• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Zerde 23 Shilde, 2024

Janashyr jetekshi – Jumabek

1300 ret
kórsetildi

Tabandylyq teoremasy. Kúni keshe ǵana edi... Birinshi kýrstyń alǵashqy aptalary ótip jatty. Jańa ortaǵa sińisip úlgermegen kezimiz. Aýdıtorııada bir-birimizge jatyrqaı qaraımyz. Biraq eldiń ár qıyrynan jınalǵan qalamynyń jeli bar qatarlastarymnyń arasynan óńi de kelisti, oıy da salmaqty osy bir jigit kózime ottaı basyla berdi. Ornyqtylyǵy men oılylyǵy anadaıdan bilinetin onyń janynyń gravıtasııalyq kúshi basqalardy birinshi kúnnen ózine magnıtshe tartatynyn da ańǵardym. Dese de, óz basym jaqynyraq tanysýǵa dátim barmady. Mysy basyp turatyndaı. Qalaı bolǵanda da, jylyna elý bala ǵana qabyldaıtyn Qazaqstandaǵy jalǵyz fakýltetke áýpirimmen túsip, «táýbemdi» aýzymnan saǵat saıyn tastamaı júrgen men ǵana emes, Júkeńe eldiń bári qyzyǵyp qaraıtyn.

Keshkilik sabaq bitken boıda ataqty Pýshkın kitaphanasy­na tartyp ketemin. Jalǵyz ózim. Áli tanysyp úlgermegen kýrstastary­ma birge barýdy aıtýdyń ózine qymsyn­sam kerek. Tapsyrys bergen kitabymdy kútip «Lenınshil jas» gazetiniń sońǵy aıdaǵy tigindisin aýdaryp-tóńkerip otyrǵan­myn. Sol qulaǵymnyń túbinen tanys daýys sańq ete qaldy: «Maǵan qajet kitap­qa menen buryn kim zakaz berip qoıǵan desem, sen ekensiń ǵoı, kýrstasym». Jalt qarasam, Jumabek jyly jymıyp tur eken. Qasymdaǵy bos oryndyqqa jaı­­ǵas­ty.

Nege ekeni belgisiz, sol sátke deıin ony óte tákappar jigit shyǵar dep te oıla­ǵanym ras. Jaqynyraq tanysýǵa asyqpaǵanymnyń syry da sodan. Alaıda alǵashqy áser de aldaıtyn bolyp shyq­ty. Emen-jarqyn aralaspasań, adamdy tolyqqandy taný tipti, múmkin emes ekenin endi bilgendeımin. Aýzyn ashsa, júregi kórinip turǵan ańqyldaǵan jigit eken. Sonysymen baýrap aldy.

Toqeteri, Jumabek ekeýmizdiń dosty­ǵymyz osylaı «Pýshkınnen» bastalǵa­ny – basybaıly shyndyq. Egiz qozydaı birge júrdik. Sabaqtan shyqqan soń qaltamyzda qalǵan qarabaqyrymyzdy jıystyryp, keshkilik arzan toqash­pen júrek jalǵap, tún ortasyna deıin kitaphanada otyratyn kúnderimizdi kezdesken saıyn eske alýshy edik. Kúni keshege deıin. О́ıtkeni úlken dostyǵymyzǵa ulasqan sol bir sátti ekeýmiz de eshqashan umytqan emespiz. Júkeń menen eki jas úlken. Inisindeı erkeletip «Shákembaı» deıtin. Men de ony aǵamdaı qabyldadym.

Kóp adamnan tabyla bermeıtin erekshe qasıetterin qadap turyp aıtqyń keledi Jumabektiń. Bireýine toqtalsam. О́mirde «tabandylyq teoremasy» degen uǵym bolsa, sony bizdiń aramyzda oılap tapqan jáne dáleldeı bilgen Jumabek der edim. Onyń bolashaqta úlken qaıratker bolatynyna birinshi kýrsta-aq kózim jetken. «Shákembaı, ekeýmiz ýnıversıtetti qyzyl dıplommen bitirýge tıispiz» deıtin birinshi semestrdiń ózinde. Sóıtip júrgende alǵashqy sessııanyń bastapqy emtıhanyn Zeınolla Qabdolovtyń «Ádebıet teorııasynan» tapsyrdyq. Akademık aǵaıymyz ekeýmizge de semiz «tórt» qoıyp shyǵaryp saldy. Sol boıda ra­ıymnan qaıttym. «Qyzyl dıplom­men» qoshtasyp turǵanymdy aıtamyn.

