Otandyq ónerkásiptiń oljasy

О́nim negizinen ishki naryqqa jibe­riledi. Seriktestik basshysy Rábıa Baıtemirova zaýyt ashpas buryn saýdamen aına­lysqan. 2000 jyldardyń basynda keńse taýaryn satyp, keıin oıynshyq bıznesine kóshken.

Balalar oınaıtyn oıyn­shyq zattaryn sonaý Iran, Qy­taı­dan tasyp, jol azabyn ábden tartqan. Shekaradan ótý, keden­dik baqylaýda saǵattap turý kelinshekke ońaı tımegen. Sodan nege osy oıynshyqtardy ózimiz shyǵarmasqa degen oı keledi. Qaladaǵy úıin kepildikke qoıyp ekinshi deńgeıli bankten 14%-ben nesıe alady. Bul qarajatqa Qytaıdan shaǵyn stanok satyp ákelip, oıynshyq shyǵarý ónerkásibine kirisedi. Qytaımen aradaǵy bıznes baılanysty júrgizýge qytaı tilin erkin meń­gergen balasy Naýryzbektiń kóp kómegi tıedi.

Ekinshi jolǵy nesıe qarjysyna «Damý» qory arqyly qol jetkizedi. Aıtýynsha, 14%-ben beriletin nesıeniń jartysyna jýyǵyn memleket ózi óte­gen. Qarjylaı qoldaýǵa ıe bolýyna «Bıznestiń jol kartasy – 2020» baǵdar­lamasyna qatysýy da sep bolypty. 40 mln teńge nesıe qarjysyna Qytaıdan taǵy da qosymsha stanoktar aldyrady.

«Bastapqyda azdap qobal­jydyq. Kásipti ıgerip kete ala­myz ba dep kóp oılandyq. Reseı men Belorýsııadan basqa da el­derden ishki naryqqa kirip jatqan oıynshyq kóp. Solarmen básekelese alamyz ba degen kú­mán boldy. Biraq táýekelge bel býyp, oıǵa alǵan ıdeıamyzdy bas­tap kettik. Ádepkide oıynshyq ón­dirisinde talap etiletin tıisti sertıfıkattardy alý qıynǵa soqty. Quzyrly mekemeler ba­synda senimsizdik tanytty. Oıyn­shyq shyǵarý ońaı emes, ká­sipti júrgize alasyzdar ma dep kúdik keltirip, sozbalańǵa salyp jiberdi. Biraq Qytaıǵa stanok alýǵa barǵanymyzda lám degen joq. Nıet bolsa kez kelgen taýardy shyǵarýǵa bolady dep qaıta jiger­lendirdi. Odan elge kelgen soń sanı­tarlyq-epı­demııalyq qyzmet qujattar talap etip, biraz sandaltty. Aqy­ry sońynda SES mekemesiniń bas­shysyna kirip, sottasýǵa deıin bardym. Ol kezde elimizde kásip­kerlikti qoldaý, túrli ákimshilik kedergini alyp tastaý boıynsha bastamalar júrip jatyr edi. Sonyń áseri boldy ma, áıteýir is bizdiń paıdamyzǵa sheshildi», deıdi kásipker.

Keıin jergilikti ákimdik erek­she óndiriske nazar aýdaryp, qaladaǵy ındýs­trıaldy aımaq­tyń birinen jer usynady.

«Oıynshyqtar óndirisinde polıpropılen, polıetılen sekildi shıkizat túrlerin qoldanamyz. Qatty zattarǵa polıpropılen, jumsaq bólshekterge polıetılen jumsalady. Birinshi kezde ózimizden shyqqan shıkizatty paıdalandyq. Alaıda onyń sapasy óte nashar. Otandyq shı­kizattan jasalǵan oıynshyqtarymyz synyp kete berdi. Sosyn Reseıdiń shıkiza­tyn satyp ala bastadyq. Ýaqyt óte kele otandyq shıkizat sapasy jaqsaratyn shyǵar. Oǵan da biraz merzim kerek qoı. Taǵy bir aıta keter jaıt, ónimderimiz ekologııalyq taza. Keıbir ısi múńkigen ımporttyq oıynshyqtar sııaqty emes. Qaı jastaǵy bala bolsa da oınaýǵa eshqandaı qaýip týdyrmaıdy dep nyq senimmen aıta alamyn», dedi R.Baıtemirova.

Kásipker sózinshe, ishki na­ryqta О́zbekstan, Túrikmenstan taýarlarymen básekelesý óte qıyn kórinedi. Sol úshin shekaradan taýar ótkizý máselesinde sál de bolsa baqylaýdy kúsheıt­se, otandyq kásipkerlerdi qoldaý úshin memleket óz naryǵyn qorǵasa degen tilegin jetkizdi. Biraq munyń iske asýy qıyn sekildi. Sebebi О́zbekstanmen arada erkin taýar aınalymy jóninde kelisim bar. Soǵan oraı kórshiles elden keletin taýarlarǵa shekteý qoıý múmkin emes. Bul jóninde quzyrly organ­dardyń usynar qandaı da bir jaýaby bar ma eken?

R.Baıtemirovanyń aıtýyna qaraǵanda, О́zbekstan men Túr­ikmenstan shıkizatty ózderi shy­ǵarady, sosyn sapasy da myq­tyraq. Ol bizdiń naryqqa kirgende otan­dyq oıynshyqtar baǵa jaǵynan da, sapa jaǵynan da básekelese almaı qalady.

Degenmen osy kúnde Shymkent qala­synyń ákimdigi kásipkerlikti damytý bo­ıynsha barlyq jaǵ­daıdy jasap keledi. Sonyń bir mysaly – jýyrda ashylǵan kásip­kerlerge qyzmet kórsetetin arnaıy mekeme. Ol jerge barǵan jandar kásipker bolý úshin ne isteý kerek, jobany qalaı iske asy­rýǵa bolady, qandaı qujat­tar talap etiledi degen suraq­tarǵa tolyqqandy jaýap alyp, tipti alǵashqy jobasyn bastaý boıynsha túrli servıstik kómek ala alady. Odan bólek, megapo­lıste «Isker qala» dep atala­tyn jergilikti baǵdarlama qabyl­danǵan. Osy baǵdarlamaǵa sáıkes kásip­kerlerge óndiris alańdary jalǵa berilip, onyń qunyn tóleý jaǵynan bastapqy kezde ákimdik ózi kómektesip otyrady.

Osy járdemniń bárin jer­gilikti atqa­rýshy bılik Prezı­dent­tiń kásipkerlik salany qol­daý birinshi kezekte turý ke­regi jóninde Joldaýda aıtqan tap­­syr­malary negizinde iske asyryp keledi.

Kásipker aldaǵy ýaqytta Qy­taı nemese Túrkııa ınvestorlarymen birlesip, qaladaǵy ındýstrıaldy aımaqtan úlken zamanaýı zaýyt ashýdy maqsat etip otyr.

Shymkent