«Taza Qazaqstan» respýblıkalyq aksııasy Shymkentte qarqyndy júrgizilip jatyr. Osy is-shara aıasynda shahardyń ákimshilik aýdandarynda tazalyq jumystary atqaryldy. «Jasyl el» uıymynyń jastary men Turan aýdanynyń turǵyndary tehnıkanyń kómegimen megapolıstiń kórikti mekeni Qoshqarata ózeniniń jaǵalaýyn tazalady.
О́zendi kútip ustaý – shymkenttikterdiń mindeti. Osyny uqqan turǵyndar men jastar ózenniń abattanbaǵan jaǵalaýyn qoqys qaldyqtarynan tazartty. Aksııaǵa qatysqan belsendiler «Qala – ortaq úıimiz, tazalyqty súıemiz» dep urandatyp, turǵyndardy týǵan jerdiń tabıǵatyn aıalaýǵa, qorshaǵan ortany taza ustaýǵa shaqyrdy.
Qarataý aýdanynyń tazalyǵyn kútip ustaý «Jasyl-Jer Shymkent» kompanııasyna júktelgen. Seriktestiktiń 150-den asa jumyskeri men 15-teı tehnıkasy kún saıyn bekitilgen kestemen sanıtarlyq tazalaý jumystaryn atqarady: shópterdi otaıdy, aǵashtardy butaıdy, taldardy sýaryp, mıneraldy tyńaıtqyshpen qorektendiredi. Jaıaý júrginshiler men avtokólik joldarynyń tazalyǵy, qoqys jáshikteriniń ýaqtyly bosatylyp turýy – tazalaýshy kompanııa jumyskerleriniń moınynda. Sondyqtan seriktestik «Taza Qazaqstan» aksııasyna óz tarapynan úlken úles qosyp jatyrmyz dep esepteıdi.
Aksııa aıasynda qalalyq jastar resýrstyq ortalyǵynyń mamandary men «Jasyl el» jastar jasaǵynyń ókilderi birlesip, shahardaǵy ortalyq mazarattyń ishin tazalady. Shópterin oryp, jabaıy ósken taldardy butap, jol-jónekeı shashylyp jatqan qoqysty syrtqa shyǵardy. Jastar resýrstyq ortalyǵynyń qyzmetkeri Q.Bógenbaı ardagerler men mádenıet qaıratkerleriniń qaraýsyz qalǵan beıitterin shóp, qýraǵan aǵashtardan tazartyp, qorshaýyn qalpyna keltirdik.
Megapolıste kóneden kele jatqan «Shymkent» kanaly bar. Uzyndyǵy birneshe shaqyrymdy quraıdy. Sol kanaldyń aınalasy – tolǵan jeke sektordaǵy turǵyn úıler. Adam turǵan jerde keıde jan-jaqtyń bári shashylyp jatatyny belgili. Sondyqtan aksııany paıdalanǵan Eńbekshi aýdanynyń turǵyndary «Jasyl el» eńbek jasaqtarymen birge kanal boıyn tazalap shyqty. Aýlalardaǵy balalar oıyn alańshalaryn syrlap, kem-ketigin jóndedi. Belsendi toptyń jumysyna súısingen aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Z.Jaıshybekov alǵysyn bildirip, tazalyqty úlkender saqtasa, jastar solardan úlgi alyp, qoǵamda tazalyq mádenıeti qalyptasady dedi.
Jalpyulttyq sıpattaǵy naýqannan «Amanat» partııasynyń ókilderi de tys qalmady. Partııanyń Shymkenttegi fılıaly men Máslıhattyń tóraǵasy B.Narymbetov, partııa fılıalynyń atqarýshy hatshysy mindetin atqarýshy B.Tólegenov bastaǵan azamattar tazalyq aksııasyna belsene qatysty. Olarǵa shahardyń zııaly qaýym ókilderi men jastary qosyldy. Sondaı-aq «Jastar rýhy» qaýymdastyǵynyń, bastaýysh partııa uıymynyń músheleri osy is-sharadan tabyldy. «Taza Qazaqstan» aksııasy aıasyndaǵy «Taza beısenbi» naýqanyn uıymdastyrýǵa «Amanat» partııasynyń Shymkent qalalyq fılıaly uıytqy boldy. Amanattyqtar aksııa arqyly eldiń ekologııasyn jaqsartýdy, adamdardyń sanasyn ózgertip, jańasha mádenıettiń qalyptasqanyn qalaıdy.