Jumabek tabandap otyryp aldy: «Shákembaı, bul – zańdylyq emes, kez­deı­soqtyq. Ýaıymdaıtyn dáneńe joq. Ekeýmiz de «peresdacha» jasap, «bes» alamyz!» Men aıtamyn: «Júke, biz start­ta turǵan adambyz ǵoı, aldymyzda áli 55 emtıhan bar, sonyń bárinen siz «bes» alatynyńyzǵa senimdisiz be?» «Senimdimin, meniń «slabak» dosym!», dedi Júkeń ádettegi jargondaryn bastyrmalatyp. Qaırap tur.

Degenmen, qyrsyqtyǵym bir basymnan asatyn meni Jumabek bul qaq­panǵa túsire almady. «Slabak» ekenimdi moıyndaǵan maǵan ol kópke deıin tom­syraıyp júrgeni bar. Jumabek qaı­rat­kerlik qasıetterdi bozbala kezinen bo­ıy­na darytqanyn sol kezde anyq bil­dim. Álgi oqıǵany beker aıtyp otyrǵan joq­pyn. Ash ishekteı nesine sozaıyn, aqyry «peresdacha» jasap, «Ádebıet teorııasynan» «5» alǵan Júkeń keıingi barlyq emtıhandy da «úzdik» baǵaǵa tapsyrdy. Tań qalamyn. Áli kúnge deıin. Mundaı kúreskerlik pen tabandylyqty eshkimnen baıqaǵan emespin. Endi baıqamaıtyn da shyǵarmyn. Sondaı Jumabekti qalaı joqtamaısyń?!

Allany shyn súıgen adamǵa Jarat­­qannyń sheksiz kómektesetinin Juma­bektiń ómirinen kórdim. Dombyra sher­tedi. Án aıtady. Sondyqtan da ony mýzy­kanyń ıisi murnyna barmaıtyn jigit dep aıta almaısyń. Deı tura, kom­pozıtorlyqty kásip qylǵysy keletin adam emes ekeni de bilinip turatyn. Jumabek ómirinde bir ǵana án shyǵardy. Biraq án bolǵanda qandaı?! Ǵajap áýen. Kásipqoı sazgerlerińnen taba almaıtyn syrǵa toly aqyq týyndy. Daıyndyq kýrsynda birge oqyǵan, kórshi fılologııa fakýlteti­niń stýdenti Álımaǵa arna­ǵan osy bir ánniń ózi Jumabektiń ár isti úlken súıispenshilik­pen atqaratyny­nyń jarqyn mysaly bola alady. О́zi de, jany da sulý bolashaq asyl jaryna arnap jazǵan ómirindegi jalǵyz avtorlyq ánin Jumabektiń ózi shyrqa­ǵan kezde Romeonyń sonetasyn tyńdap, mól­dir mahabbattyń káýsar bulaǵynyń syldyryn estigendeı bolatynmyn. «Shákembaı, ol qyz – meniń Aı nurym!» deıtin ánin aıaqtaı bere.

Bir kúni Álımamen tanystyrdy. Aıdyń nury dese Aıdyń nury eken. Osy epızod esime túskende ylǵı bir oı keledi: Jumabek maǵan óz ómirinde birde-bir ret qatelespegen adamdaı kórinedi. Shyn sózim. Bárin de qashanda túzý jasaıtyn Jumabektiń qatelikke urynǵa­nyn kórgen de emespin, estigen de joqpyn. Bir syzyqtyń boıymen ómir súrmese de, shalys basqan qadamy bolsaıshy Jumabektiń?! Sondaı dosyńdy qalaı joqtamaısyń?!

