar sanynyń azaıǵanyna qaramastan, JQTB-da tirkelgen sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqtar sany aıtarlyqtaı 15,1%-ǵa ósip, 656 jaǵdaıǵa jetti. Sonymen qatar para alý, berý jáne deldaldyq boıynsha tirkelgen faktilerdiń sany 23,9 paıyzǵa azaıyp, 315 faktige jetti», deıdi sarapshylar.
Keltirilgen zalalǵa keletin bolsaq, 2024 jyldyń birinshi toqsanynyń qorytyndysyna sáıkes, barlyq sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqtar boıynsha jalpy belgilengen materıaldyq shyǵyn kólemi bir jyl burynǵy 1,2 mıllıard teńgeniń ornyna 7,3 mıllıard teńgeni qurady. 3,9 mlrd teńge arestke qoıylyp, 1,9 mlrd teńge tárkilendi.
Transparency International uıymynyń baǵalaýynsha, Qazaqstanda sybaılas jemqorlyqtyń sharyqtaý deńgeıi óte joǵary. Qazaqstan Respýblıkasynyń sybaılas jemqorlyqty qabyldaý ındeksi 39-dy qurady. Indeks neǵurlym tómen bolsa, memleket soǵurlym sybaılas jemqorlyqqa ushyraıdy, al kerisinshe: kórsetkish neǵurlym joǵary bolsa, sybaılas jemqorlyq deńgeıi de tómen bolady.
Eń joǵary kórsetkish Danııa, Fınlıandııa, Jańa Zelandııa, Norvegııa jáne Sıngapýrda tirkeldi, eń tómengisi Somalıge tıesili.
TMD elderiniń ishinde Armenııa men Moldovada jaǵdaı qanaǵattanarlyq deńgeıde, al Belarýs, Ýkraına, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Reseı, Ázerbaıjan, Tájikstan jáne Túrkimenstandaǵy jaǵdaı tym ýshyqqan.