Energetıka mınıstrligi salany 2035 jylǵa deıin damytý jónindegi keminde 26 GVt jańa qýat engizýdi kózdeıtin jospardy ázirledi jáne bekitti, dep habarlaıdy Egemen.kz mınıstrliktiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Memleket basshysynyń jáne Úkimettiń tapsyrmalaryn oryndaý úshin qoldanystaǵy energetıkalyq obektilerdi aýqymdy jańǵyrtý jáne rekonstrýksııalaý, sondaı-aq Energetıkanyń jańa obektilerin salý jumystary júrgizilip jatyr.
JEK salasynda búgingi kúni belgilengen qýaty 2 903,7 MVt 148 JEK nysany (100 kVt-tan joǵary) iske qosyldy jáne jumys isteıdi. Olardyń qatarynda:
– Qýattylyǵy - 1 409,55 MVt jel elektr stansııalarynyń 59 nysany;
– Qýattylyǵy - 1 222,61 MVt kún elektr stansııalarynyń 46 nysany;
– Qýaty 269,785 MVt bolatyn 40 gıdroelektrostansııa nysany;
– Qýaty 1,77 MVt bolatyn bıogaz elektr stansııalarynyń 3 obektisi bar.
О́tkizilgen aýksıondyq saýda-sattyqtyń jáne «JEK boıynsha RFO» JShS-men jasalǵan sharttardyń qorytyndysy boıynsha jıyntyq qýaty 1 682,4 MVt 66 JEK jobasyn paıdalanýǵa berý josparlanýda. Tartylǵan ınvestısııalar somasy shamamen 720 mlrd teńgeni quraıdy. Atap aıtqanda:
Qýaty 311,11 MVt bolatyn 34 gıdroelektrostansııa nysany:
Qýaty 1 110 MVt jel elektr stansııalarynyń 20 obektisi;
Kún elektr stansııalarynyń 9 nysany 250 MVT;
Qýaty 11,35 MVt bıogaz elektr stansııalarynyń 3 obektisi.
Osy jyldyń sońyna deıin jalpy qýaty 163,35 MVt bolatyn segiz jańa JEK jobasyn iske asyrý kózdelgen. Aqmola oblysynda «Jasil jel» JShS 4,95 jáne 10 MVt-qa eki jel elektr stansııasy salyndy; Jambyl oblysynda «HEVEL KAZAKHSTAN» JShS 20 MVt-qa kún elektr stansııasy salyndy; Almaty oblysynda iske asyrý satysynda qýaty 3 MVt «VES Tolqyn» JShS gıdroelektrostansııasy tur; Jetisý oblysynda 14,9 MVt-qa sý elektr stansııasynyń qurylysy iske asyrylýda MVt «Baskan Power» JShS; Aqtóbe oblysynda 12,5 MVt jel elektr stansııasyn iske asyrý satysynda «ERG Capital Project» JShS; Mańǵystaý oblysynda «Sarkylmas Kuat» JShS 50 MVt jel elektr stansııasynyń qurylysy júrgizilýde; Atyraý oblysynda «Dıvıtel» JShS 48 MVt jel elektr stansııasynyń iske asyrylý satysynda.
2027 jylǵa deıin Energetıka mınıstrligi JEK jobalaryn iske asyrý boıynsha jalpy belgilengen qýattylyǵy 4 500 MVt-tan astam JEK generasııasynyń ár túrli túrlerine aýksıondyq saýda-sattyq ótkizýdi josparlap otyr.
Úkimetaralyq ýaǵdalastyqtar sheńberinde Energetıka mınıstrligi «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ - men birlesip JEK jobalaryn iske asyrýǵa kiristi: Jambyl oblysynda Total Energies JES 1 GVt; Jambyl oblysynda Masdar JES 1 GVt; Iýnıgrın Enerdjı 1 GVt; Jetisý oblysynda JES 1 GVt jobasy. Joǵaryda atalǵan jobalar sheńberinde otandyq óndiris jabdyqtaryn keminde 30% qoldaný kútilýde. Aýqymdy jobalar 2025 jyly qurylys-montaj jumystaryn bastaıdy.
Qytaı Halyq Respýblıkasymen JEK salasyndaǵy jobalardy iske asyrý jónindegi úkimetaralyq kelisimge qol qoıyldy, onyń sheńberinde jalpy qýaty 1,8 GVt JEK obektilerin salý josparlanýda. Osy Kelisimge sáıkes úkimetaralyq kelisimniń kontýryna qosymsha JEK jobalaryn engizý múmkindigi bar.
Jylý generasııasy boıynsha
Bıyl Ekibastuz GRES-1-de qýattylyǵy 500 MVt jańa generasııanyń birinshi energoblogy jelige qosyldy, jyl sońyna deıin Atyraý JEO-da taǵy 65 MVt, sondaı-aq 2025 jyly Topar GRES-te 130 MVt iske qosylady dep kútiledi.