Qalaı degende de, ol syrt qaraǵanda basqalardan bólek kórinetin. О́zi jip­tik­teı jas jigit bolǵanymen salmaqty eke­ni kórgen jerden seziletin. Eń ǵajaby, Jumabek kez kelgen qalypqa quıyla ketetin. Bul – eshteńe emes. Al endi kez kelgen qalyp ataýlynyń ózi Jumabektiń oń jaǵyna oraılasa qalatynyn qaıda qoıarsyń? Olaı deıtinim, jıyrmasyn­shy ǵasyrdyń ekinshi jartysyndaǵy danyshpan dekan Temirbek Qojakeevtiń qatań qalybyna qapysyz quıyla ketken sa­naýly stýdenttiń biri Jumabek Kenja­lın boldy. Aıtaıyn-aý, atalǵan qalypqa syıǵan stýdenttiń kirshik­siz­digine basqa dálel izdep ne kerek?!

Keıde oılaıtynmyn: myna ómirdi garmonııaǵa toltyryp ómir keshken Juma­bek shyn máninde Qudaıdyń eń sú­ıikti quly bolar? О́ıtkeni Jumabek ne is­tese de, ádemi isteıtin. Ne týraly aıt­sa da, at qulaǵyn teńestirgendeı sulý kes­teleıtin. Kıim kıisi de kelisti-aq. Tipti Jumabek ıyǵyna ne ilse de, muntazdaı kórinetin. Boıyndaǵy jip ataýlynyń bári asa bir qymbat bolmasa da, tal bo­ıyna bir min jolatpaı turatyn. Arzan kostıýmniń ózi onyń boıyna quıyla ketetin. Jumabek taqqan galstýktiń bári óńin odan saıyn shyraılandyra túsetin. Ásirese alqyzyl tústisin baılaǵanda júzinen janynyń tazalyǵy alabóten ańǵarylýshy edi, jaryqtyq!

Aragidik alysta qalǵan stýdenttik jyldar týraly sóz qozǵala qalsa, baıa­ǵy jal­ǵyz «jýrfakty» ár jyldary bitir­gen jigit­ter bir-birinen «osy sen kim­dermen birge oqyp ediń?» degen kezekshi suraqty alma-kezek qoıyp jatatyny bar. Kýrstastary bir-bir tutqa ustap, bastyq bolǵandary oǵan jardaı jaýap berip, upaı jınap jata­tyn tustary da kezdespeı qalmaıdy. Osy suraq aldymnan shyqqan saıyn eń aldymen Jumabek Kenjalınmen birge oqyǵanym­dy alǵa tartatynmyn. Maqtanyshpen.

Ol shyn máninde bizdiń kýrsymyz­dyń naǵyz lıderi boldy. Júkeń – stýdent ke­zinen bastap kózin jumǵansha únemi portfel ustap ótken adam. QazMÝ-dyń kásipodaq komıtetiniń tóraǵalyǵy­nan bastap «Qazaq gazetteri» JShS-nyń bas dırektory–redaktorlar keńesiniń tóraǵasyna deıin. «Adamdy orta qalyp­tastyrady» degen qaǵıda bar. Durys formýla. Árqaısymyzdyń adam bolyp ketýimizge ortamyzdyń áseri orasan boldy. Osy jolda Jumabek kóbimizge úlgi bola bilýimen erekshelendi. Oqýǵa zerektiginiń arqasynda Lenındik stıpendıat atandy. Qoǵamdyq jumystar­dyń bel ortasynan tabylatyn. Tórtin­shi kýrs­ta júrgeninde Almaty qalalyq keńe­­siniń depýtaty bolyp saılandy. Osy­laısha, ol sol kezdiń ózinde-aq búkil Almaty shahary stýdentteriniń múd­desin qorǵady.

