Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda jylytý maýsymyndaǵy órt qaýipsizdigi máselesi qaraldy. Sondaı-aq otyrysta halyqty dári-dármekpen qamtamasyz etý sharalary da kún tártibine shyǵaryldy.
О́rt qaýpine qarsy qaǵıda qataıady
Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Shyńǵys Árinov órt qaýpiniń aldyn alý jumystary týraly baıandap, ózekti máselelerdi sheshý jolyndaǵy is-sharalardy tanystyrdy. Qazan aıynyń basynan beri turǵyn úı sektorynda 650-den astam órt tirkelipti. Negizgi sebepterdiń biri – jylý júıeleri men elektr qurylǵylaryn paıdalaný erejeleriniń buzylýy. О́ńirler arasynda Qostanaı, Qyzylorda men Abaı oblystarynda órt jaǵdaıy kóbeıip tur.
Úkimet basshysy profılaktıkalyq jumysty kúsheıtý men qaýipsizdik talaptarynyń saqtalýyn baqylaý qajet ekenine nazar aýdardy.
«Jylý berý kezeńinde órttiń 50%-ǵa jýyǵy pesh pen murjadaǵy aqaý kesirinen shyǵady. Alaıda órttiń negizgi shyǵý sebebi jylytý peshteri men qazandyqtardy paıdalaný kezinde órt qaýipsizdigi erejelerin óreskel buzý bolyp otyr. Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi osyǵan basa nazar aýdaryp, mundaı buzýshylyqtarǵa beı-jaı qaramaýǵa tıis. Tek usynym berýmen ǵana shektelýge bolmaıdy. Ol úshin gaz-tehnıkalyq ınspeksııanyń ókilettigin kúsheıtý kerek», degen O.Bektenov ákimdikterge TJM-men birlesip barlyq jerde órt qaýipsizdigi aılyǵyn uıymdastyrý jóninde tapsyrma berildi.
Sonymen qatar Premer-mınıstr halyqtyń áleýmettik osal toptaryn tegin gaz datchıkterimen qamtamasyz etý mindetin qoıdy. Mundaı úıler esepke alynyp, olar erekshe baqylaý aımaǵynda bolýǵa tıis. Ásirese Jetisý, Aqmola, Aqtóbe oblystarynyń jáne Almaty qalasy ákimdikteriniń bul baǵyttaǵy jumystary mardymsyz júrgizilip jatyr. Bar-joǵy 2%-dan 14%-ǵa deıin ǵana qamtylǵan. Osyny eskergen Úkimet basshysy bul baǵyttaǵy jumysty kúsheıtýdi tapsyrdy.
Jaramsyz turmystyq ballondardy qoldanystan shyǵarý men ýtıldeý máselesin sheshý qajet ekenine de aıryqsha toqtaldy. O.Bektenov ákimdikterge júktelgen gaz jabdyqtaryn qaýipsiz paıdalaný talaptarynyń saqtalýyn baqylaý tıisti deńgeıde júzege asyrylmaıtynyna nazar aýdardy. Gaz toltyrý pýnktteriniń menshik ıeleri tıisti túsindirý jumystaryn júrgizýi qajet. Sonymen qatar Premer-mınıstr О́nerkásip mınıstrligine múddeli memlekettik organdarmen birlesip, ballon óndirisin uıymdastyrý boıynsha sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.
Ol halyq arasynda qaýipsizdik mádenıetin arttyrý boıynsha túsindirý jumystaryn júrgizýdiń mańyzdy ekenin de atap ótti. Osyǵan baılanysty Tótenshe jaǵdaılar men Ishki ister mınıstrligi jáne ákimdikter birlesip, jeke turǵyn úılerge reıd júrgizýdi jandandyrýy qajet. Mádenıet jáne aqparat mınıstrligine jergilikti atqarýshy organdarmen tize qosyp buqaralyq aqparat quraldary men áleýmettik jelilerde profılaktıkalyq materıaldar taratý máselelerin pysyqtaýdy júktedi. Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi aldyna jylý berý kezeńinde órttiń aldyn alý máseleleri boıynsha múddeli memlekettik organdar men ákimdikterdi tıimdi úılestirýdi qamtamasyz etý mindeti qoıyldy.
Medısına suranymy qanaǵattandyrylady
Úkimet otyrysynda halyqty dári-dármekpen qamtamasyz etý sharalary qaraldy. Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova, «SQ-Farmasııa» JShS basqarma tóraǵasy Erken Jaqataev, sondaı-aq beınekonferensııa baılanysy arqyly iri otandyq farmasevtıka kompanııalarynyń basshylary – «Nobel Almaty farmasevtıkalyq fabrıkasy» atqarýshy dırektory Svetlana Kıl, «Hımfarm» kompanııasynyń memlekettik organdarmen ózara is-qımyl jónindegi dırektory Aıgúl Isenova baıandama jasady. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, 2024 jyly dári-dármek pen medısınalyq maqsattaǵy buıymdardyń 1 588 túri satyp alynǵan. Ambýlatorııalyq dári-dármekpen qamtamasyz etýge 251 mlrd teńge bólingen. Bul 120 nozologııa boıynsha qamtýdy 3,5 mln naýqasqa deıin arttyrýǵa múmkindik berdi. A.Álnazarova búgingi tańda 241 mlrd teńgege 1 213 stasıonar dári-dármekpen qamtamasyz etilgenin atap ótti.
