Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bıylǵy «Ádiletti Qazaqstan: zań men tártip, ekonomıkalyq ósim, qoǵamdyq optımızm» atty Joldaýy halyqtyń kókeıinde júrgen máseleleri kóterilgen mańyzdy qujat boldy. Biz budan «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymynyń jarqyn úlgisin kóre alamyz.
Men quqyq salasynyń mamany retinde Joldaýdaǵy birqatar máselege nazar aýdardym. Sonyń biri – Prezıdent aıtqandaı, tıisti reestrge engizilgen kásipkerlermen kelisim jasaǵan kezde memleketke qaıtarylatyn aktıvterdi «zańsyz» dep tanymaý týraly normany bekitý máselesi. Memleket basshysy muny shyn máninde mańyzdy qadam dep atap ótti. Degenmen ol kásipkerlerge eskertpesin de jasyryp qalmady.
«Kásipkerler qarjyny respýblıkalyq bıýdjetke aýdarý máselesine kelgende Úkimetpen jáne Bas prokýratýramen tyǵyz baılanysta jumys isteýge tıis. Bul – ár teńge úshin saýdalaspaı, qajetti sharanyń bárin óz erkimen jasaý kerek degen sóz. Olar osy eldiń azamaty retinde mektep, aýrýhana, stadıon, mýzeı jáne basqa da áleýmettik-mádenı nysandar salýǵa qomaqty qarjy bólýge mindetti. Mundaı kásipkerlerdiń esimi jomart jandardyń «altyn tizimine» jazylady. Al odan bas tartqan nemese sózbuıdaǵa salǵan kásipkerlerge qatysty áńgime basqasha bolady», dep qatań talap qoıdy.
Qasym-Jomart Kemeluly Bas prokýratýra men Úkimet arasyndaǵy osyǵan qatysty máseleni, qarym-qatynasty zańdy túrde retteýdi tapsyrdy. Bul buǵan deıin tolyq rettelmegen edi. Mysaly, kásipkerlerden qaıtarylǵan múlik qupııa retinde saqtalatyn. Alaıda bireýdiń qonaqúıi qaıtarylǵan bolsa, ony eldiń bári biledi. Sondyqtan Prezıdent endi qupııa emes, ashyqtyq kerek ekenin aıtyp otyr.
Joldaýda kóterilgen taǵy bir ózekti másele – atom elektr stansasynyń qurylysy. Bul buǵan deıin de talaı márte qoǵamdyq talqylaýǵa salynǵan taqyryp. Mine, jyl ótken saıyn elimizde elektr energııasynyń tapshylyǵy sezilgendikten, Prezıdent AES salý qajettiligine qaıta aınalyp kelip otyr.
Qazirgi tańda elimizdiń ońtústik óńiri energııany eń kóp tutynady. Atom elektr stansasynyń sol jaqtan salynýy beker emes. Bizdiń mamandar qazir eń zamanaýı tehnologııalary bar, jańa býyndaǵy AES qurylysyn qarastyryp jatyr. Eger osy josparymyz sátti júzege asatyn bolsa, halqy kún sanap ósip bara jatqan ońtústik óńiri ǵana emes, elimizdiń barlyq aımaǵyn tıimdi elektr energııasymen qamtamasyz etýge múmkindik alamyz.
«Qazir álemde energııa tapshylyǵy kúsheıip barady. Elimizge senimdi jáne ekologııalyq taza qýat kózderi asa qajet. Sondyqtan biz atom energetıkasyn damytýǵa basa mán berýimiz kerek dep oılaımyn. Sebebi ekonomıkamyz kún ótken saıyn mol energııany qajet etýde. Mundaı suranysty atom energetıkasy qamtamasyz ete alady. Qazir damyǵan jáne damýshy 30 memlekette 200-ge jýyq atom elektr stansasy jumys istep tur», dep atap ótti Prezıdent.
Qasym-Jomart Toqaev aıtqandaı, álemniń kóptegen eli elektr energııasyna qol jetkizý úshin AES-ke júginip otyr. Ol óz kezeginde ónerkásip pen ınfraqurylymnyń damýyna, halyqtyń ómir súrý sapasynyń jaqsarýyna oń yqpal etedi. О́ıtkeni jańa jumys oryndary paıda bolady. Sarapshylardyń aıtýynsha, kórshi О́zbekstan jahandyq trendterdi bizden erte bastap otyr. Olar óziniń aımaqtaryn damytýǵa AES salyp jatyr. Atom elektr stansasynyń kerek ekenin bári túsinedi.
«El ómirindegi árbir mańyzdy qadam jurtshylyqpen birlesip jasalýǵa tıis. Atom elektr stansasy týraly referendýmǵa qatysty da dál solaı bolýy kerek. Byltyr men bul másele boıynsha óz pikirimdi aıttym, ıaǵnı referendým taqyrybynyń qoǵam talqysyna túskenine bir jyl boldy. Bul azamattarymyzdyń jan-jaqty oılanyp, salmaqty sheshim qabyldaýyna jetkilikti merzim dep oılaımyn. Sondyqtan men Úkimettiń usynysyn qoldaımyn. Atom elektr stansasyn salý máselesine qatysty jalpyulttyq referendým bıylǵy 6 qazanda ótedi. Búgin tıisti Jarlyqqa qol qoıamyn», dedi Memleket basshysy.
Elimizdiń azamattary osy kúni barlyǵy bir kisideı jalpyulttyq referendýmǵa qatysyp, memleketimizdiń erteńi úshin mańyzy zor is-sharadan qalys qalmaýǵa tıis. Árqaısymyzdyń daýysymyz mańyzdy. Biz erteńgi urpaqtyń ıgiligi úshin durys tańdaý jasaýymyz kerek.
Qoryta aıtqanda, Memleket basshysynyń bıylǵy halyqqa Joldaýy súbeli máselelerdi kótergen, eldiń úmitin oıatqan mańyzdy jańalyqqa toly boldy. Ony júzege asyrý tek bıliktiń qolyndaǵy is emes, oǵan bárimiz jappaı atsalysýymyz kerek. Prezıdent uıytqy bolǵan Ádiletti Qazaqstandy qurý – ózimizdiń qolymyzda.
Marat BÁShIMOV,
Májilis depýtaty