Tiri kezinde onyń tulǵa bolyp qa­lyp­tasqanyna máz bolyp júre berippin. Árıne, osyndaı dosymnyń baryna maqtanatynmyn. Biraq ony eshqashan maqtamappyn. Onyń da sebebi bar. Jumabek maqtaǵandy da, maqtanǵandy da jaratpaýshy edi. «Shákembaı, bizdiń baıaǵyda qara nandy bólip jegenimiz­den artyq qandaı áńgime bolýy múm­kin?! Shirkin, stýdent kezdegi dostardan adaly joq. О́ıtkeni ashqursaq kezde tanysyp-bilisken adamdardan aramdyq shyqpaıdy» dep otyratyn. Degen­men, qazir ókinesiń: «Ol týraly kóziniń tiri­sinde maqtaý kerek pe edi?! Kóńil kóńilden sý ishpeýshi me edi?! Sonshama prıpsıpshil bolǵanymyz ba?!»

Alaıda kóńil ortaqtyǵy da, oı or­taq­tyǵy da qalyptasqan eki dos únsiz uǵysyp ómir súrgenimizge qýanamyn. Shynynda da sol aıtylmaı qalǵan maqtaýlar­dyń bári bizdiń bir esteligimizge tatymaıtyn sııaqty. Adamdy óltirmeıtin – maqtaý emes, estelik. Estelik arqyly seniń ekinshi ómiriń bastalady. Estelik arqyly ǵana sen máńgi jasaısyń! Jumabek qaıtqaly onymen birge bolǵan sátter kóz aldymda kóp kólbeńdep turatyndy shyǵardy: Jumabek ekeýmizdiń «Pýshkınde» tapsyrys bergen kitabymyzdy saryla kútip otyratynymyz... Jumabektiń stý­dent kez­de jaldap turǵan páterinde tula boıy tuńǵyshy Dastannyń týǵanyn «jý­ǵa­nymyz»... Qurylys otrıadynda júr­ge­ni­mizde Jumabektiń basyna qysqa ora­­mal tartyp alyp, úlken úıdiń bir bury­shynyń kirpishin qalap jatqanda aqsıyp kúlgeni... Jumabektiń «altyn kvadrattan» alǵan alǵashqy páterinde Almaty­ǵa Baqanastan sharýalarymmen barǵan sa­ıyn qonatynym... Jumabek ekeýmizdiń Álımanyń tátti shaıyn iship otyryp tún aýǵansha ǵylymı kom­mýnızm týraly pikir talastyratynymyz... Abaıdyń 150 jyldyq toıynda Ertistegi kemeniń ishinde ekeýmizdiń Barı Alıbasovpen tanysqanymyz... Iá, bári este.

Adaldyq aksıomasy. Qazaq jýrna­lıstıkasy juldyzdarynyń biri Juma­bek Kenjalınniń pýblısıstıkasy men redaktorlyq talanty týraly az jazylǵan joq. Sondyqtan da qaıtalaýǵa urynǵym kelmeıdi. Qadap aıtqym kelgen tus, ol qarymdy qalamger, paıym­dy pýblısıst bolýmen qatar qazaq baspasózi menedj­mentiniń teorııasymen de, tarıhy­men de, tájirıbesimen de qatar aınalysqan azǵantaı shoǵyrdyń basynda turdy. Mun­daı tulǵalar bizde saýsaqpen sanarlyq desem qatelese qoımaspyn.

Al endi saıası menedjmenttiń túp-tu­qııanyna deıin zerttep ótken jalǵyz Júkeń dep oılaımyn. Shynynda da Qazaq­­stannyń mass-medıa áleminde ol osy qos qasıetimen qundylyǵyn arttyra tústi. Aıtary joq, qazaq baspasózi­niń barlyq qyryn jaqut jyltyratqan zer­gerdeı jan-jaqty qamtýǵa bar sanaly ómirin arnaǵan Jumabektiń taǵ­dyry maǵan mamandyqqa adaldyqtyń aıshyqty aksıomasyndaı kórinedi. Son­­dyqtan da búgin kóp áriptesteri áli aıta qoımaǵan Jumabektiń ǵalymdyq qyryna kóbirek toqtalǵandy jón kórip otyrmyn.

