Astanada álemge áıgili ǵalym, geosaıasatker, fýtýrolog Parag Hannanyń qatysýymen «Geosaıası shıelenis jáne klımat ózgeristeri dáýirindegi jańa Jibek joldary» taqyrybynda public talk ótti. Is-sharany Qalam.global mýltımedııalyq jobasy Halyqaralyq qatynastar jónindegi qazaqstandyq keńestiń qoldaýymen uıymdastyrdy.
Kezdesý barysynda Parag Hanna álemdik geosaıasat, demografııa jáne kóshi-qon modelderiniń bolashaǵy týraly kózqarasymen bólisti. Onyń aıtýynsha, qazirgi kúni úsh aımaqtyń, atap aıtqanda, «Batys Azııa» men Shyǵanaq elderi, Ońtústik-Shyǵys Azııa jáne Ortalyq Azııanyń arasyndaǵy qarym-qatynas dınamıkasy erekshe qyzyǵýshylyq týdyrady.
«Bul – múmkindikter aımaqtary. Keıingi jyldary oǵan kiretin memleketterdiń arasyndaǵy qarym-qatynas jyldam nyǵaıyp keledi. Bul aımaqty jańa Jibek joly dep atasaq bolady, al álem halqynyń basym bóligi osy úshburyshtyń ishinde ómir súredi. Qazaqstan ol úshburyshtyń joǵarǵy buryshynda tur: ózderińizdi dál osylaı pozısııalaýǵa keńes berer edim», dep atap ótti ǵalym.
Onyń aıtýynsha, qazirgi álemde baıqalyp otyrǵan úlken kólemdegi mıgrasııa – joǵalmaıtyn úderis jáne buryn-sońdy bolmaǵan deńgeıde qajet qubylys. Aldaǵy onjyldyqtarda adamdar álemniń halqy tyǵyz ornalasqan aımaqtarynan jappaı qonys aýdarady, al jan basy sany az aýmaqtar, kerisinshe, kóbeıip, jańa órkenıet ortalyqtaryna aınalýy múmkin. Osy turǵyda Hanna Ortalyq Azııanyń erekshe áleýetin atap ótti. Ǵalymnyń aıtýynsha, Qazaqstan men onyń kórshileri geografııa turǵysynan erekshe jerde turǵany arqyly ýshyǵyp kele jatqan geosaıası shıeleniske qaramastan, álemdik derjavalar arasyndaǵy kópir bolyp, baılanystar men ekonomıkalyq almasýdyń damýyna yqpal ete alady.
«Osyndaı iri órkenıet ortalyqtarynyń biri atanýǵa Qazaqstannyń áleýeti jetetini sózsiz. El qazir aımaqtaǵy talanttar úshin magnıt bolyp otyr. Sáıkesinshe, Qazaqstan búkil álem boıynsha jalpy sany 4,5 mlrd adamdy quraıtyn jas talanttarǵa arnalǵan hab retinde ózin kórsete alady», dep málimdedi Parag Hanna.
Ǵalymnyń pikirinshe, Almaty qalasy qaýipsiz, qarjy turǵysynan qoljetimdi jáne klımatqa qolaıly ómirlik oryn izdegen túrli eldegi «sıfrlyq kóshpelilerdiń» jas býyny úshin jahandyq tartylys ortalyqtarynyń birine aınalýy múmkin. Qalanyń klımaty, ınfraqurylymy jáne turǵan jeri ómir sapasy men emin-erkin júrip-turý ortasyndaǵy tepe-teńdikti baǵalaıtyndar úshin unamdy faktorlarǵa aınalyp keledi.
Ǵalamdyq ózgerister men turaqty damý qajettiligi turǵysynan Qazaqstan sheteldik tikeleı ınvestısııalardy tartý, klımattyq turaqtylyq, azyq-túlik qaýipsizdigi jáne ónerkásiptik áleýet sııaqty negizgi salalarda joǵary kórsetkishterge ıe. Degenmen, sarapshynyń pikirinshe, elimizge pozısııamyzdy odan ári nyǵaıtý úshin valıýtalyq turaqtylyq pen ınnovasııalar damýǵa jáne áleýmettik úderis pen jalpy turaqtylyqty ilgeriletýge mán berý qajet. Infraqurylymǵa salynatyn ınvestısııalar, IJО́ kórsetkishterin jaqsartý jáne ekologııalyq ári tehnologııalyq baǵyttardaǵy ósýdi qoldaý Qazaqstanǵa básekelestik artyqshylyqtaryn kúsheıtýge jáne adamı kapıtaldy qosa alǵandaǵy túrli resýrsty kóbirek tartýǵa kómektesedi.
Aıta ketsek, Parag Hanna – álemge áıgili ǵalym, fýtýrolog, saıasattanýshy, jahandyq órkenıettiń bolashaǵy týraly birneshe bestsellerdiń avtory. Onyń jumystary qazirgi zamanǵy úrdisterdi tereń taldaýymen jáne aldaǵy onjyldyqtarda álemniń qandaı bolatyny týraly batyl boljamdarymen erekshelenedi. Hanna jahandaný, ýrbandalý jáne tehnologııalyq damý salasyndaǵy zertteýlerimen tanymal.