Qoldanystaǵy elektr stansııalaryn rekonstrýksııalaý jáne keńeıtý esebinen qosymsha 5,6 GVt iske qosý qamtamasyz etiletin bolady, onyń ishinde 2024 jyly mınıstrlik energııa óndirýshi uıymdarmen jalpy qýaty 1,4 GVt 13 ınvestısııalyq kelisim jasasty. Osyndaı jobalardyń qatarynda qýaty 325 MVt Aqsý GRES-na №7 bloktyń qurylysy, Qaraǵandy JEO-3-te qazandyq agregatynyń qurylysy jáne týrbınany aýystyrý jáne «Karabatan Utility Solution» JShS-niń bý-gaz qondyrǵysyn 310 MVt-tan 620 MVt-qa deıin keńeıtý bar.
О́tken jyly jalpy qýaty shamamen 9 GVt jańa generasııa salý josparlary anyqtaldy. Qazirgi ýaqytta bul jobalar iske asyrýdyń ártúrli kezeńderinde bolyp tabylady.
Aýksıondyq saýda-sattyq sheńberinde manevrlik generasııany irikteý boıynsha 2,5 GVt jańa qýattardy iske qosý josparlandy.
Búgingi tańda Túrkistan, Qyzylorda, Ulytaý oblystarynda jáne Almatyda iske asyrylatyn jalpy qýattylyǵy shamamen 1,8 GVt bolatyn bý-gaz qondyrǵylarynyń tórt iri jobasy boıynsha qurylys jumystary júrgizilip jatyr, olardyń aıaqtalý merzimi 2026 jyly josparlanǵan.
Sonymen qatar 2024 jyldyń tamyzynda Qazaqstanda jalpy qýattylyǵy 700 MVt bolatyn kezekti aýksıondyq saýda-sattyq ótti, onyń qorytyndysy boıynsha Jambyl, Aqtóbe jáne Atyraý oblystarynda bý-gaz qondyrǵylaryn satý quqyǵyna tórt jeńimpaz anyqtaldy. Qazirgi ýaqytta olar aıaqtaý merzimi 2028 jylǵa josparlanǵan jobalardy iske asyrýǵa kiristi.
2029 jylǵa deıin ınvestısııalardyń kólemi 8 trln teńgeden astam bolady dep kútiledi.
Úkimetaralyq kelisim sheńberinde strategııalyq ınvestorlardyń qatysýymen qýaty 2 GVt aýqymdy jobalardy pysyqtaý júrgizilip jatyr.
Mysaly, Qatarmen qol qoıylǵan úkimetaralyq kelisim sheńberinde Qyzylorda oblysynda qýaty 1100 MVt bý-gaz qondyrǵysyn salý josparlanyp otyr, onyń aıaqtalý merzimi 2029 jyl.
Taǵy bir úkimetaralyq kelisim – Reseımen – Kókshetaý, Semeı jáne О́skemen qalalarynda kómir generasııasy bazasynda jańa jylý elektr ortalyqtaryn (JEO) salýǵa baǵyttalǵan (Kókshetaý JEO — 240 MVt, Semeı — 360 MVt, О́skemen-360 MVt), paıdalanýǵa berýdiń josparlanǵan merzimderi 2028-2030 jyldar.
Bul jobalar «taza» kómir tehnologııalaryn paıdalana otyryp iske asyrylatyn bolady jáne uzaq jylytý kezeńimen jáne gaz tasymaldaý ınfraqurylymynyń bolmaýymen erekshelenetin Qazaqstannyń soltústik óńirlerindegi qoldanystaǵy kómir parkin almastyrýǵa baǵyttalǵan.
Jylytý maýsymyna daıyndyq jáne ótý
Elimizdiń elektr stansııalarynda 2024 jyly 10 energoblokty, 55 qazandyqty jáne 45 týrbınany kúrdeli jóndeý josparlanǵan. 9 energoblokta, 53 qazandyqta, 39 týrbınada jóndeý jumystary aıaqtaldy. Sońǵy kezeńderdegi jóndeý jumystary 1 energoblokta, 2 qazandyqta jáne 6 týrbınada júrgizilip jatyr.
AEK elektr jelilerinde 20,7 shaqyrym elektr berý jelileri, 422 qosalqy stansııa jáne 4 myń transformatorlyq qosalqy stansııa jóndeldi.
Jylýmen jabdyqtaý jelilerinde aǵymdaǵy jylǵa josparlanǵan 542 shaqyrym jóndeý jáne rekonstrýksııalaý tolyq kólemde oryndaldy.