Úkimet basshysy dári-dármekpen úzdiksiz qamtamasyz etýdiń, sondaı-aq medısınalyq mekemeler úshin 2025 jylǵa arnalǵan dári-dármekter satyp alý jáne jetkizý rásimderin ýaqtyly aıaqtaýdyń mańyzdy ekenine nazar aýdardy.
«Prezıdent ult densaýlyǵyn nyǵaıtý úshin keshendi sharalardy iske asyrýdy tapsyrdy. Bul oraıda halyqty dári-dármekpen qamtamasyz etý – asa mańyzdy másele. Memleket medısınalyq kómek kórsetý kezinde jáne esepte turǵandarǵa dárilik zattardy tegin beredi. Bul maqsatqa bıyldyń ózinde bıýdjetten shamamen 500 mlrd teńge bólindi. Dári-dármekpen úzdiksiz qamtamasyz etý jáne olardy aldyn ala satyp alý – eń basty mindetterdiń biri. Aýrýhana men emhanalar úshin 2025 jylǵa arnalǵan dári-dármekterdi satyp alý men jetkizý rásimderiniń barlyǵyn jyl sońyna deıin aıaqtaý qajet. Medısınalyq mekemelerde dári-dármek tapshylyǵy degen múldem bolmaýy kerek», dep basa aıtqan O.Bektenov Densaýlyq saqtaý mınıstri men «SQ-Farmasııa» JShS basqarma tóraǵasynyń derbes jaýapkershiligin atap ótti.
Jalpy, dári-dármek naryǵyn jekemenshik óndirýshiler, jetkizýshiler jáne dárihana jelileri qalyptastyrady. Premer-mınıstr bul bıznesti memleket tarapynan preparattardyń qaýipsizdigi, sapasy jáne olardy tirkeý turǵysynan ǵana retteletinine nazar aýdardy. Máselen, bıyl dári-dármektiń óndirýshiden emdelýshige deıingi qozǵalysyn qadaǵalap otyrýǵa múmkindik beretin dárilik zattardy tańbalaý men qadaǵalaý engizildi. Sonymen qatar tegin preparattardyń zańsyz aınalymyna jol bermeý úshin aýrýhana men emhanalarda baqylaý tetigi qarastyrylǵan.
Otandyq farmasevtıka ónerkásibin damytý máselesine erekshe nazar aýdaryldy. Úkimet jergilikti dári-dármek óndirýshilerdi qoldaý sharalaryn iske asyryp otyr. Bul dárilik zattar ımportyn azaıtýǵa jáne naryqtaǵy baǵasyn turaqtandyrýǵa múmkindik berip tur. Premer-mınıstr otandyq zaýyttardyń óndiristik qýatyn eskerip, olarda ónim shyǵarý kólemin ulǵaıtý, iri halyqaralyq farmasevtıkalyq kompanııalar men ǵylymı uıymdar arasynda yntymaqtastyq qajet ekenin basa aıtty. Densaýlyq saqtaý, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrlikteriniń aldyna farmasevtıkalyq jańa óndirister ashýǵa jáne joǵary tehnologııalyq sheshimderdi engizý úshin qolaıly jaǵdaı jasaý mindetin qoıdy.
Memleket basshysynyń sırek kezdesetin aýrýlary bar naýqastardy qymbat preparattarmen qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý sheńberinde Densaýlyq saqtaý mınıstrligine «Qazaqstan halqyna» qorymen birlesip, orfandyq preparattardy satyp alýdy qarjylandyrý tizbesi men kózderin aıqyndap alýdy tapsyrdy. Sóıtip, eshkim de kómeksiz qalmaýǵa tıis ekenin basa aıtty. Bul baǵyttaǵy jumysty úılestirýdi jaqsartý maqsatynda respýblıkalyq orfandyq aýrýlar ortalyǵy quryldy. Pasıentterge dári-dármek berý úderisin jeńildetý úshin «áleýmettik ámııan» júıesi arqyly dárilik zattarǵa elektrondy vaýcherler alý tetigin iske asyrýdy jedeldetý qajettigi jeke atap ótildi. Oraıly mindet Densaýlyq saqtaý mınıstrligine júkteldi. Oǵan qosa dári-dármekpen qamtamasyz etý máseleleri boıynsha aqparattyq jumysty kúsheıtý tapsyryldy.
«Jurtshylyq kimge jáne qandaı dári-dármekter tegin beriletinin naqty bilýge tıis. Memleket óz mindettemelerin oryndap otyr», dedi O.Bektenov.