Búginde Shymkent qalasynyń ónerkásip pen ınnovasııalyq damýy 7 ındıkator boıynsha júzege asyp jatyr. Shahardyń áleýmettik órkendeýin qamtamasyz etetin basqa da ındıkatorlar bar. Onyń ishindegi eń mańyzdysy – óńdeý ónerkásibindegi óndiris kólemin arttyrý. Josparǵa sáıkes bıyl ónerkásip salasynda 1 trln teńgeden astam somaǵa ónim shyǵarý kózdelip otyr. Ádepki úsh aıdyń ózinde 200 mlrd teńgeden astam ónim óndirildi. Jalpy, megapolıste 885 kásiporyn bar, onyń 20-sy iri sanalady. Elýge jýyq kásiporyn orta sanatqa jatsa, qalǵany – kishi óndiris oryndary.
Negizgi kapıtalǵa salynatyn ınvestısııany bıyl 275%-ǵa arttyrý josparda bar. 2016 jyldan bastap megapolıste dári-dármek, medısınalyq buıymdar óndirisi qarqyn alǵan. Eń iri «Hımfarm» zaýytynan bólek «Tassaı» ındýstrıaldy aımaǵynda medısınalyq zattar shyǵaratyn kásiporyndar ashylǵan. «Ekofarm Interneshnl» kompanııasy da qazir osy saladaǵy iri kásiporyn qataryna kiredi. Sonymen birge, ózbekstandyq ınvestorlardyń qatysýymen ashylǵan «Denta Fıl» óndiris orny da óz aýqymyn keńeıtip jatyr. Kompanııa bıyl ekinshi jobasyn iske asyrmaq. Jýyrda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń О́zbekstanǵa resmı saparmen baryp, birneshe mańyzdy kelisimge qol jetkizgeni belgili. Osy oraıda qazaq-ózbek birlesken jobalary qanatyn keńge jaıady degen úmit bar. «Denta Fıl» kompanııasy sonyń jarqyn mysaly.
Jergilikti ákimdiktiń endigi mindeti – orta kásipkerliktiń ekonomıkadaǵy úlesin 10%-dan asyrý. Byltyr ónerkásip salasynda 1 trln teńgeniń ónimi óndirilgen. Bıyl kórsetkishti 1,1 trln teńgege jetkizý maqsaty tur. Sonyń ishinde óńdeý ónerkásibiniń úlesi – 825 mlrd teńge.
Sońǵy 5 jylda megapolıs ekonomıkasyna aıtarlyqtaı ınvestısııa tartyldy. Shymkent respýblıkalyq mańyzy bar qala mártebesin alǵaly ınvestısııa quıý kórsetkishi 3 ese artqan. Máselen, 2019 jyly megapolıstiń ınvestısııalyq damý kórsetkishi 195 mlrd teńgeni qurasa, byltyr 700 mlrd teńgeniń ústinde ınvestısııa jumsaldy. Bıylǵy meje – 900 mlrd teńgeden asyrý. Osy jyldyń 3 aıynyń ózinde 100 mlrd teńgeniń ınvestısııasy tartylyp úlgerdi. Investısııalyq qarajattyń negizgi baǵyttary – shaǵyn jáne orta kásipkerlik, sonymen birge, ındýstrıaldy aımaqtardaǵy jobalar. Sonymen qatar ınvestısııa týrızm, kólik, bilim salalaryna da baǵyttalyp jatyr.
Qalalyq ónerkásip jáne ındýstrıaldy-ınnovasııalyq damý basqarmasy 2024-2028 jyldarǵa arnalǵan ınvestısııalyq pýldy qalyptastyrdy. Oǵan jalpy quny 1,7 trln teńgege teń 219 ınvestısııalyq joba kirdi. Sonyń aıasynda 31 myń jańa jumys ornyn qurý josparlanǵan. Bıyl ınvestısııalyq pýl sheńberinde 260 mlrd teńgeden astam qarajatty quraıtyn 64 jobany iske asyrý kózdelip otyr. О́z kezeginde ınvestısııa ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy, densaýlyq, kólik sekildi salalarǵa baǵyttalady.
О́ńdeý ónerkásibine qatysty jalpy somasy 500 mlrd teńgeden asatyn 114 joba iske qosylmaq. Osynyń aıasynda mashına qurastyrý, jeńil ónerkásipti damytý sharalary qolǵa alynbaq. Aıta ketý kerek, jeńil ónárkásip boıynsha qalada arnaıy ekonomıkalyq aımaq bar. Qazir onyń tolymdylyǵy 85-90%-ǵa jetti. О́ńdeý ónárkásibine arnalǵan jobalar ishinen 16 kásiporyn ashý maqsaty qoıylyp otyr.
Shymkentte qytaılyq áriptestermen birlesip atqarylyp jatqan jobanyń biri – keramıkalyq taqta óndirisi. Kásiporyn ǵımaratynyń qurylys jumystary bitýge taıap qaldy. Jyl sońyna deıin iske qosý úshin «Juldyz» ındýstrıaldy aımaǵynan jer ýchaskesi bólinip, tıisti ınfraqurylym tartyldy.
Osy jyly sáýir aıynyń sońynda Shymkentte «Fıýstı» alkogolsiz sýsynyn shyǵaratyn kásiporyn iske kirisedi. Maýsym aıynda osy óndiris ornynan «Koka-Kola» sýsyny shyǵarylady. Kólik-logıstıkalyq aımaǵynda ornalasqan bul kásiporyn transulttyq kompanııa qoldaýmen ashylmaq. Munda negizgi ınvestorlar – túrik aǵaıyndar. Byltyr naýryzda bastalǵan qurylys jumysy bir jyldan astam ýaqytqa sozylyp, qazir sońǵy kezeńge jetti.
Sondaı-aq «Juldyz» ındýstrıaldy aımaǵynda reseılik ınvestorlardyń qatysýymen turǵyn úı qurylys kombınaty boı kóterip jatyr. Qurylys jumystary 50%-ǵa támam boldy. Keleshekte turǵyn úı qurylys kombınaty úı qurylysyna qajetti panelder shyǵarady. Onyń kómegimen 1 kúnde 3 qabatty turǵyn úıdi salýǵa múmkindik týady.
Al shulyq óndiretin «Álem-BT» kompanııasy ónim assortımentin kóbeıtý maqsatynda ınvestısııa tartyp, ekinshi jobany iske asyrmaqshy. Osy oraıda jańa óndiris oshaǵynyń qurylysy júrgizilip, jyl aıaǵyna deıin aıaqtalady degen jospar bar. Ekinshi jobany júzege asyrýǵa quıylǵan ınvestısııa 6,5 mlrd teńgeni quraıdy. Budan ózge gazoblok, temir-beton ónimderi men hımııa salasynda sýtegi peroksıdi óndirisine ınvestısııa salynyp jatyr.
О́nerkásip jáne ındýstrıaldy-ınnovasııalyq damý basqarmasy basshysynyń orynbasary Ermek Turmanovtyń aıtýynsha, 2028 jylǵa qaraı túrik ınvestorlarymen birlesip aýmaǵy 500 gektar, jalpy somasy 300 mlrd teńgeni quraıtyn eń iri ónerkásiptik jylyjaı qurylysyn bastaý josparda tur. Ol ınvestorlar bıyldyń ózinde 100 gektar jerge jylyjaı salyp, qurylysyn osy jyldan qaldyrmaı aıaqtaýdy kózdep otyr. Osy maqsatqa oraı qalalyq ákimdik «Bozaryq» ındýstrıaldy aımaǵynan 200 gektardan astam jer ýchaskesin usynǵan.
ShYMKENT