Pavlodar oblystyq №1 perınataldyq ortalyǵyndaǵy neonatologııa qyzmetiniń mamandary keıingi jyldary náreste densaýlyǵyn jaqsartý baǵytynda oń tájirıbelerge qol jetkizip otyr. Zamanǵa saı jabdyqtardyń tilin meńgergen aq jeleńdiler ýaqytynan buryn týǵan shaqalaqtardy qatarǵa qosý maqsatynda kúni-túni kúresedi.
Elimizde damýynda kemistik paıda bolý qaýpi joǵary balalardy erte dıagnostıkalaý jáne erte abılıtasııalyq kómek kórsetý qajettiliginiń máselesi ózekti. О́mirdiń alǵashqy aılarynan bastap durys júrgizilgen dıagnostıka men túzetý ózgeristerdi jeńildetip qana qoımaı, jańa buzylystardyń paıda bolýyna jol bermeıdi ári balanyń ómir súrý sapasynyń jaqsarýyna qol jetkizýge múmkindik beredi.
Jalpy, neonatologtiń negizgi mindeti – jańa týǵan náresteniń jaǵdaıyn baqylaý. Mundaı maman anasy balany dúnıege ákelý sátinen bastap, perzenthanadan shyqqansha birge júredi.
– О́te az salmaqpen shala týǵan balalardyń ári qaraı ómir súrip ketý jaǵdaılary keıingi jyldary jaqsara tústi. Soǵan oraı skrınıng jasaǵanda túrli aýrýdyń dıagnozy anyqtalǵan jaıttar da kóbeıdi. Negizi oblysta bosanatyn áıelderge dárigerlik kómek beretin mekemeler Pavlodar, Ekibastuz, Aqsý qalalarynda ornalasqan. Bizdiń ortalyqta joǵary mamandandyrylǵan medısınalyq kómek kórsetýdiń úshinshi deńgeıi uıymdastyrylǵan. Jyl basynan oblysta 6086 sábı dúnıege kelse, olardyń 365-i shala týǵan. 46 balanyń salmaǵy 1500 gramǵa deıin boldy. Salmaǵy óte az bop týatyn sábılerdiń tiri qalý kórsetkishi búginde 68 paıyzdy quraıdy. Júktiliktiń 34 aptasyna deıin jaryq dúnıe esigin ashyp qoıǵan kishkentaılar perınataldyq ortalyqta em qabyldaıdy. Eger aýdandarda nemese ekinshi deńgeıli perzenthanada bala shala týsa, ony bizdiń medısınalyq avıasııa brıgadasy shuǵyl túrde osynda jetkizedi. Keıingi 8 aıda osyndaı 40 bala tústi, – deıdi mekemedegi neonatologııa qyzmetiniń basshysy Jańylaı Qapanova.
Mundaǵy mamandar álgindeı balalardyń ómiri úshin kúresip, barlyq kúsh-jigerin soǵan jumyldyrady. Bul jerde sábılerge neonataldi skrınıng, aýdıologııalyq skrınıng, oftolmologııalyq skrınıng júrgiziledi. Mundaǵy maqsat – balanyń boıyndaǵy aqaýlardy der ýaqytynda anyqtap, olarǵa em taǵaıyndaý. Shala týǵan balalarda kóbine ókpe jetispeýshiligi, respıratorlyq dıstrosındrom, bas súıek ishine qan quıylý, bronh-ókpe dısplazııasy, týa bitken pnevmonııa, hırýrgııalyq aýrýlar jıi tirkeledi. Sondaı-aq retınopatııa aýrýlary da jıileı túsken. Másele mynada, shala týǵan shaqalaqtar uzaq ýaqyt ókpeni tynys aldyratyn apparatta jatqanda, ottegi mólsheriniń tym kóp bolýynan kóz janarynyń tamyrlary zaqymdanady. Sóıtip, kóz aýrýlary paıda bolady. Nemese ol týabitti paıda bolýy múmkin.
– Ortalyqta kóz dárigeri bar. Ol balalardy týǵannan baqylaı bastaıdy. Keıde kóz janary kemistigimen týǵandarda biraz ýaqyttan soń kózdiń ishki tor qabyǵynyń ajyraý qaýpi týyndaıdy. Ondaı balalarǵa operasııa taǵaıyndalady. Jyl basynan álgindeı 15 balaǵa operasııa jasaldy. Jansaqtaý bóliminde 18 tósektik oryn qarastyrylǵan bolsa, jańa týǵan balalar patologııasy bólimshesinde 60 tósektik oryn bar. Uıym qyzmetkerleri sábılerdiń ana sútimen qorektenýin qatań qadaǵalaıdy. Sábıdi omyraýǵa salý, omyraý sútin durys saýyp berýdiń erejelerin analarǵa úıretemiz. Osyndaı qamqorlyq is-sharalarynyń nátıjesinde ortalyǵymyz «Balaǵa súıispenshilikpen qaraıtyn aýrýhana» ataǵyn ıelendi. 2018 jyly katamnez kabıneti ashylǵan edi, onda stasıonardan úıine jiberilgen sábılerdiń ári qaraıǵy damýy baqylanady, – deıdi Jańylaı Ǵalymjanqyzy.
Mekemedegi patologııa bólimshesiniń jas dárigeri Baqytgúl Qaıratova jalpy perınataldyq ortalyqtyń ár bólimshesinde nenatolog mamandar bar ekenin jetkizdi. Aıtýynsha, eger balanyń salmaǵy kemi 500 gramm bolsa, ony qalypty jaǵdaıǵa deıin damytý múmkin bolady. Kóp sábıler týǵannan keıin tynys alý júıesi damymaı, ottegi apparatyna jalǵanady.
– Shala týǵan shaqalaqty nemese aýyryp qalǵan náresteni jatqyzýǵa arnalǵan, ottegini avtomatty túrde beretin ári jaıly temperatýralyq rejimdi saqtap turatyn kývez qurylǵysy bar. Balany ishine ornalastyrǵan soń qajetti temperatýrany, ylǵaldylyq normalaryn baptaımyz. Buǵan qosa byltyr respıratorlyq kómek kórsetetin jańa qural-jabdyqtar ákeldi. Bizge aýyl-aýdandardan da júkti analar kóp keledi. Balany kesar tiligimen alý jaǵdaılary jıi kezdesedi. Sondaı ýaqytta mamandar kásibı kómek túrleriniń barlyǵyn jumyldyrady. Bala jatyrda jatqan kezeńde ómirine qaýip tóndiretin faktorlar anyqtalǵan jaǵdaıda da júrgiziletin úrdister bar. Sonyń barlyǵy belgili bir kezeń ishinde júzege asyp otyrady. Mundaı ádis-amaldar ana men bala ómirin aman saqtap qalýǵa múmkindik berip otyr, – deıdi jas maman.
Dárigerler kez kelgen ana júktilikti aldyn ala josparlaǵany durys dep esepteıdi. Al júktilik kezeńinde barlyq faktordy baqylaýǵa alyp, dáriger mamandardyń baqylaýynda bolýy kerek. Mamandardyń aqyl-keńesine únemi qulaq túrip, yqtımal qaýipti jaıttardyń aldyn alyp otyrsa, ómirge deni saý sábı ákelýdiń múmkindigi arta túsedi.
PAVLODAR