Shahardyń soltústik aýmaǵynda ornalasqan Asar shaǵyn aýdanynyń turǵyndary da belsendilik tanytyp, Memleket basshysynyń bastamasyn árdaıym qoldaıtynyn bildirdi. Asar shaǵyn aýdany qalanyń shetki aýmaǵynda ornalasqan. Munda turǵyndar úshin 2 demalys aımaǵy ashylǵan. Kóshelerge sándik aǵashtar otyrǵyzylyp, jańa gúlzarlar paıda bolǵan. Arnaıy mekeme qyzmetkerleri kúndelikti jasyl jelekti kútip-baptaýmen aınalysady. Ekologııany jaqsartý, halyqtyń tabıǵatqa degen súıispenshiligin oıatý maqsatynda uıymdastyrylǵan tazalyq is-sharasyna 200-den asa turǵyn men arnaıy mekeme qyzmetkerleri qatysty. Olar shaǵyn aýdandaǵy ortalyq alleıa men kóshe boıyn tazalap, turǵyndardy týǵan qalasyn taza ustaýǵa úndedi. Shaǵyn aýdan turǵyny U.Aıtqulovanyń aıtýynsha, senbilikke búkil otbasyn erte kelipti. О́ıtkeni qala tazalyǵy – barshaǵa ortaq mindet. Mundaı tazalyq aksııalaryn qur jibermeı qatysyp turady eken. Tipti nemerelerin de qoǵamdyq jumystarǵa tartyp, eńbekke baýlıdy. «О́skeleń urpaqqa úlgi-ónege kórsetý – árbir ata-ájeniń paryzy. Sondyqtan tazalyq is-sharasynan nemerelerimdi qaldyrmaımyn», dedi U.Aıtqulova.
Al osynaý aksııa barysynda turǵyndar gúlzardaǵy ósimdikterdiń aramshópterin otap, aǵashtaryn butap, tal túpterin áktedi. Bıyl sáýir aıynda bastalǵan jalpyulttyq ekologııalyq naýqan Asarda birneshe ret uıymdastyryldy. Halyqtyń da oǵan belsendigi joǵary. Aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy U.Báshenovtiń aıtýynsha, is-sharanyń maqsaty – tazalyq ári turǵyndar arasynda ekologııalyq úgit-nasıhat jumystaryn júrgizý.
«Aksııa bastalǵaly osyǵan aýdandyq ardagerler keńesi nazar aýdaryp keledi. Qala – bárimizdiń de ortaq úıimiz. Sondyqtan onyń kórkeıip, gúldenýine árbir turǵyn beıjaı qaramaı, qoqys-qaldyqtardy kez kelgen jerge laqtyrmaı, aınalany taza ustaýǵa atsalysýy kerek», dedi ol.
Jaıly ortany damytý basqarmasy mamandarynyń bergen málimetine súıensek, Shymkenttegi «Taza beısenbi» ekologııalyq aksııasyna, ıaǵnı jalpyǵa birdeı qalalyq tazalyq naýqanyna 5 myńǵa jýyq adam, 35 kásiporyn men 46 áleýmettik nysan qyzmetkerleri qatysqan. Bes aýdan aýmaǵynan myń tonnadan asa turmystyq qaldyq shyǵaryldy. Memlekettik-jekeshelik áriptestik aıasynda merdiger mekemeler tarapynan kóshelerdi tazalaýǵa 20 adamnan turatyn brıgadalar quryldy. Olar halyq kóp júretin qoǵamdyq oryndar men aıaldamalardyń, jol jıekteriniń tazalyǵyn turaqty qamtamasyz etý jumystaryn kúndelikti atqaryp otyr. Qazirgi ýaqytta aýmaqtardy kógaldandyrý, sanıtarlyq tazartý, abattandyrý jumystaryn jyl sońyna deıin jalǵastyrý boıynsha megapolıste arnaıy is-sharalar jospary bekitildi. Aıta ketý kerek, aksııa barysynda kósheler, aıaqjoldar, ırrıgasııalyq júıeler tazalanyp, birshama retke keltirildi. Sondaı-aq aǵashtardy ákteý, sanıtarlyq kesý, shóp orý, kóshelerdi jýý jumystary turaqty atqarylyp keledi. Kúzgi maýsymda jasyl jelek kóshetterin egý bastalady. Al olardy kútip-ustaý jyl boıy jalǵasady. Joǵaryda aıtylǵandaı, tazalyq jumystaryna arnaıy mekeme qyzmetkerlerimen qatar qala turǵyndary, qoǵam belsendileri, erikti jastar, túrli ujymdar birdeı atsalysyp júr.
Jaıly ortany damytý basqarmasynyń taǵy bir málimetin keltire ketsek, bıylǵy 6 sáýir men 30 maýsym aralyǵynda «Taza Qazaqstan» respýblıkalyq ekologııalyq aksııasy birneshe is-sharaǵa bólinip, senbilikter túrinde uıymdastyryldy. Endi solardyń árqaısysyna jeke-jeke qysqasha toqtalyp ótsek.