Sonaý 90-jyldary saıası basylymnyń bastaýyna jarq etip shyqqan «Halyq keńesi», odan keıingi jyl­­dary «Aqıqat» jýrnaly, «Qazaq áde­­bıeti», ásirese ómi­riniń sońǵy jyldary «Qazaq gazette­rin» basqarǵan kezderi ol saıası menedjment­tiń tájirıbesi­men tikeleı aınalysqa­nyn áriptesteri umy­ta qoıǵan joq. Osy oı­dy tarqata tús­sek, saıası menedjmenttiń qazaqstandyq ta­­rıhy da osy kezeńde ke­ıipkerimniń ­il­kimdi izdenisterinen bastaý aldy. Júkeń munymen de toqtap qalǵan joq. Qashan da qıyn joldy tańdap alýdan qaı­my­ǵyp kórmegen Jumabek buǵan qosa tú­ren túspegen saıası taqyryptyń teo­rııa­lyq súrleýin salýdy da óziniń mıssııasyndaı qabyldaǵanyn onyń osy saladaǵy eń­bekteri dáleldep berdi.

Júkeńniń «saıası menedjment» uǵy­myn ǵylymı aınalymǵa túsirgen birden-­bir ǵalym ekenin kóp adam bile bermeıdi. Dál osy suraqqa aksent jasap otyrǵany­myz da sondyqtan. Aı­taıyn dege­nim, qa­shan­da haltýraǵa ja­ny qas Juma­bek ońaı taqyrypqa bar­ǵan joq. Buǵan de­­ıin jazylmaǵan qıyn ta­qyrypty attaı qa­lap, tańdap aldy. Jumabek Kenjalın­niń kan­dı­dattyq monografııa­sy doktor­lyq dıs­sertasııaǵa para-par tolyqqandy dúnıe ekenin sol kezde onyń ustazdary da, árip­testeri de kýlýarda keńinen kósi­­lip aıt­qanyn qulaq estidi. Ony jazý bary­syn­da ǵylymı formal­dy­lyqtan sanaly túr­de bas tartyp, alyp otyrǵan taqyry­by­nyń tabıǵatyn barynsha erkin ashýǵa umtyldy.

Árıne, ǵylymda erlik jasaý óte qıyn. Dese de, basqalardyń júregi daýalaı ber­meıtin taqyrypty qopa­ryp-tóńkerýge bel býýdyń ózi – qaısar­lyq. Bir anyq, sol kezde «saıası menedjment» uǵymy HHI ǵasyrǵa deıin basqa turmaq, sheteldiń termınder sózdiginde paıdalanbaǵan kategorııa edi. Jumabektiń júrek jutqandyǵy sol, ­2001 jyldyń ózinde Saıasattaný boıyn­sha Oksford qysqasha sózdiginde anyq­tama berilmegen saıası menedjment týra­ly taqyrypqa batyl bara bilýinde ja­tyr.

Atalǵan termındi qazaq ǵylymy­nyń aınalymyna engizgen Júkeńniń erligine bas ıemin. Jalpy, «menedjment» degen termın – eń aldymen, ekonomıkalyq termın. Negizi. Al ony saıası stılge aýystyrý ol kezde óte qa­ýipti bolatyn. Osy ǵylymı jobasyn Jumabek abyroımen aıaqtap shyqty. Ol – saıası menedjmenttiń ókildik jáne demokratııalyq úderisterin ha­lyq múddesine saı tıimdi basqarýmen birik­tirý kerek ekenin ashyp kórsetken alǵash­qy qazaq ǵalymy. Sol kezde Qazaq­stannyń «aldymen ekonomıka, sodan keıin saıasat» degen memlekettik saıası júıesin eń aldymen Júkeńniń eńbegi, al qazir ómirdiń ózi teriske shyǵardy. Jumabek óziniń ǵylymı konsepsııasy arqyly saıasattyń ekonomıkadan joǵary turǵanyn dáleldep berdi jáne saıası menedjmenttiń tek memleket pen bılikke ǵana qatysty uǵym emes ekenin aıqyndap kórsete bildi.

