Kelisim men tatýlyqtyń tájirıbe alańy

О́ńirlik etnomádenı ortalyqta qazaq,  slavıan, orys, ýkraın, kazak, tájik, belorýs, ázerbaıjan, tatar-bashqurt, armıan, kúrd, túrik, nemis, cheshen, ıngýsh, evreı, polıak, koreı, qyrǵyz t.b. birlestikteri bar.

Oblys ortalyǵy men aýdandarynda jumysyn jandandyryp kele jatqan 183 etnomádenı ortalyq túrli is-shara, konkýrs, festıval ótkizýge uıytqy bolyp júr. Onyń ishinde qoǵamnyń álsiz toptaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan áleýmettik is-sharalar da jeterlik. Byltyrdyń ózinde barlyǵy 182 is-shara ótkizilip, oǵan 7031 adam qatysty. Olarǵa QHA músheleri N.Abraev, N.Evdaev, E.Kovzel, V.Korneva, Ch.Kýrbanova, S.Malhasıan, G.Musabaeva, N.Rýdıkova, basqa da belsendiler qatysyp, oblys ákiminiń quttyqtaý hatyn aldy. Jastar arasynda da QHA jumysyna belsendilik kórsetip, kózge túsip júrgen V.Vıtchenko, E.Semıdoskıh, M.Tatarenko, D.Pytev, A.Han sekildi azamattar bar.

Ishki saıasat basqarmasynyń «Qoǵamdyq kelisim» mekemesiniń qyzmetkerleri QHA ókilderimen birge jastar arasynda birlikti dáripteý, tózimdilikke tárbıeleý baǵytyndaǵy jumysqa arnalǵan is-sharalardy jıi ótkizip turady. Byltyr osyndaı toptar qalanyń 20 mektebine baryp, oqýshylar arasynda 30 kezdesý uıymdastyrdy. Mundaı formattaǵy basqosýlardy mektepterdiń pedagogıkalyq ujymdary da qoldap otyr. Sol sebepti kezdesýler bıyl da jalǵasady.

Assambleıanyń mańyzdy mindetteriniń biri – memlekettik tildiń damýyna yqpal etý. Memleket basshysy «Táýelsizdik bárinen qymbat» baǵdarlamalyq maqa­la­synda: «Memlekettik tildi bilý – árbir Qazaqstan azamatynyń mindeti», degen edi. Osy mindetti júzege asyrýǵa oblys ortalyǵyndaǵy Dostyq úıinde memlekettik tildi úıretý kýrstary turaqty túrde júrgiziledi. Instagram áleýmettik jelisinde onlaın-sabaqtar ótkiziledi. Sondaı-aq «Qazaqtaný» jobasynyń da tıimdiligi joǵary. Túrli etnos ókilderi arasynda qazaq tilin bilý boıynsha baıqaýlar men festıvaldar uıymdastyrylady. Mysaly, «Til sheberi» baıqaýy, «О́nerimiz saǵan, Qazaqstan» festıvali, qazaqsha «Tańǵajaıyptar alańy» tapqyrlar oıy­ny ótkizildi.

Bıyl Petropavl qalasyndaǵy №17 ulttyq órleý mektebine 25 jyl toldy. Orys tilinde bilim beretin oqý ornynda qazaq tilinen basqa nemis, polıak, ýkraın, armıan, ázerbaıjan, cheshen, koreı, tatar tilderin úıretetin toptar bar. Osyndaı ereksheligi bar mektep respýblıkamyz bo­ıynsha jalǵyz dep aıtýǵa bolady. Oqý ornyn basqaryp otyrǵan mektep dırektory L.Jalmuqanovanyń eńbegi zor ekenin atap ótken jón. Respýblıka kúni merekesinde QHA mektepke aqshalaı sertıfıkat tapsyrdy. Kezdesýlerde «Mádenıetti ana – mádenıetti ult», «Baqytty otbasy» jobalary boıynsha áńgimeler ótkizilip, ulttyq tárbıege mán beriledi. Sondaı-aq Assambleıanyń atqaryp jatqan jumysy jóninde málimet berilip, túrli trenıngter ótkizilip, ómirde qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan otbasylaryna psıhologııalyq kómek kórsetildi.

Eskendir Eleýsizov tóraǵalyq etetin Aqsaqaldar keńesine 150 adam múshe. Keńes músheleri oblys ortalyǵynda ǵana emes barlyq aýdanda bar. О́mirlik tájirıbesi baı aqsaqaldar únemi jastarmen kezdesip turady. Al Analar keńesin Juldyz Sattarova basqarady. Byltyr keńes 11 myń adam qatysqan 350 is-shara ótkizdi. Keńestiń quramyna 47 ana múshe. 2024 jyldan medıasııa men etnomedıasııa boıynsha aqparattyq-túsindirme jumysy júrgizildi. Jyldyń alǵashqy toqsanynda oǵan 256 adam qatysty. Etnomedıasııa boıynsha sarapshy – zań ǵylymdarynyń doktory Inessa Qýanova.

A.Kývshınova basqaratyn Assam­bleıanyń «Qaıyrymdy jandar» klýby túrli muqtaj jandar men qoǵamdarǵa baǵyttalǵan qaıyrymdylyq jobalar men baǵdarlamalardy iske asyrady. Sonyń ishinde áleýmettik álsiz toptar men kópbalaly otbasylarǵa, daýasyz dertke tap bolǵandarǵa qaıyrymdylyq aksııalar uıymdastyrady. Olardyń dástúrge aınalǵan aksııalarynyń arasynan «Mektepke jol», «Jaqsylyq jasa», «Qaıyrymdy el», «Jylýmen bólis», «Aq Bım», t.b. aıtýǵa bolady. 2023 jyly olar 206 qaıyrymdylyq is-sharaǵa bastamashy bolyp, 273 azamatqa 13 jarym mıllıon teńge kóleminde kómek kórsetti.