Alǵashqy aksııa «Taza ólke» dep ataldy. Birinshi aptalyqta sanıtarlyq tazalaý jumystary qolǵa alynyp, kósheler, aıaqjoldar, ırrıgasııalyq júıeler, kanaldar men aryqtar tazalandy. Sonymen qatar aǵashtardy ákteý men sanıtarlyq kesý jumystary júrgizilip, aǵash kóshetteri otyrǵyzyldy. «Kıeli meken» deıtin ekinshi aptalyǵynda Qarashash ana, Ibragım ata, Miráli baba, Abdel Azız, Qoja Talıh jáne Temirshi áýlıe kesenelerinde, «Shym qala» tarıhı-mádenı kesheninde tazalyq naýqany ótti. Sondaı-aq qaladaǵy eskertkishterdiń aınalasy, mazarattardyń aýmaǵy tazartyldy. «Jasyl aımaq» pen «О́negeli urpaq» aptalyǵynda jalǵyzilikti qarııalar men ardagerlerdiń úılerinde senbilikter uıymdastyryldy. Aksııaǵa qatysýshylar qarttar úıine baryp, jan-jaǵyn retke keltirdi. Bul aptalyqta stýdentter, oqýshylar, erikti jastar belsendi boldy. Shahardyń Arbat kóshesinde aksııaǵa oraı «О́z elin súıetin ónegeli urpaq» taqyrybynda fleshmob ótti. Oǵan 300-ge jýyq jas qatysty. Aptalyq bilim berý uıymdarynda jalǵasyp, oqýshylar men túlekter mektep aýlasyn tazalady. Ardagerler oqýshylardyń istegen jumystaryna rızashylyǵyn bildirip, batasyn berdi. Osynaý ıgi bastama aıasynda 2 mamyrda «Abaı» saıabaǵy aýmaǵynda «Urpaqtar sabaqtastyǵy» atty atasy men nemeresiniń aǵash egý is-sharasy qolǵa alyndy. Senbilikte qarııalar nemerelerimen birge shóp oryp, ony jınap, aǵashtardyń túpterin áktep, oryndyqtar men qoqys jáshikterin syrlady. Besinshi «Móldir bulaq» aptalyǵynda qala aýmaǵyndaǵy Badam, Qoshqar ata, Qarasý ózenderiniń, Badam sý qoımasynyń, kanaldardyń jaǵalaýlary tazalandy. Jumyskerler qýraǵan aǵash butalaryn kesip, shópterdi oryp, úıilgen kúl-qoqystardy júk kólikterine artty. Senbilik Qoshqarata ózeniniń arnasyn tazalaýǵa ulasty. 6 sáýir – 30 maýsym aralyǵynda ótken joǵarydaǵy is-sharalarǵa 178 myńnan asa adam, 1 910 óndiris pen kásiporyn jumysshylary, 681 áleýmettik nysan qyzmetkerleri qatysqan. Buǵan qosa
8 731 dana tehnıka jumyldyryldy. Naýqan barysynda kósheler men aıaqjoldar, 720 shaqyrymnan asa ırrıgasııalyq júıelerdiń, kanaldardyń arnasy ashyldy. Nátıjesinde, 8,4 myńnan asa tonna qoqys shyǵaryldy. Sonymen qatar aıaqjoldar rettelip, jol jıekteri jýyldy. Aksııa kezeńinde 602 myńǵa jýyq aǵash áktelip, sanıtarlyq kesý jumystary júrgizildi. Buǵan qosa 11 657 aǵash kósheti otyrǵyzyldy. Jyl basynan qala aýmaǵyndaǵy 40 myń sharshy metr aýmaqqa mıllıonnan asa qyzǵaldaq gúlderi egildi. Ol qaýyzyn jaryp bolǵan soń onyń ornyna birjyldyq gúlder otyrǵyzyldy. Joǵaryda aıtqanymyzdaı osy is-sharalarǵa qala turǵyndary, eriktiler, belsendi jastar, aqsaqaldar, sondaı-aq óndiristik, kásipkerlik jáne áleýmettik nysan jumysshylary, páter ıeleri kooperatıvteri (PIK) men menshik ıeleri birlestikteriniń (MIB) qyzmetine jaýapty servıstik mekemeler de tartyldy. Búgingi tańda jalpyqalalyq senbilikter turaqty naýqanǵa aınalǵan.
«2024 jylǵy 25 maýsym kúni «Taza Qazaqstan» respýblıkalyq ekologııalyq aksııa aıasynda Shymkent qalasynda jalpy qalalyq senbilik ótti. Aksııa myna oryndarda uıymdastyryldy: Abaı aýdany, Asar shaǵyn aýdanynyń gúlzary, Ál-Farabı aýdany, Kúnshyǵys shaǵyn aýdany, №11, №11a úılerdiń aýlalary, Eńbekshi aýdany, Ýálıhanov kóshesi, № 215, 217, 241, 243 úılerdiń aınalasy, Qarataý aýdany, Nursát shaǵyn aýdany, №37, 49 úılerdiń jan jaǵy men Qoshqarata ózeniniń jaǵalaýlalary. Sanıtarlyq tazalaý jumystary barysynda kósheler men úılerdiń aýlalary kúl-qoqystan aryldy. Sonymen qatar aǵash ákteý, sanıtarlyq kesý, shóp orý, oryndyqtardy syrlaý, ırrıgasııalyq júıeler men ózenderdiń jaǵalaýlaryn qoqystan tazalaý jumystary atqaryldy», dedi Jaıly ortany damytý basqarmasynyń ókili Á.Opabek.
ShYMKENT