Ýaqytyly júrgizilgen jumystardyń arqasynda jylytý kezeńin tutastaı uıymdasqan túrde bastaýǵa jáne ony iri tehnologııalyq buzýshylyqtarsyz júzege asyrýǵa múmkindik týdy.
Qazaqstannyń ulttyq elektr jelisin damytý jumystary jalǵasyp jatyr
2023 jylǵy qarashada «Qazaqstan BEJ Batys aımaǵynyń elektr jelisin kúsheıtý» jobasy sátti iske asyryldy, onyń sheńberinde «Batys Qazaqstan energojoly-Atyraý – Mańǵystaý» baǵyty boıynsha uzyndyǵy 780 km 220 kV elektr berý jelisi (EBJ) salyndy. Bul qadam elektr qýatynyń ótkizý qabileti men senimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Kelesi qadam retinde 2028 jyldyń sońyna deıin batys aımaqtyń elektr jelilerin biryńǵaı elektr energetıkalyq júıemen biriktirý jobasy iske asyrylatyn bolady, ol úshin Aqtóbe jáne Atyraý oblystaryn jalǵaıtyn uzyndyǵy 604 km 500 kV EBJ salynady. Bul Soltústik jáne Ońtústik aımaqtardaǵy elektr energııasy men qýattaǵy teńgerimsizdikterdi óteý úshin Batys aımaqta ıkemdi gaz energııa kózderin paıdalanýdy qamtamasyz etedi.
Qazirgi ýaqytta jobalaý-smetalyq qujattama ázirlenip jatyr, qurylys-montajdaý jumystaryna 2025 jyly kirisedi.
Ońtústik óńirlerdiń tutynýshylaryn energııamen jabdyqtaý senimdiligin arttyrý jáne Ortalyq Azııa elderiniń energııa júıeleriniń jumys rejımderimen baılanysty avarııalyq buzýshylyqtardyń týyndaý táýekelderin azaıtý Ońtústik aımaqtyń (Shý-Jambyl-Shymkent) elektr jelilerin kúsheıtýdi talap etedi. Qazirgi ýaqytta «KEGOC» AQ osy jobany iske asyrýdy bastady, onyń 1-kezeńi 2027 jyly aıaqtalady, onyń sheńberinde Shý-Jambyl-Shymkent baǵyty boıynsha uzyndyǵy 475 km 500 kV ÁJ salynady. Qazirgi ýaqytta JSQ ázirleý júrip jatyr.
Eldiń soltústik jáne ońtústik óńirleri arasyndaǵy baılanysty odan ári kúsheıtý, sondaı-aq tranzıttik áleýetti arttyrý úshin kerneýi +/- 500 kV «Soltústik-Ońtústik» turaqty tok jelilerin salý josparlandy.
Qazaqstannyń búkil birtutas elektr energetıkalyq júıesin aınalyp ótýge múmkindik beretin eldiń batys jáne ońtústik aımaǵyn jalǵaıtyn turaqty tok jelisin salýdyń oryndylyǵyn zerdeleý júrgiziledi..
Bul jobalardy iske asyrý turaqty jáne senimdi elektrmen jabdyqtaýdy qamtamasyz etedi, sondaı-aq uzaq merzimdi energetıkalyq qaýipsizdikti qamtamasyz ete otyryp, Qazaqstannyń energetıkalyq ınfraqurylymyn damytýǵa yqpal etedi.
AES
Atom generasııasyn qurý josparlaryn iske asyrý jáne 2060 jylǵa qaraı kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý mindeti turǵysynda 2024 jylǵy 6 qazanda Respýblıkalyq referendým ótkizildi, onda azamattardyń kópshiligi AES salý ıdeıasyn qoldady. Qazirgi ýaqytta Almaty oblysynyń Jambyl aýdanyndaǵy Úlken aýylynyń mańynda 2-den 2,8 GVt-qa deıingi atom elektr stansııasynyń qurylysy qaralýda, sondaı-aq ıadrolyq tehnologııanyń áleýetti jetkizýshilerimen kelissózder júrgizilýde, úkimetaralyq komıssııa quryldy, ol barlyq vendorlardyń usynystaryn básekelestik negizde qaraıdy.
Jańartylatyn, balamaly energııa kózderin jáne gaz generasııasyn engizý elektr energııasyn tutyný kólemindegi kómir generasııasynyń úlesin aıtarlyqtaı tómendetýge múmkindik beredi. Osylaısha, 2035 jylǵa qaraı kómirtekti ofsetke jylyna 44 mln tn SO2 deńgeıinde qol jetkizý josparlandy.
Energııa kózderi shtattyq rejımde jumys isteıdi, jylytý maýsymy turaqty. Iske asyrylyp jatqan jobalar bastapqy resýrstarmen jetkilikti kólemde qamtamasyz etilgen.