Júkeń saıasattyń ekonomıkadan ál­deqaıda bıik turatynyn, kerek deseńiz, qashanda joǵary turatynyn óz dıssertasııasynda dáıekti dáleldermen qorǵa­dy. Sonymen qatar saıası menedjmenttiń qazirgi ýaqytqa deıin qoldanylý aıasy tar bolǵanyna qaramastan, onyń tylsym tarıhyn qoparyp, Platon, ál-Farabı, Makıavellı eńbekterin tereń zertteý arqyly memlekettik basqarý isinen saıası menedjmenttiń jasyryn jatqan jarqyn úlgilerin tapty. Saıası menedjment pen baspasózdiń jurshylyqpen baılanys ornatýynyń joldary men mehanızmde­rin, sondaı-aq saıası tehnologııasyn ózin­dik tyń kózqaraspen qarastyrdy. Eń aldymen, qazaq baspasóziniń jahandaný ke­ze­ńindegi alatyn orny týraly ǵyly­mı tujyrymdaryn alǵa tartqan Juma­bek qoǵamnyń dáıekti damýyn qalyp­tastyrýdaǵy baspasózdiń rólin de tolyq jáne túpkilikti dáleldep shyqty.

Jumabek – dıssertasııasynda memle­ketshildik sana strategııasyn sińirý aıasynda da tujyrymdy oıla­ryn anyq bildirip, saıasattaǵy sa­baq­tastyq strategııasyn da jan-jaq­­ty naqty dáleldermen zerttegen ǵalym. Saıası júıeniń turaqty­lyǵy men ózdiginen damýyn qamtamasyz etý úshin saıası qyzmet sýbektileri arasyndaǵy aqparattyq qatynastar­dyń, aqparattyq baılanystardyń tutas júıesin ashyp kórsetti. Saıası kommýnıkasııa, aqparattyq tehnologııalar, ımıdj qalyptastyrý tehnologııasy, memlekettiń aqparattyq resýrstary sııaqty kesek máselelerdi de ǵylymı monografııasynda tolyqqan­dy ashyp kórsete bildi. Munyń bári tabandy izdenistiń jemisi dep oılaımyn. Imıdjmeıkıng, elektorattyq pıar, brendıng jáne lobbıstik pıar sııaqty PR salalary týraly qazaq ǵalymdarynyń arasynan birinshi bolyp tereń ǵylymı tujyrymdama jasaǵan da Júkeń.

О́zim ǵylymmen aınalyspaǵandyq­­tan munyń qandaı úderister arqyly júze­ge asatynyn bilmeımin, biraq Jumabek Kenjalınniń osy eńbegi kóleńkede qa­lyp ketkendeı kórinedi. О́ziniń ǵylymı eńbeginde ol qazirgi kezdegi saıası tehnologııalar zamanynda ımıdjmeıkerlik tásilder, PR salalary, brenıng, reb­rendıngti jeke-jeke baqaıshaǵyna de­ıin zerttep, keremet jazǵanyna kóz jetkizdim. О́ıtkeni astyn syzyp turyp oqyǵanmyn. 2010 jyly monografııa bolyp shyqqan osy eńbegin bakalavrıanttar men magıstranttarǵa mindetti túrde oqytý kerek dep oılaımyn.

Ǵylymı turǵydan qarastyratyn bol­­saq, shynyńda da Júkeńniń qazaq jýr­nalıstıkasynyń tarıhyna, táji­rı­be­sine jáne teorııasyna sińirgen eń­begi óte orasan zor. Osy oraıda eki-úsh jyl buryn Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetiniń ujymy musylmansha aıtqanda saýapty is jasady. Joǵary oqý ornynan Jumabek Kenjalın atyndaǵy aýdıtorııa ashyldy. Dosymnyń artynda qaldyrǵan murasyn nasıhattaýda munyń máni men mańyzy erekshe ekeni daýsyz.