Oblystyń Qazaqstan halqy Assambleıa­sy­na M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan ýnıversıtetiniń L.Grıvennaıa basqaratyn QHA kafedrasynyń ǵylymı-saraptamalyq toby men Beıbitshilik pen kelisim ortalyǵy ǵylymı-ádiste­me­lik basshylyq jasaıdy. Kafedra stý­dentterine úsh tilde júrgiziletin «Ha­lyq­ta­ný» tanymdyq dárisiniń mańyzy zor. Kafedra professorlarynyń biri – belgili qoǵam qaıratkeri, eks-senator Anatolıı Bashmakovtyń dáristerin jastar qyzyǵa tyńdaıdy.

QHA-nyń ǵylymı-saraptamalyq toby músheleriniń uıytqy bolýymen «Soltústik Qazaqstannyń polıet­nos­tyq halqynyń qurylý tarıhy jáne táýelsizdikti nyǵaı­tý­da­ǵy etnostardyń róli» taqyry­byn­da ótken dóńgelek ústelge tarıh ǵylymdarynyń kandıdat­­tary G.Musabaeva, Z.Qartova, S.Málikova belsendi qatysady. Byltyr QHA-nyń ǵylymı-saraptamalyq toby A.Myrzah­me­tov atyndaǵy Kókshetaý ýnıver­­sıtetiniń ǵalymdary A.Qapyshev pen A.Svınarchýktyń, etnomádenı ortalyqtar basshylarynyń, aýdandyq mýzeıler ókilderiniń qatysýymen «Polıetnostyq Qazaqstan: ulttyq birlestikti qurý jaǵ­daıyndaǵy etnomádenı genezıs» taqyrybynda óńiraralyq konferensııa ótkizgen edi.

Respýblıkalyq teatrlar festıva­lynyń ashylýyna baılanysty óńirimizge kelgen ataqty óner ıesi, Eńbek eri, KSRO Halyq ártisi Asanáli Áshimovtiń qatysýymen byltyr 10 qazanda «Qoǵamdyq kelisim» uıymymen birlesip, «Qazaqtaný» jobasy aıasynda qoǵamdyq kelisim men ulttyq birliktiń otandyq úlgisin nasıhattaý maqsatynda respýblıkalyq dáris ótkizildi.

Assambleıa aǵa urpaq pen jastarǵa ózindik qyzmet atqaryp keledi. QHA aıasynda uıymdastyrylǵan «Assambleıa jas­tary» qanatynyń múshelerimen aǵa urpaq ókilderi jıi kezdesip, ótken ta­rıhty, aqyl-keńesterin aıtyp, ómir­lik tájirıbesimen bólisedi. Jalpy, soltústiktiń jastary belsendi, «Assambleıa jastary» qanatynyń ózi bıyl 46 is-shara ótkizýge bastamashy boldy. Sonyń ishinde «Qamqor», «Asar» sııaqty is-sharalar áleýmettik álsiz toptarǵa kómek jasasa, «Jasyl qala», «Aq Bım», «Etnofestıval-2023», «Etnosaıahat» sııaqty is-sharalar ekologııanyń qor­ǵalýy­na arnaldy. Sonymen birge jastarymyz respýblıkalyq «Kıeli tabıǵat» ekologııalyq aksııasyna belsene qatysty. Taǵy bir taǵylymdy is-shara – memlekettik tildi damytýǵa arnalǵan «Úıde sóıle» jobasy. Joba kóp jastardyń sanasyna áser etip, týǵan tildi bilýdiń mańyzdylyǵyn uqtyrǵandaı boldy. Sondaı-aq jastar «Ice cream ll» atty debattyq týrnır ótkizip, eki atalymda jeńimpazdar anyqtaldy. Jastardyń «Qazaq halqyna myń alǵys», «Birligimiz jarasqan», saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan «О́tkenge – taǵzym, bolashaqqa – taǵylym» forýmdary patrıottyq rýhtyń kóterilýine áser etti.

Oblystyq QHA-nyń jumysy  laıyq­ty baǵasyn aldy. Respýblıka kúni Aqsaqaldar keńesiniń tóraǵasy Eskendir Eleýsizov «Parasat» ordenin ıelense, QHA múshesi A.Súıindikov «Eren eńbegi úshin» medalimen, «Kopernık» polıak etnomádenı ortalyǵynyń tóraǵasy A.Krashevskıı QHA-nyń «Birlik» altyn meda­limen, uıymnyń taǵy bir múshesi, mesenat  D.Qoıshybekov «Jomart jan» tósbelgisimen marapattaldy.

Memleket basshysy «Ádiletti Qazaq­stannyń ekonomıkalyq kýrsy» atty Joldaýynda: «Bizdiń bárimizdiń bir-aq Otanymyz bar, ol – Qazaqstan. Mindetimiz ony kúshti jáne tabysty elge aınaldyrý», degen edi. Soltústik Qazaqstan oblysynyń etnomádenı birlestikteri men «Qoǵamdyq kelisim» uıymy osy talaptyń údesinen shyǵa beretini sózsiz.

Soltústik Qazaqstan oblysy