Jurtshylyqpen (PR), úkimettik uıym­darmen (GR) jáne ınvestorlarmen baılanys (IR) sııaqty aqparattyq kom­mýnıkasııanyń úsh salasyn aldaǵy jyldary ótetin Jumabek Kenjalın­niń oqý­lary boıynsha stýdentterge tereńde­­tip oqy­tý kerek dep sanaımyn. Sebebi qazir­gi kvazımemlekettik ult­tyq kompanııa­larda bolsyn, oblys­tyq deńgeıdegi ákimdikterde bolsyn, PR birshama durys jolǵa qoıylǵan dep aıtýǵa bolady. Al GR men IR óte aqsap jatqany jasyryn emes. О́ıtkeni bul máselelerdi tereń meńger­gen mamandar joq. Sondyqtan da bolashaq­ta atalǵan fakýltette osy máselege erekshe kóńil bólingeni durys-aq. Osy oraı­da pıar mamandaryn daıarlaıtyn joǵary oqý oryndary Júkeńniń ásirese ǵyly­mı jumystaryna asa mán berýge tıis. Onyń ǵylymı dıssertasııasyn, saıası menedj­ment týraly monografııasyn QazUÝ-dyń jýrnalıstıka fakýlteti bolsyn, bas­qa oqý oryndary bolsyn, mınıstrlik arqy­ly oqý baǵdarlamasyna engizgeni abzal. Sebebi bul – qazirgi zamandaǵy eń ózekti, eń qajetti taqyryp.

Árıne, bul baǵytta seń qozǵaldy. Dosymnyń ǵylymı eńbekterin nasıhattaýda ol ózi talaı memlekettik ko­mıs­sııa­­nyń tóraǵasy bolǵan QazUÝ jýr­na­lıstıka fakýlteti biraz sharýa­nyń basyn qaıyrdy. Jumabek Ken­jalın shy­ǵarmashylyǵyna arnalǵan ǵy­lymı-táji­rı­belik konferensııa uıym­dastyrdy. Jyl saıyn Jumabek Ken­ja­lın oqýla­ryn ótkizip júr. Osy shara­lardyń bárin­de Júkeńniń ǵylymı eńbegi tereń talda­nyp, naqty aıtylǵan áńgimelerdiń keleshek mamandarǵa paıdasy molynan tıeri haq.

* * *Qazaqta «jetekshi» degen sóz bar. Kóp jerde jón-josyqsyz paıdalana bergendikten be, reńi qasha bastaǵan­daı estiledi. Maǵan dál osy sóz Juma­bek esiminiń aldynda turatyn anyq­ta­ýysh­taı elesteıdi. Júkeń ýnıver­sıtet­te júrgende tek meni ǵana emes, kýrstaǵy júgirmekterdiń bárin jetektep júrip, bóten turmaq, bizdiń ózimizge bildirmeı qatarǵa qosqanyn qa­zir qudaıshylyq úshin aıtý – ýázıpa. Son­dyqtan bolar, jetekshi degen sóz Juma­bekke qatysty aıtylǵanda qaı­ta qulpyryp shyǵa keletindeı áser qal­dyrady. Aıtary joq, ol shyn máninde jetek­shi bola bildi, baqılyqqa ketkenshe kó­bi­mizge janashyrlyq tanytýdan ja­ńylmaı ótti. Naqty isimen. Naqty kóme­gimen. Oqý bitirgennen keıin de Al­maty men Astanadaǵy kýrstastar­dyń basyn qurap júretin Jumabek óziniń baýyrmaldyǵymen bárimizge aralasyp jú­rýdi úıretip ketti. Bir-biri­mizge tilektes bo­lýdy boıymyzǵa sińir­di. Bir-birimizge jana­shyrlyq tany­týǵa tárbıeledi. Jeke úlgi­simen. Juma­bek barda jubymyz jazylmaıtyn. Bir atanyń balalaryndaı júr­dik. Osyndaı janashyr jetekshińdi qa­laı joqtamaısyń?!

Sharhan QAZYǴUL